بىراق ءبىزدىڭ بۇگىنگى اڭگىمەمىز ول شىعارما جايىندا ەمەس. بابالارىمىز ءۇشىن جۋسان وتانعا دەگەن ساعىنىش پەن ماحابباتتىڭ سيمۆولى بولعان ەدى. بۇگىنگى تاڭدا دا قاسيەتتى جەرىمىزدىڭ قاستەرلى وسىمدىگىنە دەگەن ىڭكارلىك وزگەرمەگەنىن ءبىز جات جەردەن جۇماق ىزدەپ سيرياعا اتتانىپ, كەيىن تۋعان جەرگە ورالۋدى اڭساعان ازاماتتارىمىزدى ەلگە قايتارۋ وپەراتسياسىنا «جۋسان» دەپ ايدار تاققاندا تاعى ءبىر كوز جەتكىزدىك. گۋمانيتارلىق وپەراتسياعا مۇنداي اتاۋدى كىم قويسا دا, قازاقتىڭ ارعى-بەرگى تاريحىنان حابارى بار, ۇلتشىل ءارى مەملەكەتشىل تۇلعا ەكەنىن كورسەتكەندەي.
ءبىزدىڭ قولعا قالام الۋىمىزعا «جۋسان» وپەراتسياسىنىڭ 2021 جىلعى كەزەكتى كوشىمەن ەلگە ورالعان ازاماتتىڭ اناسىنىڭ مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆقا جازعان حاتى تۇرتكى بولدى. اقتوبە قالاسىنىڭ تۇرعىنى التىناي ەربولەكوۆا ۇلى ەستاي ورىنباەۆ پەن كەلىنى بوتاكوز قوسىمبەتوۆانىڭ ەكى بالاسىن الىپ, «حاليفات قۇرامىز» دەگەن جالعان ۇرانعا الدانعان نوپىرمەن بىرگە سيرياعا اتتانعانىن جازادى.
«قۇرمەتتى قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى! ءسىزدىڭ باسشىلىعىڭىزبەن, قولداۋىڭىزبەن 2021 جىلى «جۋسان-5» وپەراتسياسىمەن ەلگە قايتارىلعان ازاماتتىڭ اناسىمىن. ءسىز بيلىككە كەلگەننەن كەيىن ىزدەۋ سالىنىپ, سونىڭ ناتيجەسىندە, 2021 جىلدىڭ اقپان ايىندا تابىلىپ, ەلگە قايتارىلدى. بۇل مەملەكەتىمىز ءۇشىن كەزەكتى قايىرىمدىلىق ءىس-شاراسى بولسا, ءبىز – اتا-اناسى, وتباسى, باۋىرلارى, تۋعان-تۋىستارى ءۇشىن وتە قۋانىشتى جاڭالىق بولدى. وسىنداي كورەگەندىكپەن ۇزىلگەن ءۇمىتىمىزدى جالعادىڭىز. ومىرگە دەگەن قۇلشىنىسىمىزدى ارتتىرىپ, ەلىمىزدى قاستەرلەيتىن, ماقتان تۇتاتىن دارەجەگە جەتكىزدىڭىز», دەپ جازادى ول.
ونىڭ ايتۋىنشا, سيرياعا بارىپ, سودىرلار قاتارىنا قوسىلعان ۇلى ەلگە كەلگەن سوڭ زاڭ اياسىندا تەرگەلىپ, قازىر اباقتىدا جازاسىن وتەپ جاتىر. ۇلىنىڭ وسىلاي شالىس قادام جاساپ, تار قاپاسقا قامالعانىنا نالىسا دا, قامكوڭىل انا كەلىنى مەن نەمەرەلەرىنىڭ جات جۇرتتا قالماي, تۋعان جەرگە تابانى تيگەنىنە شۇكىرشىلىك ەتەدى.
«بۇل شارا بۇكىل الەمگە جايىلىپ, جاساعان ىستەرىڭىزدەن بارلىق ەل ۇلگى الدى. ءسىزدىڭ دۇرىس جۇرگىزىلگەن ساپالى, سانالى ساياساتىڭىزدىڭ ارقاسىندا قانشاما اتا-انا, بالالار العىسىن ايتىپ جاتىر. ءارى قاراي دا ەلىمىزدى وسىنداي بىلگىرلىكپەن باسقارۋىڭىزعا تىلەكتەس بولىپ, انالىق العىسىمدى بىلدىرەمىن. اللا قالاسا, ەلىمىزدىڭ بولاشاعى دا زور بولارىنا سەنىمدىمىز», دەيدى پرەزيدەنتكە جولداعان حاتىندا ول.
تەرىس ءدىني اعىم يدەولوگياسىنا ۋلانعان وتانداستارىمىزدىڭ سودىرلار سويقان سالعان تاياۋ شىعىسقا جاپپاي جوڭكىلۋى 2010-جىلداردىڭ باسىنان ۇدەي تۇسكەنى ءمالىم. اسىرەسە, 2013–2014 جىلدارى يشيم تەرروريستىك ۇيىمى سيريا مەن يراكتىڭ ەداۋىر بولىگىن قول استىندا ۇستاپ تۇرعان ۋاقىتتا ولاردىڭ دۇنيەدەگى ەڭ شىنايى «مۇسىلمان مەملەكەتىن» قۇرۋ نيەتى, جەرگىلىكتى مۇسىلماندارعا كومەك كەرەك ەكەنى تۋرالى ارباۋشى ۆيدەولارى الەمگە تاراپ جاتتى. سوعان الدانعان تالاي جان شەكارا اسقانىمەن, شىنايى جاعدايدى كوزبەن كورگەندە عانا اتالعان ۆيدەولارداعى كورىنىستەر اقيقات اۋىلىنان تىم الىس ەكەنىن, بۇل جاقتا شاريعاتتىڭ ءىزى دە جوق ەكەنىن كورىپ, سان سوعادى. ولاردىڭ اراسىندا ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ ازاماتتارى دا از ەمەس ەدى.
دەگەنمەن جالعاندى جالپاعىنان باسقان سودىرلاردىڭ ويرانى كوپكە سوزىلعان جوق. 2017 جىلى يراك پەن سيريانىڭ ۇكىمەتتىك كۇشتەرى حالىقارالىق كواليتسيانىڭ جانە دوستاس مەملەكەتتەردىڭ كومەگىمەن يشيم وشاقتارىن ءتۇپ-تامىرىمەن قۇرتىپ, ەل ءىشىن تەرروريستەردەن تۇگەل تازارتتى. ال جۇماق ءومىر ىزدەپ الدانىپ بارعان وتانداستارىمىز تاعدىردىڭ ايداۋىمەن اشتىق پەن انتيسانيتاريا جايلاعان بوسقىندار لاگەرلەرى مەن تۇرمەلەرگە توعىتىلدى. مىنە, وسى ۋاقىتتا ءوز ازاماتتارىمىزدى ەلگە قايتارۋ ءۇشىن ارنايى گۋمانيتارلىق وپەراتسيا ۇيىمداستىرۋ تۋرالى شەشىم قابىلدانىپ, وعان «جۋسان» دەگەن شارتتى اتاۋ بەرىلگەن ەدى.
بۇل وپەراتسيانىڭ ءاۋ باستان ويلاستىرىلعان نەگىزگى ماقساتىنىڭ ءبىرى بەلگىلى: ول – حالىقارالىق تەرروريستىك ۇيىمدارعا قوسىلعان سودىرلاردى ەلگە قايتارىپ, زاڭعا ساي جاۋاپكەرشىلىككە تارتۋ. ال ولارمەن ەرىپ بارعان ايەلدەرى مەن بالالارىن نە ىستەۋ كەرەك؟ بۇلار دا لاڭكەستەر قاتارىنا جاتا ما, الدە ەرىنىڭ ەتەگىنەن ۇستاپ ەرىكسىز ەتكەن, قوعامعا بەيىمدەۋگە بولاتىن قۇرباندار ما؟ كەيبىر سكەپتيكتەر سودىرلاردىڭ ايەلدەرى مەن بالالارى دا تىم راديكالدانىپ كەتكەنىن, سوندىقتان قاۋىپتى يدەولوگياسىن ەلگە اكەلمەۋ ءۇشىن سول جاقتا قالدىرۋ كەرەك ەكەنىن دە ايتىپتى. دەگەنمەن بۇل گۋمانيتارلىق ءىس-شارا بولعاندىقتان, رەپاتريانتتاردى تەولوگيالىق تۇرعىدا قوعامعا بەيىمدەۋ ارقىلى ادام قاتارىنا قوسۋ مۇمكىندىگى ەسكەرىلىپ, بارلىعىن تۋعان جەرگە اكەلۋ تۋرالى شەشىم قابىلداندى.
2019 جىلدىڭ 6 قاڭتارىندا باستالعان وپەراتسيا بەس كەزەڭمەن ءوتىپ, 2021 جىلعى 4 اقپانعا دەيىن جالعاستى. ءبىز ماقالامىزعا ارقاۋ ەتىپ وتىرعان اقتوبەلىك التىناي ەربولەكوۆانىڭ ۇلى دا وتباسىمەن بىرگە ەڭ سوڭعى كوشپەن ورالىپتى. ايتا كەتسەك, جالپى سانى ەلگە 607 ازامات اكەلىندى. ونىڭ ىشىندە 37-ءسى – ەر ادام, 157-ءسى – ايەل, 413-ءى – بالا, سونىڭ ىشىندە 34-ءى جەتىم ەدى. جات جەردە لاڭكەستىك ارەكەتتەرگە قاتىسقانى ءۇشىن ەر ادامنىڭ ءبارى, سونىمەن قاتار راديكالدى رايىنان قايتپاعان 18 ايەل بۇگىندە تەمىر توردىڭ ارتىندا جازالارىن وتەپ جاتىر.
رەسمي مالىمەتتەرگە قاراعاندا, سول جىلدىڭ اياعىندا-اق ايەلدەر مەن بالالاردىڭ باسىم بولىگى ءداستۇرلى يسلامعا كوشىپ, كەيبىرى زايىرلى ءومىر سالتىن تاڭداعان. راديكالدى يدەولوگيادان باس تارتقانداردىڭ ءبىرازى وڭىرلىك جانە رەسپۋبليكالىق بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا بەلسەندى تۇردە تەرروريزمگە قارسى ناسيحات اكتسيالارىنا اتسالىسىپ ءجۇر.
قازاق «اداسقاننىڭ ايىبى جوق, قايتا ءۇيىرىن تاپقان سوڭ» دەيدى. جازا باسىپ, جات جۇرتتى جاعالاسا دا, جالعىزىن دالادا تاستامايتىن بابا دانالىعىنان تۋىنداعان «جۋسان» وپەراتسياسىنىڭ ناتيجەلى تاجىريبەسىنە اۋستريا, فرانتسيا, گەرمانيا, ۋكراينا, ازەربايجان, وزبەكستان, قىرعىزستان, تاجىكستان, ءتىپتى مالديۆ رەسپۋبليكاسىنىڭ ارناۋلى قىزمەتتەرى تاراپىنان قىزىعۋشىلىق تۋىنداپ, ولار دا وزدەرىنىڭ وسىعان ۇقساس ءىس-شاراسىن وتكىزگەنىن ايتا كەتۋ كەرەك.
