بۇل ماسەلە وسى كۇنگە دەيىن كوپ تالقىلانعان تاقىرىپتاردىڭ ءبىرى. ەندى قارجى نارىعىن رەتتەپ وتىرعان ۇيىمدار بۇرىن-سوڭدى تاجىريبەدە بولماعان تەتىكتى تالقىلاپ جاتىر.
ءبىرىنشى كرەديتتىك بيۋرو ديرەكتورى رۋسلان وماروۆتىڭ ايتۋىنشا, ەندى نەسيەگە ءوتىنىش بەرگەندە ونى راستاۋ ۋاقىتى ۇزارۋى مۇمكىن. بۇل شەشىم الاياقتىقتى ازايتۋ ءۇشىن تالقىلانىپ جاتىر. سەبەبى قارجى الاياقتار نەسيە الىپ, تەز ارادا وعان قول جەتكىزىپ, وزىنە اۋدارا سالاتىن كورىنەدى. رۋسلان وماروۆتىڭ ايتۋىنشا, ەكىنشى سەبەپ لۋدومانداردىڭ قارجىلاندىرۋعا قولجەتكىزۋىن شەكتەۋ. «جالپى ادامدار نەسيەنى الار كەزدە اسىقپاي شەشىم قابىلداعاندارى ءجون», دەيدى وماروۆ.
ازىرشە, بۇل تالقىلانۋ دەڭگەيىندە. قاشان قابىلداناتىنى دا بەلگىسىز.
«بارلىق قارجى ۇيىمدارىنا بۇل ۇناي قويمايتىن شىعار. بىراق بۇل ماسەلەنى رەتتەۋشى ورىندار باقىلاپ وتىرۋى ءتيىس», دەيدى رۋسلان وماروۆ.
رۋسلان وماروۆتىڭ ايتۋىنشا, 2025 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنداعى جاعداي بويىنشا, جالپى نەسيە پورتفەلىندەگى شاعىن نەسيە ۇيىمدارىنىڭ نەسيە ۇلەسى 36%-عا ازايىپ, 89.2 ملرد تەڭگەنى قۇرادى. بۇعان ۇلتتىق بانكتىڭ كەيبىر ويىنشىلاردىڭ ليتسەنزياسىن توقتاتا تۇرۋى نەمەسە ليتسەنزياسىن الىپ قويۋى ءتارىزدى قاتاڭ شارالارى اسەر ەتكەن.
2024 جىلدىڭ ءىى جارتىسىندا نارىقتا ميكرونەسيە ۇسىناتىن ويىنشىلار سانى 23%-عا ازايعان. كەيبىر كومپانيالار ءبىر جىل ىشىندە ليتسەنزياسىنان ايىرىلعان, ال كەيبىرىن كومپانيا ءوزى قايتارىپ بەرگەن. «بۇل – ۇلتتىق بانكتىڭ شاعىن نەسيەلەردى شەكتەۋ بويىنشا ساياساتىنىڭ ناتيجەسى. سەبەبى بۇل قازاقستاندىقتار ءۇشىن قىمبات ءونىم ءتۇرى. بىراق رەتتەۋشى شاعىن نەسيەلەردى ازايتۋ بويىنشا ساياسات جۇرگىزىپ جاتىر», دەيدى رۋسلان وماروۆ.
سونداي-اق, ساراپشى بيىلعى جىلدىڭ 1 قاڭتارىنا اتالعان ءونىم بويىنشا پورتفەل 89.2 ملرد تەڭگەنى قۇراعانىن, بۇل وتكەن جىلعى كورسەتكىشتەردەن 36% -عا از ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
كەلىسىمشارتتار سانى 1,2 ملن بىرلىككە دەيىن (-34%), جانە قارىز الۋشىلار سانى بويىنشا - 652,4 مىڭ ادامعا دەيىن (-20,9%) دەيىن تومەندەدى.
بۇدان باسقا, قارجى ۇيىمىنىڭ باسشىسى تۇتىنۋشىلاردى كەپىلسىز نەسيەلەندىرۋگە جەكە توقتالدى.
2025 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنا اتالعان ءونىم بويىنشا پورتفەل 11,7 ترلن تەڭگەگە جەتىپ, ءبىر جىلدا 22,9% -عا نەمەسە 2,2 ترلن تەڭگەگە ۇلعايدى. وسى كەزەڭدە قارىز الۋشىلار سانى دا 4,7% -عا ءوسىپ, 8,2 ملن ادامعا جەتتى. ونىڭ ىشىندە 10% جيىنتىعىندا پورتفەلدىڭ جارتىسىنا جۋىعى (شامامەن 46%), 5,3 ترلن تەڭگە تيەسىلى. «اڭگىمە كەپىلسىز تۇتىنۋ كرەديتتەرى بويىنشا جەكە قارىزى 3,8 ملن تەڭگەدەن اساتىن ادامدار تۋرالى بولىپ وتىر. بۇل رەتتە شارتتى تۇردە نەعۇرلىم ۇساق قارىز الۋشىلاردىڭ 50% جيىنتىعىندا پورتفەلدىڭ نەبارى 9% -ى تيەسىلى. بۇل قارىزى 671 مىڭ تەڭگەدەن اسپايتىن ازاماتتار», دەيدى وماروۆ.
يپوتەكالىق پورتفەل اعىمداعى جىلدىڭ باسىندا 6,7 ترلن تەڭگەگە (+ 14,1%) جەتتى. تۇرعىن ءۇي نەسيەسىن رەسىمدەگەن قازاقستاندىقتاردىڭ سانى 600 مىڭ ادامعا دەيىن (+ 10,3%), ال كەلىسىمشارتتار سانى 627,6 مىڭ بىرلىككە دەيىن (+ 9,9%) ءوستى. بۇل رەتتە قورجىننىڭ 60% -عا جۋىعى 2023-2024 جىلدارداعى جاڭا قارىزدارعا تيەسىلى.
ال اۆتونەسيەلەۋ نەعۇرلىم سەرپىندى دامىپ كەلە جاتقان ءونىم بولىپ شىقتى. دەرەكتەرگە سايكەس, وتكەن جىلى ونىڭ پورتفەلى 44,8% -عا, 3,6 ترلن تەڭگەگە دەيىن ءوستى, بۇل رەتتە 2023 جىلى قارقىن نەعۇرلىم جوعارى بولدى (+ 64,8%).
سونداي-اق, ول كاسىپورىنداردى نەسيەلەندىرۋدەگى جاعداي تۋرالى ايتىپ بەردى. وسىلايشا, قارىزدار پورتفەلى 3,5 ترلن تەڭگەگە دەيىن (+ 37,2%) ءوسۋىن جالعاستىرۋدا, كەلىسىمشارتتار سانى 840,4 مىڭ بىرلىككە (+ 20,4%) جەتتى. ال قارىز الۋشىلار سانى 578,7 مىڭ بىرلىكتى قۇرايدى (+ 17,2%).
سونداي-اق, قارجىلىق ۇيىم پروبلەمالىق قارىزداردىڭ جاعدايى تۋرالى ايتىپ بەردى. سونىمەن, NPL 90 + -نىڭ نەعۇرلىم جوعارى ۇلەسى شاعىن كاسىپورىندار رەسىمدەگەن كرەديتتەرگە جانە تۇتىنۋشىلىق كەپىلسىز قارىزدارعا تيەسىلى: تيىسىنشە 35,9% جانە 14,3%. بۇل رەتتە ءىرى بيزنەستىڭ ەڭ از مەرزىمى وتكەن - 2,1%. بجك اتاپ وتكەندەي, اتالمىش سەگمەنت مىندەتتەردى ۋاقىتىندا ورىندايدى. سونداي-اق يپوتەكالىق قورجىندا NPL 90 + -نىڭ از ۇلەسى - 3,1%. ەڭ تانىمال نەسيە ءتۇرى – تۇتىنۋشىلىق, اۆتو جانە يپوتەكا.
«ارينە, ءبىرىنشى ورىندا – كەپىلسىز تۇتىنۋشى كرەديتتەر. ودان كەيىن ەكىنشى ورىندا – يپوتەكا جانە اۆتونەسيەلەۋ. ەگەر ساندارعا قاراساڭىز, 2023 جىلى اۆتونەسيەلەۋ 66%-عا, 2024 جىلى 44%-عا وسكەن. يپوتەكا مەن تۇتىنۋشى نەسيەلەر دە رەكورد جاساپ جاتىر», دەدى رۋسلان وماروۆ.
2025 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنداعى ەسەپ بويىنشا, تۇتىنۋشى نەسيەلەر كولەمى 11,7 ترلن تەڭگەگە جەتتى. ءبىر جىل ىشىندە بۇل سەگمەنت 22,9%-عا نەمەسە 2,2 ترلن تەڭگەگە كوبەيگەن. ال كەلىسىمشارتتار سانى 31,5 ملن داناعا جەتتى. ورتا ەسەپپەن ازاماتتار 371 مىڭ تەڭگەگە نەسيە الادى.
ال يپوتەكالىق پورتفەل (2025 جىلدىڭ 1 قاڭتارى) 6,7 ترلن تەڭگەگە جەتتى. ءبىر جىل ىشىندە 14,1%-عا ارتقان. يپوتەكا الۋشىلار سانى 600 مىڭعا دەيىن جەتتى, كەلىسىمشارتتار سانى 627 مىڭعا دەيىن ءوستى. ورتا ەسەپپەن قازاقستاندىقتار 10,6 ملن تەڭگە يپوتەكا الادى. 2010 جىلدان بەرى ەسەپتەگەندە, ەڭ كوپ يپوتەكا (جالپى يپوتەكانىڭ 60%-ى) 2023-2024 جىلدارى بەرىلگەن. نەسيە الۋ ورتاشا مەرزىمى 13,2 جىلدى قۇرايدى.
ال اۆتونەسيەلەۋ كولەمى 44,8%-عا كوبەيىپ, 3,6 ترلن تەڭگەنى قۇرادى. اۆتونەسيە العاندار سانى 559,2 مىڭ ادامعا جەتتى. ورتا ەسەپپەن قازاقستاندىقتار 8 ملن تەڭگەگە كولىك الادى.
اۆتونەسيەنى ەڭ كوپ بەرەتىن – ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەر (70%, 1,2 ترلن تگ), ەكىنشى ورىندا – مقۇ (29,4%, 534 ملرد تەڭگە).
رۋسلان وماروۆتىڭ ايتۋىنشا, حالىق قارجى جاعىنان ساۋاتتى بولماسا, مەملەكەتتىك دەڭگەيدە قابىلدانعان شەشىمدەردىڭ ءوزى ناتيجە بەرمەيدى. قارجىلىق ساۋاتتىلىقتى نەسيە الۋمەن بايلانىستىرۋدىڭ قاجەتى جوق.
«نەسيە دەگەنىمىز جاي عانا قارجى قۇرالى. نەسيە – قارجىسىن ۇيلەستەرە الاتىن ادامداردىڭ قولىنداعى جاقسى قۇرال. جۇكتەمەنى ەسەپتەپ, تاۋەكەلدەردى ولشەيتىن ادام نەسيەلەر ەسەبىنەن ميلليوندىق بايلىق جاساي الادى» دەيدى ر. وماروۆ.
