اقمولا وبلىسىنىڭ تۇرعىندارى دا اتالعان اكتسياعا ءبىر كىسىدەي قاتىستى. ءتۇرلى مەنشىك نىسانىنداعى 4,5 مىڭ كاسىپورىن باستامانى ءبىراۋىزدان قولداپ, بەلگىلەنگەن مىندەتتى ورىنداۋعا بەلسەنە اتسالىستى. كوپ قاباتتى, جەكە ۇيلەردىڭ ماڭايى مۇنتازداي ەتىپ تازالاندى. بالالار وينايتىن الاڭداردان, جاياۋ جۇرگىنشىلەر جۇرەتىن جولداردان ۇقىپتى قولدىڭ تابى انىق بايقالادى. ورتا ەسەپپەن ەلۋ مىڭعا جۋىق الاڭ سىرلانىپ, سىلانىپ, كوز جاۋىن الاتىن ادەمى كەيىپكە ەندى. 700-دەن استام پارك پەن سكۆەر, ادام كوپ جينالاتىن الاڭقايلار تازالاندى. بۇل جۇمىسقا ەكى مىڭنان استام ارنايى تەحنيكا پايدالانىلدى. كوپ بولىپ اتقارعان ءىستىڭ ناتيجەسىندە, 55 مىڭ توننا قوقىس شىعارىلىپ, 360 زاڭداستىرىلماعان قاتتى تۇرمىستىق قالدىقتار توگەتىن ورىندار جويىلدى.
جالعىز وبلىس ورتالىعىندا عانا ەمەس, شالعايداعى ەلدى مەكەندەر دە ىزگى ىسكە اتسالىستى. سونىڭ ءبىرى – جاقسى اۋدانىنداعى زاپوروجە اۋىلى. اۋىلدىق وكرۋگ قۇرامىندا ەكى ەلدى مەكەن بار. ولار «تازا قازاقستان» اكتسياسىنىڭ ءمان-مازمۇنىنا جەتە نازار اۋدارىپ, كوگەرىپ كوكتەم شىعىسىمەن, اۋىل ءىشىن كۇل-قوقىستان تازارتۋعا جۇمىلا كىرىستى. ورتاق ىسكە اۋىلدىق اكىمدىك قىزمەتكەرلەرى, ەل اعالارى ۇيىتقى بولدى. اۋىلداعى ستاديون ماڭايى, پارك ايماعى, كوشەلەرى مۇنتازداي ەتىپ تازارتىلدى. بەرەكەلى اۋىلدىڭ ءسانىن كەلتىرىپ تۇرعان اعاشتاردىڭ ءدىڭى اكتەلدى, جاياۋ جۇرگىنشىلەر جولدارى جوندەلىپ, جول شەتىندەگى شاقپا تاستار اعارتىلدى. ايالدامالار دا ادەمى كەيىپكە ەندى. ورتاق ىسكە اۋىلداعى ەڭكەيگەن كارىدەن ەڭبەكتەگەن بالاعا دەيىن ءوز ۇلەسىن قوستى. ۇيىمشىلدىقتىڭ ارقاسىندا 300-دەن استام ادام قولدا بار 12 تەحنيكانى ءتيىمدى پايدالانىپ, مەجەلەگەن شارۋانى تاپ-تۇيناقتاي ەتىپ اتقارىپ شىقتى. ناتيجەسىندە, 50 تونناعا جۋىق قوقىس شىعارىلىپ, 350 اعاش كوشەتى وتىرعىزىلدى.
اكتسيا بارىسىندا ەكولوگيالىق سەنبىلىكتەر ۇيىمداستىرىلىپ, بۇل جۇمىسقا ساياسي پارتيالار مەن حالىق قالاۋلىلارى, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار, قوعام قايراتكەرلەرى دە ۇزبەي قاتىسىپ وتىردى. ولار قول جۇمىسىمەن قاتار, ەلدى جۇمىلدىراتىن, ۇيىتقى بولاتىن اتالى سوزدەرىن ايتىپ, جاس تولقىنعا ۇلگى كورسەتتى. مىنە, وسىنداي بىرلىكتىڭ ارقاسىندا بەرەكە ارتا ءتۇستى. اكتسيا اياسىندا اتقارىلعان ءىس-شارالار بارىسىندا 620 ەلدى مەكەن قامتىلدى. الاڭ, اۋلا, كوشە, دەمالىس ورىندارى عانا ەمەس, وڭىردەگى تاريحي-مادەني ەسكەرتكىشتەردىڭ ماڭى دا اباتتاندىرىلىپ, ءبىر تازارىپ قالدى. كورىكتى كوكشەنىڭ ماقتانىشى – تامىلجىعان تابيعاتتىڭ باۋرايى دا ءساۋىردىڭ اق جاۋىنىنا شومىلعانداي اجارلى كەيىپكە ەندى. وبلىستاعى كولدەردىڭ جاعالاۋلارى شىرىگەن قامىستان, كۇل-قوقىستان ارىلدى. بۇل اكتسياعا 760 ادام قاتىستى.
– جەرلەستەرىمىزدىڭ ءتول تابيعاتقا دەگەن جاناشىرلىق پەيىلى جاقسى, – دەيدى «ەسىل» وبلىسارالىق باسسەيندىك بالىق شارۋاشىلىعى ينسپەكتسياسىنىڭ باسشىسى نىعمەت قاۋاشەۆ, – جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار دا يگىلىكتى ءىستى تياناقتى اتقارىپ, ۇلگى بولا ءبىلدى.
وسىنداي كۇش بىرىكتىرىپ ىستەگەن بەرەكەلى ءىستىڭ ناتيجەسىندە, كوكشە كولدەرىنىڭ جاعالاۋلارىنان 55 توننا قوقىس شىعارىلدى. وسى ارادا ەكپىن ءتۇسىرىپ ايتا كەتەتىن ءبىر جاي, سۋ ايدىندارىنان زاڭسىز سالىنعان جۇزدەن استام اۋ جينالىپ الىندى. ينسپەكتسيا باسشىسىنىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, تاستاندى اۋلاردىڭ تاقسىرەتى از ەمەس ەكەن. براكونەرلەردىڭ وسى ءجونسىز ىستەرىنىڭ سالدارىنان كولدەگى بالىقتىڭ قىرعىنعا ۇشىراۋى ابدەن مۇمكىن. كەيبىر قىتاي اۋلارىنىڭ ۇزىندىعى جۇزدەگەن مەترگە جەتەدى. كولدەردى تازالاۋعا 191 تەحنيكا پايدالانىلعان. كول جاعالاۋلارى تازارتىلىپ, جابىلىپ قالعان بۇلاق كوزدەرى اشىلعان.
ينسپەكتسيا ماماندارى ءبىلىم وشاقتارى مەن جوعارى, ورتا ارناۋلى وقۋ ورىندارىنىڭ ستۋدەنتتەرى مەن وقۋشىلارى اراسىندا سان مارتە مازمۇندى لەكتسيا وقىدى. مەملەكەتتىڭ تابيعاتقا قاتىستى ۇستانىمىن جان-جاقتى تالداپ, قورشاعان ورتانى قورعاۋ كوپتىڭ ءىسى ەكەندىگىن ءتۇسىندىردى. بۇل شاراعا يۋ.تيموشەنكو جەتەكشىلىك ەتەتىن «ينتەگراتسيا استانا» سەرىكتەستىگى, ا.ءليۋفتىڭ «بىتىعاي» شارۋا قوجالىعى, جەكە كاسىپكەر گ.گۋسەۆسكيدىڭ ۇجىمى بەلسەنە قاتىستى. وسىلايشا كوكشەتاۋ مەن قورعالجىننىڭ اراسىنداعى شالقار كولدەر, بۋلىعىپ اققان بۇلاقتار ءبىر تازالانىپ قالدى.
اكتسيا بارىسىندا ءونىمدى جۇمىس ىستەگەن ۇجىم – «كوكشەتاۋ» ۇلتتىق مەملەكەتتىك تابيعي پاركى. ەجەلدەن كوزدىڭ قاراشىعىنداي قورعالاتىن تابيعي اۋماقتار مەيلىنشە مۇقيات تازالىنىپ, اۋەل باستاعى بالعىن كەيپىن قايتا تاپقانداي بولدى.
– باعالى باستاما وتە ورىندى, – دەيدى تابيعي پاركتىڭ باس ديرەكتورى ەربول ساعديەۆ. – ەلدىڭ قولداۋىنا يە بولىپ وتىرعان بۇل ءىس الداعى ۋاقىتتا دا كەڭىنەن ورىستەۋى, توقتاماۋى كەرەك. تابيعاتتى عانا ەمەس, سول تابيعاتتىڭ قيساپسىز مول بايلىعىن پايدالاناتىن ادامداردىڭ دا ساناسى تازارىپ, كەلەر ۇرپاققا قالدىرار مول مۇراعا دەگەن جاناشىرلىق كوبەيسە قۇبا-قۇپ.
ۇلتتىق پارك وبلىس ورتالىعىنداعى №17 مەكتەپ-گيمنازيامەن مەموراندۋمعا قول قويدى. الداعى ۋاقىتتا مەكتەپ-گيمنازيادا ەكولوگيالىق اعارتۋ ساباقتارىن وتكىزىپ, كەشەندى جۇمىس ىستەمەك. مەموراندۋم شەڭبەرىندە وقۋشىلارعا قىزىقتى ەكسكۋرسيالار, تۋريستىك شەرۋلەر ۇيىمداستىرۋ قولعا الىنادى. مۇنداي جۇمىس ءبىلىم وشاعىندا عانا ەمەس, جالپى جۇرتشىلىق اراسىندا دا جۇرگىزىلمەك. پارك قىزمەتكەرلەرى تاعىلىمى مول بەينەفيلمدەردى كورسەتە وتىرىپ, پارك اۋماعىندا ورنالاسقان تاريحي ەسكەرتكىشتەردىڭ تاريحىمەن تانىستىرادى. وسى تاقىرىپتى اشىپ كورسەتەتىن ارقيلى ادەبيەتتەردى ۇسىنادى. ماسەلەن, «قۇستار كۇنى» اكتسياسىن وتكىزۋ بارىسىندا كورىكتى كوكشە وڭىرىندەگى سيرەك كەزدەسەتىن قۇستاردىڭ تۇرلەرى تۋرالى اسەرلى اڭگىمەلەر ايتىلدى. جاس تولقىن جىلى قابىلدادى, قىزىعۋشىلىق تانىتتى. وزدەرى دە قاراپ وتىرماي, ەلدى مەكەندەردە قۇس ۇيالارىن ورناتۋ جۇمىستارىن قولعا العان ەكەن. ناتيجەسىندە, 300-گە جۋىق ۇيا ورناتىلىپتى.
پارك اۋماعىندا «بۇكىلقازاقستاندىق اعاش وتىرعىزۋ» كۇنى اكتسياسى وتكىزىلگەن. «قاراۋىل توبە» ورمانشىلىعىنىڭ اۋماعىندا مەكتەپ وقۋشىلارى مەن اۋىل تۇرعىندارى بىرلەسىپ, قاراعاي كوشەتتەرىن ەككەن. مۇنداي ءىس زەرەندى اۋىلدىق وكرۋگىندە دە قولعا الىنىپ, ءتورت مىڭ قاراعاي كوشەتى وتىرعىزىلعان. «تازا قازاقستان» اكتسياسى اياسىندا دەندروپارك اۋماعىنا ارشا كوشەتتەرى ەگىلسە, اۋدان مەكتەپتەرىنىڭ جەر تەلىمدەرىنە كادىمگى قاراعاي كوشەتتەرى ورنالاستىرىلعان. يگىلىكتى ءىس-شاراعا اۋىلدىق وكرۋگ قىزمەتكەرلەرى, مەكتەپ وقۋشىلارى, ينتەرنات تاربيەلەنۋشىلەرى بەلسەنە قاتىستى.
ەل ىشىندە اتقارىلعان شارۋانى ەكشەپ ايتقاندا, تۋعان ەلدىڭ تابيعاتىن ايناداي ەتىپ تازالاۋعا ۇمتىلعان اۋقىمدى ىسكە ايرىقشا ءمان بەرگەن وڭىردە 3700 ەكولوگيالىق ءىس-شارا وتكىزىلىپ, وعان 500 مىڭنان استام ادام قاتىسقانىن ەسكەرسەك, ويعا العان شارۋا وڭىنان وڭعارىلدى دەپ نىق سەنىممەن ايتۋعا بولادى.
اقمولا وبلىسى
