فوتو: ortcom.kz
ءماجىلىس دەپۋتاتى ەكاتەرينا سمىشلياەۆانىڭ ايتۋىنشا, تىزىلىمگە ەنگىزىلگەننەن كەيىن كاسىپورىندى باعالاۋدىڭ ءبىرىنشى كەزەڭى ۇسىنىلعان تاسىلگە سايكەس مونيتورينگ تولىعىمەن تسيفرلىق بولادى. بۇل وزىق حالىقارالىق تاجىريبەگە سايكەس كەلەدى. كوپتەگەن ەلدەر قازىردىڭ وزىندە وندىرۋشىلەردى سەرتيفيكاتتاۋ ءۇشىن ەلەكتروندى پلاتفورمالاردى قولدانادى. وڭتۇستىك كورەيا مەن اۆستراليا كاسىپورىنداردى تەكسەرۋ ءۇشىن, ال امەريكا قۇراما شتاتتارى سالىق جانە كەدەن دەرەكتەرىن تالداۋ ءۇشىن بلوكچەين تەحنولوگيالارى مەن جاساندى ينتەللەكتتى بەلسەندى تۇردە ەنگىزىپ جاتىر.
«بۇگىندە ءبىزدىڭ ەلىمىز جاساندى ينتەللەكت پەن وعان بايلانىستى تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋگە دايىندىعى بويىنشا توپ 50-گە كىرەدى. وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەردى باعالاۋدىڭ جاڭا جۇيەسىن قالىپتاستىرۋ ءۇشىن ارنايى الگوريتم قولدانىلادى. بيزنەس-پروتسەستەردى تسيفرلاندىرۋدىڭ جاقسى دەڭگەيىنىڭ ارقاسىندا مەملەكەتتىك اقپاراتتىق جۇيەلەردەگى كاسىپورىنداردىڭ اقپاراتتىق ءىزى ونى وقىتۋ ءۇشىن جوعارى ساپالى دەرەكتەردىڭ جەتكىلىكتى كولەمىن جيناقتاۋعا مۇمكىندىك بەردى. بۇل جاڭعىرۋ جولىنداعى جاي عانا قادام ەمەس, اشىقتىققا, تيىمدىلىككە جانە ناقتى كاسىپورىنداردى قولداۋعا باعىتتالعان رەفورمانىڭ نەگىزگى ەلەمەنتى», دەدى دەپۋتات.
سونىمەن قاتار دەپۋتاتتىڭ پىكىرىنشە, تسيفرلىق تەكسەرۋ egov-business سەرۆيسىن ىسكە قوسۋمەن ۇيلەسكەندە بيۋروكراتيانى ايتارلىقتاي ازايتىپ, كوپتەگەن قۇجاتتاردى جيناۋ پروتسەدۋرالارىن جويادى. بۇل رەتتە تسيفرلىق ءتاسىل بيزنەستەن ءتارتىپ پەن اشىقتىقتى تالاپ ەتەدى. بۇگىنگى تاڭدا جۇزگە جۋىق باعالاۋ كريتەريلەرى انىقتالعان, ولاردىڭ ىشىندە ەڭبەك رەسۋرستارى, سالىقتار مەن قارجى, كوممۋنالدىق تولەمدەر بار. كورسەتكىشتەرگە ۇنەمى مونيتورينگ جۇرگىزۋ سالىقتىڭ ۋاقتىلى اۋدارىلماۋىنا نەمەسە قىزمەتكەرلەرگە جالاقىنىڭ تولەنبەۋىنە جول بەرمەيدى. ويتكەنى, بۇل دەرەكتەرگە جانە كاسىپورىننىڭ مارتەبەسىنە ايتارلىق اسەر ەتۋى مۇمكىن.
سونداي-اق, ەكاتەرينا سمىشلياەۆا جاڭا ءتاسىلدىڭ بارلىق ارتىقشىلىقتارىنا قاراماستان, الگوريتم ارقاشان 100% دۇرىس جانە وبەكتيۆتى بولا بەرمەيتىنىن تىلگە تيەك ەتتى. سوندىقتان وتاندىق تاۋار ءوندىرۋشى مارتەبەسىن انىقتاۋدىڭ جاڭا ءتارتىبىن ەنگىزۋ بارىسىندا بىرقاتار مىندەتتى شارالار مەن شارتتارعا نازار اۋدارۋ ماڭىزدى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
«بىرىنشىدەن, تسيفرلىق تەكسەرۋ الگوريتمى اشىق جانە تۇسىنىكتى بولۋى كەرەك. قازىرگى ۋاقىتتا ماتەماتيكالىق مودەلدىڭ نەگىزىن قۇرايتىن جۇزگە جۋىق كورسەتكىش انىقتالدى. ولار ءتىزىلىمنىڭ الەۋەتتى قاتىسۋشىلارىنا جەتكىزىلۋى كەرەك. سونىمەن قاتار, سالماق بويىنشا كورسەتكىشتەردى باعالاۋ پرينتسيپتەرى قول جەتىمدى بولۋى كەرەك.
ەكىنشىدەن, وبەكتيۆتى جاعدايلاردى ەسكەرۋ قاجەت. ماسەلەن, ءوندىرىستىڭ ەرەكشەلىكتەرىن ەسكەرۋ ءۇشىن الداعى ۋاقىتتا كاسىپورىنداردىڭ باللدىق كورسەتكىشتەرىن سالا بويىنشا ءبولىپ, سالالىق ولشەمدەرمەن تولىقتىرۋ ورىندى بولار ەدى. سونىمەن قاتار, ارنايى سالىق رەجيمدەرىن قولداناتىن نەمەسە ءۇش جىلدان از جۇمىس ىستەيتىن كاسىپورىندار ءۇشىن باعالاۋ تەتىكتەرى دە ويلاستىرىلۋى كەرەك. ويتكەنى, بۇل ەرەكشەلىكتەر وتاندىق ءونىمدى شىعارۋ مۇمكىندىگىنە اسەر ەتپەيدى.
ۇشىنشىدەن, زاڭمەن قورعالاتىن قۇپيالاردى (سالىق, بانك جانە ت.ب.) قورعاۋ ءۇشىن وسى دەرەكتەردىڭ اكىمشىلەرى سانىنىڭ كوبەيۋىنە جانە ولاردىڭ تارالۋ شەڭبەرىنىڭ كەڭەيۋىنە جول بەرىلمەۋ كەرەك. سونداي-اق, دەربەس دەرەكتەرگە قاتىستى كەلىسىمدەر مەن ولاردى قورعاۋ ەرەجەلەرىن الۋدىڭ قاتاڭ ءتارتىبىن ساقتاۋ قاجەت.
سونىمەن قاتار وقىتىلعان الگوريتممەن قابىلدانعان شەشىمدەر, ولاردىڭ بارلىق وبەكتيۆتىلىگىمەن, سوڭعى ساتىدا شىندىققا اينالماعانى ءجون. كاسىپكەرلەر ولارعا قارسىلىق ءبىلدىرىپ, ادامنىڭ قاتىسۋىمەن قاراۋدى تالاپ ەتۋگە مۇمكىندىگى بولۋى كەرەك. ول ءۇشىن دەپۋتاتتار ۋاكىلەتتى ورگاننىڭ جانىنان سالالىق رەتتەۋشىلەردىڭ, بيزنەس وكىلدەرىنىڭ, ساراپشىلار مەن قوعام قايراتكەرلەرىنىڭ قاتىسۋىمەن اپەللياتسيالىق كوميسسيا قۇرۋدى ۇسىندى. بۇل جاڭا تەحنولوگيالاردى قولدانۋ ەتيكاسى جانە مۇددەلەر تەپە-تەڭدىگىن ساقتاۋ تۇرعىسىنان ماڭىزدى ينستيتۋت», دەدى ە.سمىشلياەۆا.
دەپۋتات ءسوزىن قورىتىندىلاي كەلە, قاراستىرىلىپ وتىرعان زاڭ جوباسى بيزنەس پەن مەملەكەتتىڭ ءوزارا ءىس-قيمىلىنىڭ جاڭا ستاندارتىن بەلگىلەيتىنىن اتاپ ءوتتى. وندا تەحنولوگيالار ادالدىقتىڭ, تيىمدىلىك پەن تەڭدىكتىڭ كەپىلى رەتىندە قىزمەت ەتەدى. الايدا ونى ءساتتى جۇزەگە اسىرۋ بارلىق تاراپتاردىڭ سەنىمى, جاۋاپكەرشىلىگى جانە اشىقتىعى جاعدايىندا عانا مۇمكىن بولاتىنىن تىلگە تيەك ەتتى.
