بيۋدجەت بەكىدى
قالانىڭ جالپى كولەمى – 88 مىڭ گەكتار, حالقىنىڭ سانى – 52,7 مىڭ ادام. جاڭا قالانى قۇرۋ ارقىلى جول جەلىلەرىن, ينجەنەرلىك, الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىم نىساندارىن جاڭعىرتۋعا, مىڭداعان جاڭا جۇمىس ورنىن اشۋعا, زاماناۋي تەحنولوگيا مەن ينۆەستيتسيانى, قوسىمشا قارجى اعىنىن تارتۋعا, كاسىپكەرلىك بەلسەندىلىكتى دامىتۋعا, سالىق ءتۇسىمىن ۇلعايتۋعا مۇمكىندىك بار.
«الاتاۋ قالاسىنىڭ اكىمشىلىك بىرلىگىنە قوناەۆ قالاسى, ىلە مەن تالعار اۋداندارىنان ەنگەن 12 ەلدى مەكەن كىرەدى. قالا اكىمدىگى مەن ءماسليحاتىنىڭ بىرلەسكەن شەشىمىنە سايكەس داۋلەت, قايرات, ەڭبەك, جاڭاارنا, قۇيعان, ءجاڭاداۋىر, جاڭاتالاپ, ىنتىماق, قويانقۇس, زارەچنىي, ارنا, جەتىگەنگە شاعىن اۋدان مارتەبەسى بەرىلدى. شەكارا بەلگىلەنىپ, جەر قاتىناستارى سالاسىندا شەشىمدەر قابىلداۋعا مۇمكىندىك الدىق. الاتاۋ قالاسىنىڭ اكىمدىگى قۇرىلىپ, 50-گە جۋىق مەملەكەتتىك قىزمەتكەر تاعايىندالىپ, بوس ورىندارعا كونكۋرس جاريالاندى», دەيدى الاتاۋ قالاسى اكىمىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى ەرجان ابدىحالىقوۆ.
قالانى ءتيىمدى باسقارۋ مەن ۋاقتىلى شەشىمدەر قابىلداۋ, تۇرعىندارعا قولايلى بولۋ ءۇشىن جەتىگەن, زارەچنىي, قويانقۇس شاعىن اۋداندارىندا قالا اكىمدىگىنىڭ وكىلدىگى اشىلىپ, جۇمىس ىستەپ جاتىر. جەتىگەندە حالىق سانى 25 مىڭعا جۋىقتاسا, ءىرى مەگاپوليسپەن قولتىقتاسىپ جاتقان قويانقۇسقا 6 جارىم مىڭ حالىق قونىستانعان. زارەچنىي مەن داۋلەتتە دە تۇرعىندار تىعىز شوعىرلانعان.
«قالا بيۋدجەتى بەكىتىلگەلى بەرى مەملەكەتتىك بيۋدجەتكە 2,5 ملرد تەڭگە سالىقتىق جانە وزگە دە تۇسىمدەر ءتۇستى. رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتكە – 1,8 ملرد تەڭگە, وبلىستىق بيۋدجەتكە – 47 ملن تەڭگە, جەرگىلىكتى بيۋدجەتكە 613,8 ملن تەڭگە ءتۇستى. الاتاۋ قالاسىندا 44 يەسىز جانە بوس تۇرعان نىساندار انىقتالدى. قالا بويىنشا جالپى اۋدانى 17,7 مىڭ گەكتار اۋىل شارۋاشىلىعى ماقساتىنداعى پايدالانىلمايتىن 727 جەر ۋچاسكەسى انىقتالدى», دەيدى ەرجان قىپشاقباي ۇلى.
قوعامدىق مۇمكىندىكتەر سارالاندى
قالانىڭ اتىنا زاتى ساي بولۋىنا ەڭ الدىمەن تازالىق جۇمىسىن جۇرگىزۋ قارقىن العان. ناتيجەسىندە, اۋماقتان 15 زاڭسىز قوقىس ءۇيىندىسى جويىلىپ, 800 اعاشقا سانيتارلىق كەسۋ جۇمىسى جۇرگىزىلىپ, 1 600 اعاش كوشەتى وتىرعىزىلعان. قالا اۋماعىن اباتتاندىرۋ جالعاسىپ جاتىر. سونداي-اق قالاعا قاراستى 12 شاعىن اۋداندا 366 كوشە بار. ونىڭ جارتىسى كۇردەلى جوندەۋدى قاجەت ەتەدى. وسىعان وراي, قالا ىشىندەگى شۇعىل جوندەۋدى جانە جول سالۋدى قاجەت ەتەتىن كوشەلەرگە تالداۋ جۇرگىزىلگەن. بۇل ماقساتقا بيۋدجەتتەن 220 ملن تەڭگە قاراستىرىلىپ, ءتيىستى جۇمىستار اتقارىلدى. بيىل 20 شاقىرىمعا جۋىقتايتىن 39 كوشەگە اعىمداعى جوندەۋ جۇرگىزىلمەك. اتالعان 12 شاعىن اۋداندا جول قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا 361 جول بەلگىسى, 4 اۆتوبۋس ايالداماسى ورناتىلدى.
الاتاۋ تۇرعىندارىن قوعامدىق كولىكپەن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا 7 اۆتوبۋس مارشرۋتى كەستەگە ساي جۇرەدى. 35 اۆتوبۋس ساتىپ الۋ ءۇشىن ءتيىستى بيۋدجەتتىك وتىنىمدەر جولدانعان ەكەن. بىلتىر قىركۇيەك ايىندا №307 قالاىشىلىك تۋعانباي – جەتىگەن – زارەچنىي – قوناەۆ مارشرۋتى ىسكە قوسىلعان. «الماتى وبلىسىنداعى جول جانە قوعامدىق قاۋىپسىزدىكتىڭ زياتكەرلىك جۇيەسىمەن تىركەلگەن دەرەكتەردى ۇسىنۋ قىزمەتتەرى» جوباسى شەڭبەرىندە قالا اۋماعىندا 300 قوعامدىق بەينەباقىلاۋ كامەراسى, ونىڭ ىشىندە 6 سەرگەك كامەراسىن ورناتۋ جوسپارلانىپ وتىر.
الاتاۋ قالاسىن كەشەندى دامىتۋ ماقساتىندا پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى قانات بوزىمباەۆتىڭ توراعالىعىمەن جوبالىق كەڭسە قۇرىلدى. بۇگىندە 13 ءوسۋ نۇكتەسىنە 6 923 گەكتار اۋماقتا قالا قۇرىلىسى قۇجاتتاماسىن ازىرلەۋ جانە بەكىتۋ جوسپارلانىپ وتىر. ءبىرىنشى كەزەكتە اۋماقتا جوسپارلانعان 9 جوبانى جانە ينجەنەرلىك جەلىلەردى دامىتۋدىڭ 2050 جىلعا دەيىنگى سالالىق سحەمالارى ازىرلەنەدى. بۇگىنگى كۇنى قالاعا ينۆەستيتسيا تارتۋدا الاتاۋ اەا باسقارۋشى كومپانياسىمەن جانە الماتى وبلىسىنىڭ وڭىرلىك دامۋ ورتالىعىمەن تىعىز جۇمىس قولعا الىنعان.
ءتيىمدى تەتىكتەردى تابۋ ماڭىزدى
وڭىردە «يستكومترانس» جشس 2023 جىلدان بەرى جۇمىس ىستەپ كەلە جاتىر. كەلەسى جىلى كەڭەيىپ, قوسىمشا 150 ورىنعا دەيىن جاڭا جۇمىس ورنى اشىلماق. سونداي-اق «پەپسيكو تسەنترالنايا ازيا» جشس قۇرىلىس جۇمىستارى باستالعان. جوبا الداعى جىلى ىسكە قوسىلىپ, 300 ادامدى جۇمىسپەن قامتيدى. «Mareven» جشس-نىڭ 3-كەزەگىن 2027 جىلعا دەيىن ىسكە اسىرۋ جوسپارلانعان. قازىر 800-گە جۋىق ادام جۇمىس ىستەيدى ءارى قوسىمشا جاڭا 234 جۇمىس ورنى اشىلماق. «G-Trans» يندۋستريالىق-لوگيستيكالىق حابىنىڭ قۇرىلىسى باستالعان. جوبا 2032 جىلعا دەيىن جۇرگىزىلەدى. تولىق ىسكە قوسىلعاندا 3 000 جاڭا جۇمىس ورنى اشىلادى دەپ كۇتىلەدى.
«وتكەن جىل ىشىندە ءماسليحاتتىڭ كەزەكتى جانە كەزەكتەن تىس 14-سەسسياسى وتكىزىلىپ, الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ, بيۋدجەتتىك جوسپارلاۋ جانە قوعامدىق قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرى قاراستىرىلدى. جەرگىلىكتى حالىقتىڭ مۇددەسىن قورعاۋ, الەۋمەتتىك جانە ەكونوميكالىق ماسەلەلەردى شەشۋ باعىتىندا جوسپارلى جۇمىستار اتقارىلدى. بيىل نەگىزگى باسىمدىقتار رەتىندە تۇرعىنداردىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن ارتتىرۋ, ەكولوگيالىق ماسەلەلەردى شەشۋ بەلگىلەندى», دەيدى الاتاۋ قالالىق ءماسليحاتىنىڭ توراعاسى روزا ابيلوۆا.
ايتۋىنشا, قالا قۇرامىنا كىرگەن شاعىن اۋدانداردىڭ جۇمىسىن ۇيلەستىرىپ, باسىن بىرىكتىرۋ ماقساتىندا الدىمەن قوعامدىق كەڭەس قۇرىلدى. ەكىنشىدەن, اۋماقتىق ءوزىن-ءوزى باسقارۋ ۇيىمى, ارداگەرلەر مەن انالار كەڭەسى دە جۇمىس باستاعان. قالالىق ءماسليحات قۇرامى دا ءبىلىمدى دە بىلىكتى ماماندارمەن, 6 دەپۋتاتپەن جاساقتالعان.
«جەتىگەن جۇرتشىلىعى اۋىلدان قالاعا اينالعان مەزەتتە اڭتارىلىپ قالدى. ۋاقىت وتە كەلە ازاماتتاردىڭ ويى وزگەرىپ, ەرتەڭگى كۇنگە دەگەن سەنىمى نىعايا ءتۇستى. اسىرەسە اۋىلدىق مارتەبەگە يە مۇعالىمدەردىڭ, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسى ماماندارىنىڭ ءبىر مەزەتتە قالالىق بولىپ, 25 پايىزدىق ۇستەماقىسىنان ايىرىلىپ قالۋى تۇسىنبەۋشىلىك تۋدىردى. قازىر بۇل ماسەلە شەشىمىن تاۋىپ, ءبىر جىلعا ۇزارتىلدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ قولداۋىمەن قۇرىلعان قالانى كوركەيتۋ ءۇشىن رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن قارجى ءبولىنىپ, ءىرى ينۆەستورلار تارتىلىپ, كوپتەگەن جۇمىس ورنى اشىلسا, جاستار دا الىسقا اعىلماي, وسىندا ەڭبەك ەتەر ەدى», دەيدى ءماسليحات باسشىسى.
حالىق كوبەيسە, تالاپ تا ارتادى
جەتىگەن شاعىن اۋدانىنداعى مەديتسينالىق نىساننىڭ ساپاسى سىن كوتەرمەيتىنى, مادەنيەت وشاعىنىڭ جوقتىعى بىرنەشە جىل بويى كۇرمەۋلى تۇيتكىلگە اينالعان ەدى. بۇگىنگى كۇنى 12 شاعىن اۋدان ىشىندە ارنادا عانا مادەنيەت وشاعى جۇمىس ىستەپ تۇر. قالانىڭ بارلىق مادەني ءىس-شاراسى وسى عيمارات پەن مەكتەپتەردە وتكىزىلەدى. ولقىلىقتىڭ ورنىن تولتىرۋ ماقساتىندا جەتىگەندە 280 ورىندىق مادەنيەت ءۇيىن سالۋعا قۇنى 1,3 ملرد تەڭگە بولاتىن جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتاما جاسالدى. بيىل قۇرىلىس جۇمىستارىن جۇرگىزۋگە ءتيىستى بيۋدجەتتىك ءوتىنىم جولدانعان.
«الاتاۋ قالاسىندا تاۋلىگىنە 500 ادام قابىلدايتىن ەمحانا مەن 200 توسەكتىك ورىندى اۋرۋحانانىڭ جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتى جاسالىپ جاتىر. جەتىگەندەگى قازىرگى مەديتسينالىق نىسان 1975 جىلى بالاباقشا عيماراتى بولىپ سالىنعان. 1993 جىلى دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا بەرىلگەن. مۇندا 11 ادام جاتىپ, 10 ادام كۇندىزگى ستاتسيوناردا ەم قابىلدايدى. 20 مىڭ ادامعا مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتىلەدى. عيمارات ەسكى بولعانىمەن كۇنىگە 200-گە جۋىق ادام ەسىك اشادى», دەيدى جەتىگەن اۋىلدىق باستاپقى مەديتسينالىق-سانيتارلىق كومەك كورسەتۋ ورتالىعىنىڭ باس دارىگەرى راحاتۋللا تەزەكباەۆ.
الاتاۋ قالاسىنا قاراستى 12 شاعىن اۋداننىڭ 11-ىندە مەديتسينالىق ۇيىم بار. ەڭبەك پەن جاڭاارنادا فەلدشەرلىك-اكۋشەرلىك پۋنكت قۇرىلىسى باستالدى.
جاڭا قالانىڭ تاعى ءبىر جاعىمدى جاڭالىعى – ەڭبەك شاعىن اۋدانىندا بىلتىر قاراشادا «جايلى مەكتەپ» باعدارلاماسى اياسىندا 600 ورىندىق زاماناۋي مەكتەپ سالىنىپ, پايدالانۋعا بەرىلدى. ءۇش قاباتتى عيماراتتا بۇگىندە 264 وقۋشىعا 45 مۇعالىم ءبىلىم بەرەدى. جۇزدەن استام باستاۋىش سىنىپ وقۋشىسى ىستىق تاماقپەن قامتىلعان. ماتەريالدىق بازاسى زامان تالابىنا ساي جابدىقتالعان مەكتەپكە جەتىگەن اۋىلىنان 62 وقۋشى قاتىناپ وقيدى. ولاردى ارنايى اۆتوبۋس تاسىمالدايدى. №7 ورتا مەكتەپ ديرەكتورى ارمان ارعىنباەۆتىڭ ايتۋىنشا, جاڭا مەكتەپتە وقۋعا نيەتتى بالا سانى ۋاقىت وتكەن سايىن كوبەيىپ كەلەدى. بۇل – جاڭا قالا تۇرعىندارىنا قۋانىشتى جايت.
الماتى وبلىسى
