ۇكىمەت وتىرىسىندا پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى – ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى سەرىك جۇمانعارين اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار تۋرالى بايانداما جاسادى. ونىڭ ايتۋىنشا, اكىمشىلەندىرۋدى جەڭىلدەتۋ ءۇشىن ناقتى مولشەرلەمە قۇرىلىمى (16%, 10%, 0% جانە بوساتۋ) ەنگىزىلەدى. ققس مولشەرلەمەسىن 16%-عا دەيىن ارتتىرۋ ۇسىنىلىپ وتىر. بۇل بيۋدجەتتىڭ مۇناي كىرىستەرىنە تاۋەلدىلىگىن ازايتىپ, قوسىمشا قاراجاتتى باسىم جوبالارعا باعىتتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارىن وندىرۋشىلەر ءۇشىن ققس تولەۋدەن بوساتۋ ەنگىزىلەدى. بۇل ولاردىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرادى. دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا دا 10% تومەندەتىلگەن مولشەرلەمە ۇسىنىلىپ وتىر, بىراق ونى باسقا سالالارعا دا كەڭەيتۋ مۇمكىندىگى تالقىلانىپ جاتىر.
سونىمەن قاتار ققس بويىنشا ەسەپكە قويۋ شەگى 80 ملن تەڭگەدەن 15 ملن تەڭگەگە دەيىن تومەندەتىلەدى. بۇل بيزنەستى جاساندى بولشەكتەنۋىمەن كۇرەسۋگە جانە بارلىق كومپانياعا تەڭ جاعداي جاساۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بولشەك سالىق رەجىمى قايتا قارالىپ جاتىر. جۇمىسشىلار سانى بويىنشا شەكتەۋلەر الىنىپ تاستالادى, ال ىسكە اسىرۋ B2C سەگمەنتىمەن شەكتەلەدى. سالىق تۇسىمدەرىنىڭ كۇتىلەتىن ءوسۋ كولەمى – جىل سايىن 4-5 ترلن تەڭگە. بۇل ۇلتتىق قورعا تاۋەلدىلىكتى جانە مەملەكەتتىك قارىزدى ازايتۋعا, ينفراقۇرىلىم مەن ونەركاسىپكە قاراجات بولۋگە كومەكتەسەدى. ىقتيمال ينفلياتسيالىق اسەر قىسقامەرزىمدى بولادى جانە 2,5-3% دەڭگەيىندە باعالانادى.
ۇسىنىلعان تاسىلدەر «اتامەكەن» ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسى جانە بيزنەس-قوعامداستىق وكىلدەرىمەن كەزدەسۋدە تالقىلاندى.
«جالپى ۇسىنىستاردى قولدايمىز. وسى اپتادا وڭىرلەرگە بارىپ, حالىق اراسىندا ەگجەي-تەگجەيلى تالقىلاۋ جۇرگىزۋ كەرەك. مەن دە استاناداعى جانە وڭىرلەردەگى بيزنەس وكىلدەرىمەن تالقىلاۋلار وتكىزەمىن. وسى جۇمىستاردىڭ ناتيجەسىندە 20 اقپانعا دەيىن سالىق كودەكسىنىڭ جوباسى مەن ىلەسپە زاڭ جوباسىنا تۇزەتۋلەردى ماجىلىسكە ەنگىزۋ كەرەك. ءارى قاراي ماجىلىستە تالقىلاۋدى جالعاستىرامىز», دەدى پرەمەر-مينيستر.
ۇكىمەت وتىرىسىندا كوكتەمگى دالا جۇمىستارىنا دايىندىق ماسەلەلەرى قارالدى. قازىرگى جاعداي تۋرالى اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى ايداربەك ساپاروۆ, ەنەرگەتيكا ءمينيسترى الماسادام ساتقاليەۆ, سونداي-اق بىرقاتار ءوڭىردىڭ اكىمدەرى باياندادى.
بيىل 23,8 ملن گەكتار القاپقا اۋىل شارۋاشىلىعى داقىلدارىن ەگۋ جوسپارلانىپ جاتىر. ءداندى جانە بۇرشاق داقىلداردىڭ ەگىستىك القاپتارى شامامەن 16,6 ملن گەكتاردى قۇرايدى. مايلى داقىلداردىڭ اۋدانى 365 مىڭ گەكتارعا ارتىپ, 3,3 ملن گەكتارعا جەتەدى, ونىڭ ىشىندە كۇنباعىس داقىلدارى 50,6 مىڭ گەكتارعا ءوسىپ, 1,3 ملن گەكتار بولادى. سونداي-اق كارتوپ القابىن 14,9 مىڭ گەكتارعا ۇلعايتىپ, اۋماقتى 136,8 مىڭ گەكتارعا دەيىن جەتكىزۋ جوسپارلاندى. ال قاراقۇمىق داقىلدارى 41,5 مىڭ گەكتارعا ارتىپ, 147 مىڭ گەكتاردى قۇرايدى. بيىل قانت قىزىلشاسىنىڭ اۋدانى 18,4 مىڭ گەكتار بولادى. جەمشوپ داقىلدارىنىڭ اۋدانى 184 مىڭ گەكتارعا ۇلعايىپ, 3,4 ملن گەكتارعا جەتەدى. ماقتا داقىلدارى 135,2 مىڭ گەكتاردى, ال كۇرىش – 90,2 مىڭ گەكتاردى قۇرايدى.
كوكتەمگى دالا جۇمىستارىن ججم قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن ء(موز-دە ءوندىرىس كولەمىن ەسكەرە وتىرىپ) 401 مىڭ توننا ديزەل وتىنى ءبولىندى. ديزەل وتىنىن تيەپ جونەلتۋ بويىنشا ءموز-گە وبلىستاردى بەكىتۋ كەستەسى بەكىتىلدى, سونداي-اق مەجەلى ستانساعا دەيىن ليترىنە 232 تەڭگە مولشەرىندە باعا بەلگىلەندى. وپەراتورلاردىڭ شىعىندارىن ەسكەرە, اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارىن وندىرۋشىلەر ءۇشىن ديزەل وتىنىنىڭ تۇپكىلىكتى قۇنى ليترىنە 254 تەڭگەنى قۇرايدى. بۇل جانارماي قۇيۋ ستانسالارىندا ليترىنە 295-300 تەڭگەنى قۇرايتىن نارىقتىق باعادان 13-15%-عا تومەن.
بيىل ەگىنشىلىك سالاسىن قارجىلاندىرۋ كولەمى 700 ملرد تەڭگەگە دەيىن ۇلعايتىلدى. ليزينگكە جۇمسالاتىن قاراجات 200 ملرد تەڭگەگە جەتكىزىلدى. سونداي-اق جەڭىلدىكپەن 400 مىڭ توننادان استام ديزەل وتىنى ءبولىندى. ولجاس بەكتەنوۆ بۇل شارالاردىڭ بارلىعى ەگىس ناۋقانىن ويداعىداي وتكىزۋگە باعىتتالعانىن ايتتى. بۇل رەتتە ول بولىنگەن قاراجاتتىڭ دۇرىس جۇمسالۋى اكىمدىكتەردىڭ تۇراقتى باقىلاۋىندا بولۋعا ءتيىس ەكەنىن ەسكەرتتى.
ەلىمىزدە تىڭايتقىش ەنگىزۋ جوسپارى عىلىمي نەگىزدەلگەن نورمانىڭ تەك 59%-ىن, ال اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىنىڭ تەحنيكالىق دايىندىعى – 75%-دى قۇرايدى. ولجاس بەكتەنوۆ جاپپاي ەگىن ەگۋ جۇمىستارى باستالعانعا دەيىن بۇل كورسەتكىشتى 100%-عا دەيىن جەتكىزىۋ قاجەت ەكەنىن ايتىپ, مينيسترلىكتەر مەن اكىمدىكتەرگە بىرقاتار تاپسىرما بەردى.
قازىر اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنىڭ بالانسىندا 4 اقپاراتتىق جۇيە بار. بۇل اۋىلشارۋاشىلىق جانۋارلارىن سايكەستەندىرۋ (اجس); «E-Agriculture» اوك سالالارىن باسقارۋدىڭ بىرىڭعاي اۆتوماتتاندىرىلعان جۇيەسى (بباج); سۋبسيديالاۋدىڭ بىرىڭعاي مەملەكەتتىك اقپاراتتىق جۇيەسى (سماج); «اۋىل اماناتى» حالىققا نەسيە بەرۋدىڭ اقپاراتتىق جۇيەسى. وسىمدىك شارۋاشىلىعىن قاداعالاۋدىڭ اقپاراتتىق جۇيەسى ازىرلەنىپ جاتىر.
پرەمەر-مينيستر مەملەكەت باسشىسى اۋىل شارۋاشىلىعى ەڭبەككەرلەرىنىڭ ءبىرىنشى فورۋمىندا اوك-ءتى تسيفرلاندىرۋ مىندەتىن قويعانىن اتاپ ءوتتى. وسىعان بايلانىستى ۇكىمەت اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ بارلىق سالالارىنا «اقىلدى» تەحنولوگيا ەلەمەنتتەرىن ەنگىزۋگە ەرەكشە باسىمدىق بەرىپ وتىر. ناقتى ماقسات-مىندەتتەر مەن نەگىزگى باعىتتار ايقىندالدى.
تسيفرلىق قۇرالداردى قولدانۋ ارقىلى قاجەتتى قاراجات مولشەرى, ەسەپ بەرۋ, ەگىس القابى, مال باسى تۋرالى دەرەكتەردىڭ ناقتىلىعىن قامتاماسىز ەتكەن ءجون. پرەمەر-مينيستر تسيفرلاندىرۋ مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارىنىڭ اشىقتىعى مەن تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا ىقپال ەتۋگە ءتيىس ەكەنىنە توقتالدى.
تاعى ءبىر ماڭىزدى ماسەلە مال شارۋاشىلىعى مەن وسىمدىك شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن سايكەستەندىرۋ جۇيەسى بولىپ سانالادى. ءونىمدى شىققان جەرىنەن سوڭعى تۇتىنۋشىعا دەيىن جەتكىزۋدىڭ اشىق تىزبەگىن قۇرۋ قاجەت. بۇل جۇيە وندىرىلگەن ءونىمدى ەسەپكە الۋعا, ونىڭ ساپاسىنا كەپىلدىك بەرۋگە, بيولوگيالىق جانە ۆەتەرينارلىق قاۋىپسىزدىكتى باقىلاۋعا باعىتتالۋعا ءتيىس.
ۇكىمەت باسشىسى كليماتتىق تاۋەكەلدەردى, ونىمدىلىك كولەمىن جانە ازىق-ت ۇلىكتىڭ نارىقتىق باعاسىن بولجاۋ ءۇشىن تسيفرلىق شەشىمدەر مەن جاساندى ينتەللەكتىنى كەڭىنەن قولدانۋ قاجەتتىگىنە توقتالدى.
«بۇگىندە مال شارۋاشىلىعى, وسىمدىك شارۋاشىلىعى, تۇراقتاندىرۋ قورلارى مەن قويمالارداعى استىق پەن ءونىم قورلارىن ەسەپكە الۋ, توپىراقتىڭ ىلعالدىلىعىن انىقتاۋ جانە ۆەتەرينارلىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا ستاتيستيكالىق دەرەكتەردىڭ ناقتىلىعى وزەكتى پروبلەما كۇيىندە قالىپ وتىر. وسى ماسەلەلەردىڭ ءبارىن ەسەپكە الۋ جۇيەسىن تولىق تسيفرلاندىرۋ ارقىلى شەشۋ كەرەك», دەدى و.بەكتەنوۆ.
وسىعان بايلانىستى اۋىل شارۋاشىلىعى جانە تسيفرلىق دامۋ مينيسترلىگىنە بىرقاتار تاپسىرما بەردى. ءوڭىر اكىمدىكتەرىمەن بىرلەسىپ, وسى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن اۋىل شارۋاشىلىعى ماقساتىنداعى جەرلەردىڭ تسيفرلىق كارتاسىن ازىرلەۋ كەرەك. اكىمدىكتەرمەن بيىل 1 قىركۇيەككە دەيىن وسىمدىك شارۋاشىلىعىنداعى قاداعالاۋ جۇيەسىن ازىرلەۋدى اياقتاۋ قاجەت. سونداي-اق مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا بيىل ۇلتتىق اۋىل شارۋاشىلىعى ساناعىن جۇرگىزۋ جوسپارلانىپ وتىر. ساناق قورىتىندىسىنىڭ ناتيجەلەرىن تولىق تسيفرلاندىرۋ, وعان تالداۋ جۇرگىزۋ جانە الىنعان دەرەكتەر بازاسىن ۇنەمى جاڭارتىپ وتىرۋ ءلازىم.
