ال ەندى بەردىبەك ماشبەك ۇلى جۋرناليسكە بەرگەن ءبىر سۇحباتىندا: «كوڭىلىڭنىڭ تىنىشتىعى ءۇشىن جانە ءوزىڭدى باقىتتى سەزىنۋ ءۇشىن ۇلتقا ادال قىزمەت ەتۋدەن اسقان ابىرويلى ءىس جوق. سانالى ءومىرىمدى وسى جولعا ارناعان ادام رەتىندە باتىل ايتا الامىن: ەلگە قىزمەت ەتۋ ىسىندە دەمالىس جات. دەسە دە ەلىڭە پايدالى بولۋ ءدايىم كرەسلودا وتىرۋ دەگەن ءسوز بە؟ اكىمنىڭ ورىنتاعىنسىز دا جۇرتتىڭ بولاشاعى ءۇشىن كۇرەسۋگە بولاتىنىن تالاي تۇلعالار دالەلدەپ وتكەن. قول قۋسىرىپ قاراپ وتىرا المايتىنىمدى ءوزىڭ دە ايتىپ قالدىڭ. ارينە, سولاي. تۇعىردان تايىپ تۇرعانداي بولىپ سويلەگەننەن قۇداي ساقتاسىن. ءالى دە بولسا, ەلىمە ەڭبەك سىڭىرەمىن دەپ ويلايمىن. سەبەبى مەن ءوزىمدى جۇمىس ىستەگەندە عانا باقىتتى سەزىنەمىن. جالپى, كەز كەلگەن ادامنىڭ پەشەنەسىنە ءوزىنىڭ سۇيىكتى ىسىمەن اينالىسۋدى جازسا, جەر بەتىندە باقىتتى جاندار كوبىرەك بولاتىنىنا ءباس تىگەمىن», دەگەن ومىرلىك تانىمىن اشىپ ايتادى.
ەل ءۇشىن ەرەن ەڭبەكتىڭ, قايتپاس قايسارلىقتىڭ, نامىس پەن اردىڭ جوعارى ۇلگىسىن كورسەتە بىلگەن ەكى تۇلعانىڭ اراسىندا تابيعي تىلسىم بايلانىس بار ەكەنىن جوققا شىعارۋ قيىن. سول ءابىش اعامىز بەكەڭنىڭ الپىس جاسىنا ارناپ كەڭ كولەمدى ماقالا جاريالادى. ءسوزىنىڭ سوڭىن «بەردىبەك ساپارباەۆ بۇرىنعىسىنشا ۆاحتادا. ءاربىر كەشىڭىز تابىستى اياقتالىپ, ءار تاڭىڭىز ءساتتى باستالعاي, العاداي ازامات» دەگەن باتامەن اياقتاپتى.
ء«ومىر دەگەن زىرىلداپ ءوتىپ كەتكەن كۇندەردىڭ تىزبەسى ەمەس, سولاردىڭ ىشىندە وشپەستەي ەستە قالعاندارى عانا» دەپتى عوي ءبىر دانىشپان. ماعان مارقۇمدى ەسكە الۋعا ارنالعان بارلىق وڭىردەگى شارالارعا قاتىسۋ بۇيىردى. سونداعى حالىقتىڭ ىستىق ىقىلاسى, اتقارعان ىسىنە بەرگەن باعاسى تاۋسىلىپ بولمادى عوي. استاناداعى استا بەردىبەك ماشبەك ۇلىنا «مەملەكەتشىل تۇلعا», الماتىداعى مادەني قاۋىم «ۇلت زيالىلارىمەن ساباقتاس تۇلعا» دەپ باعا بەردى. استانا, الماتى, قىزىلوردا قالالارىندا وتكەن جيىنداردان كەيىن شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى بولىپ جاڭادان تاعايىندالعان ەرمەك كوشەرباەۆ باستاما كوتەرىپ, بەردىبەك ماشبەك ۇلىنا ارناپ ءىس-شارا وتكىزدى. ب.ساپارباەۆ شىعىس قازاقستان وبلىسى اكىمدىگىنە كەلگەن كەزدەن باستاپ, جەرگىلىكتى پروبلەمانى ەڭسەرۋگە كىرىسەدى. تۇرعىنداردىڭ ايتۋىنشا, ەتىگىمەن سۋ كەشە ءجۇرىپ تابيعي اپاتتاردىڭ قيىنشىلىعىن رەتتەي بىلگەن. ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى دارىپتەي وتىرىپ, شىعىستىڭ تاريحي شىرايىن كىرگىزە الادى. «التاي – تۇركى الەمىنىڭ التىن بەسىگى» اتتى حالىقارالىق كەڭەس بۇكىل تۇرىك دۇنيەسىن ءدۇر سىلكىندىرەدى. اباي باستاعان قازاق ۇلتىنىڭ ماقتانىشتارىنىڭ ەسكەرتكىشتەرى ءاربىر قازاققا رۋح بەرىپ تۇر. اللەيا بويىنداعى ابايدىڭ قارا سوزدەرىن وقىدىق, قالا بيىگىندەگى «قازاقستان» دەگەن اتاۋدى كورىپ تولقىدىق. تۇرعىندار قالاداعى ورتالىق مەشىتتىڭ پايدالانۋعا بەرىلۋدەگى وبلىس باسشىسىنىڭ جەرگىلىكتى تۇرعىندارمەن بىرگە بىلەك سىبانا كىرىسكەنىن اڭىز قىلىپ ايتىپ بەردى. وسكەمەندى ارالاۋ بارىسىندا ۇلتتىق نامىستى جىگەرلەندىرەر جاسامپاز ىستەردىڭ ناتيجەسىنە كوز جەتكىزدىك.
بۇرىنعى وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ ورتالىعى شىمكەنت قالاسىندا ۇلكەن استىڭ باسىندا شىرايلى شاھار اكىمى مەن زيالى قاۋىم وكىلدەرى بەردىبەك ماشبەك ۇلىنىڭ جۇمىسىنا جوعارى باعا بەردى. ءوڭىردىڭ وزەكتى پروبلەمالارىن ءتۇرلى كەدەرگىگە قاراماستان, اينالاسىنداعىلارمەن كەڭەسىپ شەشۋ جولدارىن تابا بىلگەنىن ەل اعالارى ەرەكشە اتاپ ءوتتى. سول كەزدەگى جالاقىنىڭ, زەينەتاقىنىڭ, ءتۇرلى الەۋمەتتىك جاردەماقىنىڭ كەشەۋىلدەۋىنە, گازدىڭ, جارىقتىڭ جوقتىعىنا نارازى حالىقتىڭ جاعدايىن جاقسارتۋ وڭاي ءىس ەمەس ەدى. ونىڭ ۇستىنە تۇرعىنداردىڭ ءومىر ساپاسىنا تىكەلەي اسەر ەتەتىن قۇرىلىمدار جەكەشەلەنىپ, ەلدىك مۇددەدەن جەكە مۇددە باسىم تۇسە باستاعان ۋاقىتتىڭ سىنىنا بەردىبەك شىداس بەرە الدى دەگەن سوزدەر قۇلاققا شالىندى. وبلىستاعى ەلەكتر ەنەرگياسىن, جىلۋ مەن گازدى وندىرەتىن, ونى جەتكىزەتىن كاسىپوداقتاردى جەكەشەلەندىرۋ جۇمىسىنىڭ زاڭدىلىقتارى قاتاڭ تەكسەرىلىپ, 3,2 ملرد تەڭگەنىڭ مۇلكى مەملەكەتكە قايتارىلىپتى. كەيبىر باسشىلار قۇرمەتتەمەك تۇگىلى, اتىن ايتۋعا باتىلى بارماي جۇرگەندە, رەسپۋبليكامىزدىڭ ءبىرتۋار ازاماتى اسانباي اسقاروۆقا «قۇرمەتتى ازامات» اتاعىن بەرىپ, استىنا اۆتوكولىك مىنگىزگەنىن ەرلىككە بالاعانىن دا ەستىدىك. ءۇيسىز-كۇيسىز جۇرگەن باق, شىعارماشىلىق ورتانىڭ وكىلدەرىنە كۇردەلى جوندەۋدەن وتكەن ۇيدەن پاتەر بەرگەنىنە زور ريزاشىلىق ءبىلدىردى. ءبىرشاما زيالى قاۋىم وكىلى تۇركىستاننىڭ 1500 جىلدىعىن يۋنەسكو اياسىندا اتاپ ءوتۋ ءىس-شارالارىنا ەلدى جۇمىلدىرا بىلگەنىن ەسكە الىستى. ەلىمىزدىڭ تانىمال تۇلعالارىنىڭ باسىن قوسىپ, حالىقارالىق «پارىز» قورىن قۇرىپ, 2,3 ملرد تەڭگە قارجى جيناعان. ءاربىر تيىنىن ۇقىپتى جۇمساپ, تۇركى الەمىنىڭ رۋحاني استاناسى تۇركىستاننىڭ اتىن الەمگە تانىتا تۇسكەن.
اقتوبە قالاسىنا سىر وڭىرىنەن بارعان دەلەگاتسيانى سول كەزدەگى وبلىس باسشىسى ەرالى توعجانوۆ ارنايى قابىلدادى. بەردىبەك اعامىزعا تاپسىرىپ ۇلگەرمەگەن «اقتوبە وبلىسىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى» اتاعى بەلگىسىن وتباسىنا تاپسىردى. ءىس-شارالار اراسىندا وزگەرگەن, جاڭارعان, ساۋلەتتەندىرىلگەن قالانى كوردىك. قاز-قاتار سالىنعان «شىعارماشىلىق اكادەمياسى», «ونەر ورتالىعى», «جۇبانوۆتار الەمى», «اناعا تاعزىم», وبلىستىڭ جەدەل جاردەم قىزمەتى, وبلىستىق مۇراجاي, نەكە سارايى, جەكپە-جەك سارايى, مۇز ايدىنى, تەننيس ورتالىعى, ت.ب عيماراتتار الىستان كوز تارتىپ, كوڭىلگە قۋانىش ۇيالاتادى ەكەن. جاڭادان بوي كوتەرگەن شاعىن اۋدانداردىڭ ساۋلەتى دە ەرەكشە. سونىمەن بىرگە اۋداندانداردى اباتتاندىرۋ جۇمىستارىنىڭ ناتيجەلەرىنە كوز جەتكىزدىك. ءىس-شارا كەزىندە ءسوز العان وبلىس تۇرعىندارى وزدەرى «نار تۇلعا» دەپ اتايتىن بەردىبەك ماشبەك ۇلىنىڭ كەزەك كۇتتىرمەس ماسەلەلەردى ەلمەن كەڭەسە وتىرىپ شەشكەنىنە ريزاشىلىق ءبىلدىردى.
ارنايى شاقىرۋمەن جامبىل وبلىسىندا بولدىق. سول كەزدەگى وبلىس اكىمى نۇرجان نۇرجىگىتوۆ جانە تۇرعىنداردىڭ پىكىرلەرىنەن قوردايداعى قاقتىعىس كەزىندە ادام ولىمىنەن اشىنعان تۇرعىنداردى سابىرلىققا شاقىرىپ, ساباسىنا ءتۇسىرۋ وڭاي بولماعانىن تەرەڭ سەزىنە تۇستىك. راسىندا, ەل ىشىندەگى احۋالدى بايىپتاپ, ىنتىماقتاستىققا زيان كەلتىرمەي ادىلەت تارازىسىن تەڭ ۇستاۋ قاشاننان كەلە جاتقان يگى ءداستۇر. قالىپتاسقان شيەلەنىستى شەشۋ ءۇشىن اۋەلى كوپشىلىكتىڭ كوكىرەگىنە وسى سەنىمدى ۇيالاتۋ كەرەك. سوندىقتان دا بولار, مەملەكەت باسشىسى بەردىبەك ساپارباەۆتى وسىنداي سىن ساعاتتا جامبىل وبلىسىنا اكىمدىككە تاعايىنداعان.
جامبىلداعى قىزمەت ۋاقىتى جاھاندى جايلاعان «كوروناۆيرۋس» ىندەتىمەن سايكەس كەلدى. وسى ءبىر سىندارلى ساتتە, الەمدە العاشقى بەس مەملەكەتتىڭ قاتارىندا وتاندىق ۆاكتسينانى شىعارۋداعى ەڭبەگى ولشەۋسىز ەكەنى بەلگىلى. بۇل جونىندە پرەزيدەنتتىڭ عىلىم مەن يننوۆاتسيا جونىندەگى كەڭەسشىسى كۇنسۇلۋ زاكاريا: «كەشەگى پاندەميا كەزىندە حالىق دەنساۋلىعىنا اراشا بولعان وتاندىق «QazVac» ۆاكتسيناسىنىڭ شۇعىل شىعارىلۋىندا بەردىبەك ماشبەك ۇلىنىڭ زور ۇلەسى بار ەكەنىن ەكىنىڭ ءبىرى بىلە بەرمەيدى», دەدى.
قانداي قيىندىق, كەدەرگى بولسا دا ۇيلەستىرىلمەيتىن, رەتتەلمەيتىن پروبلەما, شەشىلمەيتىن ءتۇيىن جوق ەكەندىگىنە, تەك سونى ۇيلەستىرە, ۇيىمداستىرا المايتىن باسشىلار بار ەكەنىنە وسىندايدا كوزىمىز جەتەدى.
وبلىس اكىمىنىڭ الەۋمەتتىك ماسەلەلەر جونىندەگى ورىنباسارى رەتىندە ول كىسىنىڭ قىزمەتتىك جينالىستارىنا قاتىسىپ, ساپارىندا بىرگە ءجۇرۋ باقىتى بۇيىردى. «ادامداعى ىنساپ, ادىلەت, مەيىرىم ۇشەۋىن قوسىپ ايتقاندا «ۇجدان» دەگەن ۇعىم شىعادى» دەگەن شاكارىمنەن قالعان ءسوز بار. سول ار-وجداندى جوعارى ۇستاي بىلگەن ۇستازدىڭ ءومىر تاجىريبەسىن زەرتتەپ, ۇلگى قىلۋ – بىزگە مۇرا بولماق. قايراتكەر ونەگەلى ومىرىمەن بۇگىنگى جانە كەيىنگى ۇرپاققا ەلگە ادال ەڭبەك ەتۋدى اماناتتاپ كەتتى.
ناۋرىزباي بايقاداموۆ,
سەنات دەپۋتاتى
