ورتاق ويىمىز – وتىزدىقتان كورىنۋ
قۋانىش سۇلتانوۆ,
ءماجىلىس دەپۋتاتى:
– «قازاقستان -2050» ستراتەگياسىن, «نۇرلى جول – بولاشاققا باستار جول» جولداۋىن حالىق جاقسى بىلەدى. وسى باعدارلامالاردىڭ اياسىندا ناقتى-ناقتى الىپ جوبالار دا جۇزەگە اسىرىلۋدا. ال ەندى كەشەگى الەۋمەتتىك جاعدايعا بايلانىستى ايتىلعان سوزىندەگى ەلدىڭ ەكونوميكاسىن كوتەرۋ, الەۋەتىن, رۋحانيلىعىن ارتتىرۋ, تۇرمىس جاعدايىن كوتەرۋ باعىتىنداعى ۇزاق مەرزىمدى جوسپارلارى حالىقتىڭ ساپاسىن, ساناسىن كوتەرۋدى ماقسات ەتكەنى كورىنىپ تۇر. وسى سوزدەردەن كەيىن ءبىز «قازاقستان-2050» ستراتەگياسى مەن «نۇرلى جول» باعدارلاماسىنىڭ ماقسات-مۇددەسىن تەرەڭىرەك ۇعىنا باستادىق. تۇپتەپ كەلگەندە, سونىڭ ءبارى ماڭگىلىك ەل يدەياسىن جۇزەگە اسىرۋدىڭ قادامدارى ەكەن.
سونىمەن قاتار, ءىس-ارەكەتتەردىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ باعىتىندا ەلدى جاڭعىرتۋ جونىندەگى كوميسسيا قۇرىلدى. ۇلىقتاۋ راسىمىندەگى سوزىندە ەلباسى ول تۋرالى ايتقان ەدى, ءبىز ونى جۋىق ارادا قۇرىلا قويمايتىن شىعار دەسەك, ول كەشە جەدەل تۇردە قۇرىلىپ تا ۇلگەردى. ونىڭ تارماقتارى بارىنشا دامىعان ەلگە قاجەتتى دۇنيەلەردىڭ ءبارىن قامتىعان. مەن كوميسسيا جۇمىسىنىڭ ءتيىمدى بولارىنا سەنىمدىمىن.
شالاتاي مىرزاحمەتوۆ,
ءماجىلىس دەپۋتاتى:
– بۇگىن ەلىمىز شات-شادىمان بولىپ قازاقستان حالقىنىڭ بىرلىگى كۇنىن تويلاپ جاتىر. بىرلىك – ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ ەڭ ۇلكەن ماقساتى. كەشەگى ۇلىقتاۋ راسىمىندەگى سوزىندە دە ەلباسى وسى ءسوزدى ايتتى. سونىمەن قاتار, ول ءوزى ۇسىنعان بەس ينستيتۋتتىق رەفورمانى العا جىلجىتۋ ءۇشىن كوميسسيا قۇراتىنىن دا ايتقان بولاتىن. سول ۇلتتىق كوميسسيا دا قۇرىلىپ, وزىنە جۇكتەلەتىن مىندەتتەردى قابىلداپ الدى. پارلامەنت پالاتالارىنان دا وعان وكىلدەر ەنگىزىلدى. ءماجىلىس توراعاسى قابيبوللا جاقىپوۆ ءبىزدى جيناپ الىپ, كوميسسيانىڭ الدىندا تۇرعان مىندەتتەر تۋرالى ايتىپ بەردى.
داعدارىسقا قارسى كۇرەستە ەلباسى ىشكى جالپى ءونىمدى ارتتىرۋ ماقساتىن دا العا قويىپ وتىر. وسى باعىتتاعى جۇمىستىڭ بەلسەندى جۇرگىزىلۋىن دە كوميسسيا قاداعالايتىن بولادى. حالىقتىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىن جوعارى دەڭگەيدە ۇستاپ تۇرۋ دا نازاردان تىس قالمايدى. ەكونوميكانىڭ دامۋى مەن الەۋمەتتىك جاعداي قاي كۇندە تەپە-تەڭدىگىن جوعالتپاۋى كەرەك. ەگەر وسى تەڭگەرىم بۇزىلاتىن بولسا, وندا دەفولت بولۋى مۇمكىن. سوندىقتان ءارى ەكونوميكانى العا جىلجىتىپ, ءارى حالىقتىڭ ءال-قۋاتىن ارتتىرۋدى قاتار الىپ ءجۇرۋ كەرەك. ەلباسىنىڭ نەگىزگى تاپسىرماسى دا وسىعان سايادى.
ومىرزاق وزعانباەۆ,
رەسپۋبليكالىق ارداگەرلەر ۇيىمى ورتالىق كەڭەسىنىڭ توراعاسى:
– بيىلعى قوي جىلىنىڭ كوكتەمى ءبىزدىڭ حالقىمىزعا توي جىلى بولىپ باستالىپ جاتىر. كۇنى كەشە عانا حالقىمىزدىڭ زور بەلسەندىلىگىنىڭ ارقاسىندا ءبىراۋىزدان سايلاندى دەپ ايتۋعا بولاتىن پرەزيدەنتىمىزدىڭ ۇلىقتاۋ ءراسىمى بولىپ ءوتتى. حالىقپەن ءبىرتۇتاس بولعان ارداقتى ۇلى بۇكىلحالىقتىق قولداۋعا يە بولعانىن بۇكىل الەم كوزىمەن كوردى. ۇلىقتاۋ راسىمىندە ول الداعى ۋاقىتتا اتقارىلاتىن ىستەردىڭ باعدارلاماسىن ايتىپ بەردى. ونىڭ ىشىندە ءوزى ۇلت جوسپارى دەپ اتاعان قازاقستاندى جاڭعىرتۋ جونىندەگى رەفورمالاردى ايرىقشا اتاۋعا بولادى. مەن وسى رەفورمالاردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن ءوزىمنىڭ بارلىق كۇش-جىگەرىمدى جۇمسايتىن بولامىن, دەگەن ەدى پرەزيدەنت. بۇل رەفورمالار ءبىزدىڭ ەلىمىزدى 2050 جىلى بارىنشا دامىعان 30 مەملەكەتتىڭ قاتارىنا ەنگىزەتىن قادامدار ەكەنى داۋسىز.
وسى رەفورمالاردى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن پرەزيدەنت بىردەن ۇلتتىق كوميسسيا دا قۇرىپ ۇلگەردى. ول بىرنەشە سالانى قاداعالايدى. سونىڭ ىشىندە كاسىبي مەملەكەت قۇرۋعا, ونىڭ ءىس-ارەكەتتەرىنىڭ مولدىرلىگىنە باسا نازار اۋدارىلىپ وتىر. ەلىمىزدىڭ ەركىن دامۋى, ونىڭ ىشىندە, يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعىتتارىنا دا ەرەكشە كوڭىل بولىنەتىن بولادى.
بوريس سوروكين,
ءماجىلىس دەپۋتاتى:
– مەرەكەلىك كوڭىل-كۇيىم وتە جاقسى دەپ ايتۋعا بولادى. ءبىرىنشى مامىردىڭ ءدال بۇگىنگىدەي جادىراعان كۇيىن بۇرىن استانادا كورگەن جوق ەدىم. بۇلت بولماسا دا ىزعار كەتپەي تۇراتىن, ال بۇگىن ايرىقشا كۇن ەكەن. ونىڭ ۇستىنە بۇل كۇن قازاقستان حالقىنىڭ ءوز كوشباسشىسىن دۇرىس انىقتاعانىنا جاراتقاننىڭ جاساپ جاتقان سىيى ما دەپ وتىرمىن.
مەملەكەت باسشىسى كەشەگى ۇلىقتاۋ راسىمىندە ءبارىمىزدىڭ الدىمىزعا ناقتى تاپسىرمالار قويدى. سونىڭ ىشىندە جاھاندىق قاۋىپ-قاتەرلەر تۋرالى دا ايتىپ ءوتتى. ولاردىڭ ءبىزدىڭ ەكونوميكامىزدىڭ دامۋىنا كەسەلىن تيگىزەتىنى انىق ەكەنى ايتىلدى. وسىنىڭ ءبارى مەنىڭشە, وتە دۇرىس ايتىلعان سوزدەر. ءبىزدىڭ وسىنداي قاتەرلەرگە قارسى تۇراتىن باستى كۇشىمىز – ەلىمىزدىڭ بىرلىگى, حالقىمىزدىڭ بىرتۇتاستىعى.
مەملەكەتتى جاڭعىرتۋ جونىندەگى ۇلتتىق كوميسسيانىڭ جۇمىسى ايقىن. ول قولعا الىنعان رەفورمالاردىڭ ورىندالۋىن قاداعالايدى. مەنىڭشە, ناقتى ىستەردى قاداعالايتىن وسىنداي ناقتى كوميسسيانىڭ قۇرىلعانى دۇرىس شەشىم بولدى.
جەكسەنباي دۇيسەباەۆ,
ءماجىلىس دەپۋتاتى:
– ەل پرەزيدەنتىنىڭ جانىنان قۇرىلعان ۇلتتىق كوميسسيا بۇرىن ايتىلعان 5 رەفورمانى كەزەڭ-كەزەڭمەن جۇزەگە اسىرۋدى باسقارىپ, مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ, بيزنەس سەكتور مەن ازاماتتىق قوعامنىڭ ءىس-ارەكەتتەرىن ۇيلەستىرەتىن بولادى. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءوزى وتكىزگەن كەڭەستە وسى كوميسسيانىڭ قۇرىلعانىن جاريالادى.
ۇلتتىق كوميسسيانىڭ جانىنان بەدەلدى شەتەلدىك جانە قازاقستاندىق ساراپشىلاردان تۇراتىن كونسۋلتاتيۆتىك كەڭەس قۇرىلاتىنىن دا پرەزيدەنت ۇلىقتاۋ كۇنگى سويلەگەن سوزىندە اتاپ ءوتتى. كونسۋلتاتيۆتىك كەڭەس حالىقارالىق تاجىريبەنىڭ وزىق ۇلگىلەرىن پايدالانۋعا ىقپال ەتەتىن بولادى. مەنىڭشە, بۇل كوميسسيانىڭ جۇمىسى بارىنشا ءتيىمدى بولۋعا ءتيىستى. كوميسسيا قۇرۋ تۋرالى جارلىقتا ونىڭ نەگىزگى باعىتتارى مەن ولاردى قاداعالاۋعا جاۋاپتى ادامدار دا بەلگىلەندى. وسىنىڭ ءوزى كوميسسيا جۇمىسىنىڭ ناقتى باعىتتارىن ايقىنداپ وتىر. ارينە, حالىق بۇل كوميسسيانىڭ جۇمىسىنا قولداۋ ءبىلدىرۋى كەرەك, تەك حالىق قولداعاندا عانا كەز كەلگەن ءىس ناتيجەلى بولادى.
قۋانىش سۇلتانوۆ,
ءماجىلىس دەپۋتاتى:
– «قازاقستان -2050» ستراتەگياسىن, «نۇرلى جول – بولاشاققا باستار جول» جولداۋىن حالىق جاقسى بىلەدى. وسى باعدارلامالاردىڭ اياسىندا ناقتى-ناقتى الىپ جوبالار دا جۇزەگە اسىرىلۋدا. ال ەندى كەشەگى الەۋمەتتىك جاعدايعا بايلانىستى ايتىلعان سوزىندەگى ەلدىڭ ەكونوميكاسىن كوتەرۋ, الەۋەتىن, رۋحانيلىعىن ارتتىرۋ, تۇرمىس جاعدايىن كوتەرۋ باعىتىنداعى ۇزاق مەرزىمدى جوسپارلارى حالىقتىڭ ساپاسىن, ساناسىن كوتەرۋدى ماقسات ەتكەنى كورىنىپ تۇر. وسى سوزدەردەن كەيىن ءبىز «قازاقستان-2050» ستراتەگياسى مەن «نۇرلى جول» باعدارلاماسىنىڭ ماقسات-مۇددەسىن تەرەڭىرەك ۇعىنا باستادىق. تۇپتەپ كەلگەندە, سونىڭ ءبارى ماڭگىلىك ەل يدەياسىن جۇزەگە اسىرۋدىڭ قادامدارى ەكەن.
سونىمەن قاتار, ءىس-ارەكەتتەردىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ باعىتىندا ەلدى جاڭعىرتۋ جونىندەگى كوميسسيا قۇرىلدى. ۇلىقتاۋ راسىمىندەگى سوزىندە ەلباسى ول تۋرالى ايتقان ەدى, ءبىز ونى جۋىق ارادا قۇرىلا قويمايتىن شىعار دەسەك, ول كەشە جەدەل تۇردە قۇرىلىپ تا ۇلگەردى. ونىڭ تارماقتارى بارىنشا دامىعان ەلگە قاجەتتى دۇنيەلەردىڭ ءبارىن قامتىعان. مەن كوميسسيا جۇمىسىنىڭ ءتيىمدى بولارىنا سەنىمدىمىن.
شالاتاي مىرزاحمەتوۆ,
ءماجىلىس دەپۋتاتى:
– بۇگىن ەلىمىز شات-شادىمان بولىپ قازاقستان حالقىنىڭ بىرلىگى كۇنىن تويلاپ جاتىر. بىرلىك – ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ ەڭ ۇلكەن ماقساتى. كەشەگى ۇلىقتاۋ راسىمىندەگى سوزىندە دە ەلباسى وسى ءسوزدى ايتتى. سونىمەن قاتار, ول ءوزى ۇسىنعان بەس ينستيتۋتتىق رەفورمانى العا جىلجىتۋ ءۇشىن كوميسسيا قۇراتىنىن دا ايتقان بولاتىن. سول ۇلتتىق كوميسسيا دا قۇرىلىپ, وزىنە جۇكتەلەتىن مىندەتتەردى قابىلداپ الدى. پارلامەنت پالاتالارىنان دا وعان وكىلدەر ەنگىزىلدى. ءماجىلىس توراعاسى قابيبوللا جاقىپوۆ ءبىزدى جيناپ الىپ, كوميسسيانىڭ الدىندا تۇرعان مىندەتتەر تۋرالى ايتىپ بەردى.
داعدارىسقا قارسى كۇرەستە ەلباسى ىشكى جالپى ءونىمدى ارتتىرۋ ماقساتىن دا العا قويىپ وتىر. وسى باعىتتاعى جۇمىستىڭ بەلسەندى جۇرگىزىلۋىن دە كوميسسيا قاداعالايتىن بولادى. حالىقتىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىن جوعارى دەڭگەيدە ۇستاپ تۇرۋ دا نازاردان تىس قالمايدى. ەكونوميكانىڭ دامۋى مەن الەۋمەتتىك جاعداي قاي كۇندە تەپە-تەڭدىگىن جوعالتپاۋى كەرەك. ەگەر وسى تەڭگەرىم بۇزىلاتىن بولسا, وندا دەفولت بولۋى مۇمكىن. سوندىقتان ءارى ەكونوميكانى العا جىلجىتىپ, ءارى حالىقتىڭ ءال-قۋاتىن ارتتىرۋدى قاتار الىپ ءجۇرۋ كەرەك. ەلباسىنىڭ نەگىزگى تاپسىرماسى دا وسىعان سايادى.
ومىرزاق وزعانباەۆ,
رەسپۋبليكالىق ارداگەرلەر ۇيىمى ورتالىق كەڭەسىنىڭ توراعاسى:
– بيىلعى قوي جىلىنىڭ كوكتەمى ءبىزدىڭ حالقىمىزعا توي جىلى بولىپ باستالىپ جاتىر. كۇنى كەشە عانا حالقىمىزدىڭ زور بەلسەندىلىگىنىڭ ارقاسىندا ءبىراۋىزدان سايلاندى دەپ ايتۋعا بولاتىن پرەزيدەنتىمىزدىڭ ۇلىقتاۋ ءراسىمى بولىپ ءوتتى. حالىقپەن ءبىرتۇتاس بولعان ارداقتى ۇلى بۇكىلحالىقتىق قولداۋعا يە بولعانىن بۇكىل الەم كوزىمەن كوردى. ۇلىقتاۋ راسىمىندە ول الداعى ۋاقىتتا اتقارىلاتىن ىستەردىڭ باعدارلاماسىن ايتىپ بەردى. ونىڭ ىشىندە ءوزى ۇلت جوسپارى دەپ اتاعان قازاقستاندى جاڭعىرتۋ جونىندەگى رەفورمالاردى ايرىقشا اتاۋعا بولادى. مەن وسى رەفورمالاردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن ءوزىمنىڭ بارلىق كۇش-جىگەرىمدى جۇمسايتىن بولامىن, دەگەن ەدى پرەزيدەنت. بۇل رەفورمالار ءبىزدىڭ ەلىمىزدى 2050 جىلى بارىنشا دامىعان 30 مەملەكەتتىڭ قاتارىنا ەنگىزەتىن قادامدار ەكەنى داۋسىز.
وسى رەفورمالاردى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن پرەزيدەنت بىردەن ۇلتتىق كوميسسيا دا قۇرىپ ۇلگەردى. ول بىرنەشە سالانى قاداعالايدى. سونىڭ ىشىندە كاسىبي مەملەكەت قۇرۋعا, ونىڭ ءىس-ارەكەتتەرىنىڭ مولدىرلىگىنە باسا نازار اۋدارىلىپ وتىر. ەلىمىزدىڭ ەركىن دامۋى, ونىڭ ىشىندە, يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعىتتارىنا دا ەرەكشە كوڭىل بولىنەتىن بولادى.
بوريس سوروكين,
ءماجىلىس دەپۋتاتى:
– مەرەكەلىك كوڭىل-كۇيىم وتە جاقسى دەپ ايتۋعا بولادى. ءبىرىنشى مامىردىڭ ءدال بۇگىنگىدەي جادىراعان كۇيىن بۇرىن استانادا كورگەن جوق ەدىم. بۇلت بولماسا دا ىزعار كەتپەي تۇراتىن, ال بۇگىن ايرىقشا كۇن ەكەن. ونىڭ ۇستىنە بۇل كۇن قازاقستان حالقىنىڭ ءوز كوشباسشىسىن دۇرىس انىقتاعانىنا جاراتقاننىڭ جاساپ جاتقان سىيى ما دەپ وتىرمىن.
مەملەكەت باسشىسى كەشەگى ۇلىقتاۋ راسىمىندە ءبارىمىزدىڭ الدىمىزعا ناقتى تاپسىرمالار قويدى. سونىڭ ىشىندە جاھاندىق قاۋىپ-قاتەرلەر تۋرالى دا ايتىپ ءوتتى. ولاردىڭ ءبىزدىڭ ەكونوميكامىزدىڭ دامۋىنا كەسەلىن تيگىزەتىنى انىق ەكەنى ايتىلدى. وسىنىڭ ءبارى مەنىڭشە, وتە دۇرىس ايتىلعان سوزدەر. ءبىزدىڭ وسىنداي قاتەرلەرگە قارسى تۇراتىن باستى كۇشىمىز – ەلىمىزدىڭ بىرلىگى, حالقىمىزدىڭ بىرتۇتاستىعى.
مەملەكەتتى جاڭعىرتۋ جونىندەگى ۇلتتىق كوميسسيانىڭ جۇمىسى ايقىن. ول قولعا الىنعان رەفورمالاردىڭ ورىندالۋىن قاداعالايدى. مەنىڭشە, ناقتى ىستەردى قاداعالايتىن وسىنداي ناقتى كوميسسيانىڭ قۇرىلعانى دۇرىس شەشىم بولدى.
جەكسەنباي دۇيسەباەۆ,
ءماجىلىس دەپۋتاتى:
– ەل پرەزيدەنتىنىڭ جانىنان قۇرىلعان ۇلتتىق كوميسسيا بۇرىن ايتىلعان 5 رەفورمانى كەزەڭ-كەزەڭمەن جۇزەگە اسىرۋدى باسقارىپ, مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ, بيزنەس سەكتور مەن ازاماتتىق قوعامنىڭ ءىس-ارەكەتتەرىن ۇيلەستىرەتىن بولادى. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءوزى وتكىزگەن كەڭەستە وسى كوميسسيانىڭ قۇرىلعانىن جاريالادى.
ۇلتتىق كوميسسيانىڭ جانىنان بەدەلدى شەتەلدىك جانە قازاقستاندىق ساراپشىلاردان تۇراتىن كونسۋلتاتيۆتىك كەڭەس قۇرىلاتىنىن دا پرەزيدەنت ۇلىقتاۋ كۇنگى سويلەگەن سوزىندە اتاپ ءوتتى. كونسۋلتاتيۆتىك كەڭەس حالىقارالىق تاجىريبەنىڭ وزىق ۇلگىلەرىن پايدالانۋعا ىقپال ەتەتىن بولادى. مەنىڭشە, بۇل كوميسسيانىڭ جۇمىسى بارىنشا ءتيىمدى بولۋعا ءتيىستى. كوميسسيا قۇرۋ تۋرالى جارلىقتا ونىڭ نەگىزگى باعىتتارى مەن ولاردى قاداعالاۋعا جاۋاپتى ادامدار دا بەلگىلەندى. وسىنىڭ ءوزى كوميسسيا جۇمىسىنىڭ ناقتى باعىتتارىن ايقىنداپ وتىر. ارينە, حالىق بۇل كوميسسيانىڭ جۇمىسىنا قولداۋ ءبىلدىرۋى كەرەك, تەك حالىق قولداعاندا عانا كەز كەلگەن ءىس ناتيجەلى بولادى.
