فوتو: اشىق دەرەككوز
دەپۋتاتىڭ ايتۋىنشا, مەملەكەت باسشىسى ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا سويلەگەن سوزىندە بارلىق دەڭگەيدە – شەتەلدە, وڭىرلەردە, ورتالىقتا – ينۆەستورلاردى ىزدەۋ, قولداۋ جانە قورعاۋدى كۇشەيتەتىن تۇتاس ەكوجۇيە قۇرۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى. بۇل ساياسات شەتەلدىك تە, وتاندىق تا ينۆەستورلارعا قاتىستى.
«بار بولعانى ءبىر اپتادان كەيىن جوعارعى سوت توراعاسى «ينۆەستورلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ» ينۆەستيتسيالىق فورۋمىندا ەلوردا سوتتارىنا 900-دەن استام ينۆەستورلىق تالاپ تۇسكەنىن مالىمدەدى. مۇنداي ىستەردىڭ 80%-ى ينۆەستورلاردىڭ پايداسىنا شەشىلگەن. اقشالاي بالامادا ينۆەستورلاردىڭ قۇقىقتارى شامامەن 100 ملرد تەڭگە كولەمىندە قورعالعان. كوپ جاعدايدا ماسەلەلەر ينۆەستورلاردىڭ ادال ەمەستىگىنەن ەمەس, بيۋروكراتيالىق كەدەرگىلەر مەن شەنەۋنىكتەردىڭ نەمقۇرايلىلىعىنىڭ, كەيدە ءتىپتى باسسىزدىعىنىڭ سالدارىنان تۋىندايدى», دەدى دەپۋتات.
ول مىسال رەتىندە الماتى وبلىسىنداعى ينۆەستيتسيالىق جوبالاردىڭ ءبىرىن كەلتىرىپ, مەملەكەت باسشىسى اتاپ وتكەندەي, وڭىردە تىكەلەي شەتەلدىك ينۆەستيتسيالاردى تارتۋ قارقىنى كۇرت تومەندەگەنىن تىلگە تيەك ەتتى.
«2020 جىلى الماتى وبلىسىنىڭ اكىمدىگى مەن شەتەلدىك ينۆەستور اراسىندا الماتى كوپسالالى كلينيكالىق اۋرۋحاناسىن باسقارۋ جانە جاڭعىرتۋ بويىنشا ءمجا شارتى جاسالعان بولاتىن. جوبا اياسىندا ينۆەستور 900 ملن تەڭگە قارىزى بار اۋرۋحانانى قارجىلىق تۇراقتاندىردى. اۋرۋحانانى زاماناۋي جابدىقتارمەن قامتاماسىز ەتتى, سونداي اق, انا مەن بالا ءولىم-ءجىتىمى ازايدى, مەديتسينالىق قىزمەت ساپاسى ارتتى. سالىقتىق تۇسىمدەر ەكى ەسە ءوستى. سونىمەن قاتار جالپى سوماسى 5 ملرد تەڭگەدەن استام ينۆەستيتسيا قۇيىلدى», دەدى دەپۋتات.
الايدا, 2022 جىلدان باستاپ اكىمدىك بۇل جوبانى تەجەي باستاعان:
- 630 ملن تەڭگەگە سالىنعان ينفەكتسيالىق اۋرۋحانا مەملەكەتتىك مەنشىككە قابىلدانبادى;
- سىرتقى ينجەنەرلىك جەلىلەر قۇرىلىسى اياقتالمادى, اۋرۋحانا ورتالىقتاندىرىلعان سۋ جۇيەسىنە قوسىلماعان;
- ءمجا شارتى بويىنشا ينۆەستورعا تيەسىلى تولەمدەر جاسالمادى;
- پروكۋراتۋرا مەن باسقا مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ينۆەستور مۇددەسىن قورعايتىن شەشىمدەرى اكىمدىك تاراپىنان ورىندالماي وتىر.
دەپۋتاتتىڭ ايتۋىنشا, ينۆەستور بىرنەشە رەت جەرگىلىكتى بيلىككە شاعىمدانعان, بىراق ەشقانداي ناتيجە شىقپاعان.
«بۇل جەردە ماسەلە ينۆەستوردىڭ كىناسىندە ەمەس. كەرىسىنشە, اكىمدىك وزىنە العان مىندەتتەمەلەرىن ورىنداماي وتىر. ينۆەستور اۋرۋحانانى دامىتۋ ءۇشىن قوماقتى قارجى قۇيدى, جاڭا كورپۋستار سالدى, بىراق اكىمدىك ولاردىڭ ءبىرىن دە مەملەكەتتىك مەنشىككە قابىلداعان جوق. بۇل نە سەبەپتى بولىپ جاتىر؟» دەدى دەپۋتات سميرنوۆا.
شەتەلدىك ينۆەستور جەرگىلىكتى بيلىكتەن قولداۋ تاپپاعان سوڭ, احقو (استانا حالىقارالىق قارجى ورتالىعى) سوتىنا جۇگىنگەن. ناتيجەسىندە:
- احقو سوتى ينۆەستوردىڭ تالاپتارىن قاناعاتتاندىردى;
- مەملەكەتتىك بيۋدجەتتەن ينۆەستوردىڭ پايداسىنا 380 ملن تەڭگە ءوندىرىپ الىندى;
- دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ قارسى شاعىمى قابىلدانبادى.
قازىرگى ۋاقىتتا ينۆەستور كەلىسىمدى بۇزۋ جانە مەملەكەتتەن 13 ملرد تەڭگە ءوندىرىپ الۋ تۋرالى تالاپ-ارىز بەرگەن. دەپۋتات سميرنوۆانىڭ ايتۋىنشا, بۇل ماسەلە قازاقستاننىڭ ينۆەستيتسيالىق احۋالىنا ۇلكەن قاۋىپ توندىرەدى.
«قازاقستاندا ينۆەستورلاردىڭ مۇددەسى قورعالماسا, ولار باسقا ەلدەرگە كەتەدى. بىزگە ينۆەستيتسيا اۋاداي قاجەت, بىراق اكىمدىكتەر ءوز ارەكەتتەرىمەن ونى شەتەلگە يتەرمەلەۋدە. ەگەر مۇنداي جاعدايلار قايتالانا بەرسە, ءبىز جاڭا ينۆەستيتسيالاردى كۇتە المايمىز», دەدى دەپۋتات.
يرينا سميرنوۆا بۇل ماسەلەنى ۇكىمەت قاراۋىنا شىعارىپ, ءتيىستى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ءىس-ارەكەتىن زاڭدى تۇردە تەكسەرۋدى سۇرادى.
«مەن باس پروكۋراتۋرا, سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى قىزمەت جانە باسقا دا قۇزىرلى ورگانداردى اكىمدىكتىڭ ءىس-ارەكەتىن تەكسەرۋگە شاقىرامىن. مەملەكەت بيزنەسكە كەدەرگى ەمەس, كەرىسىنشە, قولداۋ كورسەتۋى ءتيىس. الماتى وبلىسىنداعى جاعداي – قازاقستانداعى ينۆەستيتسيالىق ساياساتتىڭ قانشالىقتى تۇراقتى ەكەنىن كورسەتەتىن ماڭىزدى سىناق», دەدى ي.سميرنوۆا.
