جۋىقتا وسكەمەن قالاسىندا بولعان ءىسساپارىمىزدا قولىمىزعا جاقسى ءبىر كىتاپ ىلىكتى. ول تۋىندىنىڭ اتاۋى – «سپورت جانە دەنە تاربيەسى ءپانىنىڭ وقىتۋ ادىستەمەسى». اۆتورى – ەركىن ۋانباەۆ.
بۇل ەڭبەك وقۋ قۇرالى رەتىندە جاريالانعان ەكەن. وندا دەنە تاربيەسى ساباعى جانە سپورت جاتتىعۋلارىن وقۋ ورىندارى مەن سپورت مەكتەپتەرىندە وقىتۋ ءۇردىسى تۋرالى ماسەلەلەر كەڭىنەن قامتىلعان. بىلايشا ايتقاندا, كىتاپ سپورت سالاسىندا ءبىلىم بەرەتىن ءتيىستى ماماندارعا ارناپ جازىلعان. بىراق, سوعان قاراماستان, قازاق تىلىندەگى كىتاپتىڭ ءتىلى وتە جەڭىل, تۇسىنىككە قولايلى. سوندىقتان, ونى دەنە تاربيەسىمەن اينالىسقىسى كەلەتىن ەلىمىزدىڭ ءاربىر ازاماتى پايدالانا الادى. كىتاپتا ادامنىڭ جاس ەرەكشەلىگىنە, جاتتىعۋدىڭ تۇرلەرىنە قاتىستى كوپتەگەن قۇندى مالىمەتتەر بەرىلەدى. جاتتىعۋدى ەندى باستاعان ادامدارعا بەرىلەتىن اقىل-كەڭەستەر دە مول. بىلايشا ايتقاندا, بۇل كىتاپ سالاماتتى ءومىر سۇرگىسى كەلەتىن ءاربىر قازاق بالاسىنىڭ ءومىرى ءۇشىن وتە پايدالى.
نەگە بۇلاي دەپ وتىرمىز؟ سەبەبى, دۇنيەنىڭ ەندىگى بارىسىنا كوز جۇگىرتسەڭىز كەز كەلگەن حالىق, كەز كەلگەن ادام ءۇشىن الداعى ۋاقىتتا سپورتتىڭ, دەنە تاربيەسى مەن جاتتىعۋلارىنىڭ ماڭىزى ارتا بەرەتىندىگىن بايقايسىز. قازىرگى كەزەڭدە تەحنيكالىق باعىتتاعى ءتۇرلى تەحنولوگيالاردىڭ كۇن وتكەن سايىن قارقىندى دامۋى جەر بەتىندەگى قول ەڭبەگىن بارعان سايىن قىسقارتىپ كەلەدى. كەزىندە مىڭداعان ادام ەڭبەك ەتەتىن ءوندىرىس ورىندارى سول جاڭا تەحنولوگيالاردىڭ قاۋلاپ ءوسۋى ناتيجەسىندە ادامداردان بوساپ قالدى. قول ەڭبەگىمەن شۇعىلدانۋشىلار سانى كۇرت ازايىپ, ولاردىڭ ورنىن وي ەڭبەگىمەن شۇعىلدانۋشىلار باسىپ كەلەدى. مىنە, وسىنداي جاعدايدا ءبىزدىڭ الداعى ومىرىمىزدە سپورت پەن دەنە جاتتىعۋلارىنىڭ ءمانى توتەنشە سيپات الاتىنى تۇسىنىكتى. ويتكەنى, قيمىلسىز ادام قورعانىشسىز ادام بولاتىن ءتۇرى بار. سەبەبى, قيمىلسىز ادام ءتۇرلى اۋرۋلارعا بەيىم. دەمەك, الداعى ۋاقىتتا كەز كەلگەن ادام سپورتپەن اينالىسپاي تۇرا المايدى.
وسى تۇرعىدان قاراستىرعاندا, ەركىن ۋانباەۆتىڭ جازىپ وتىرعان «سپورت جانە دەنە تاربيەسى ءپانىن وقىتۋ ادىستەمەسى» اتتى كىتاپتىڭ ءاربىر قازاقستاندىق ءۇشىن وزىندىك ماڭىزى زور. بۇل كىتاپتان وقىرمان قاۋىم جوعارىداعى ءبىز قوزعاعان ماسەلەلەرگە قاتىستى بارلىق جاۋاپتى تابا الادى. وكىنىشكە قاراي, كىتاپتىڭ تيراجى بار بولعانى 500 دانانى عانا قۇرايدى ەكەن. شاماسى قارجىنىڭ تاپشىلىعىنان بولار, كىتاپتىڭ ءار بەتى دە سونشاما ۇنەمدەلىپ, ارىپتەر كولەمى دە كىشىرەيتىپ بەرىلگەن. قىسقاسىن ايتقاندا, 22 تاراۋدان تۇراتىن قۇندى ەڭبەك 16 باسپا تاباققا سىعىمدالىپ بەرىلىپتى. وسى جاعدايلاردى ەسكەرە كەلە مەملەكەتتىك تاپسىرىس نەگىزىندە كىتاپتار شىعارۋعا كومەك كورسەتە الاتىن ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ, باسپا ۇيىمدارىنىڭ نازارىنا ەركىن ۋانباەۆتىڭ وسى ەڭبەگىن ۇسىنامىز. ولار بۇل ەڭبەكتى نەعۇرلىم كوپ دانا ەتىپ جانە كىتاپتى باسۋ ساپاسىن قازىرگى زامان تالابىنا سايما-ساي ەتىپ, قايتادان شىعارسا ءجون بولار ەدى دەپ ەسەپتەيمىز.
شىندىعىن ايتقاندا, ءبىزدىڭ ەلىمىز قازىرگى كۇنى بۇقارالىق سپورت تۇرلەرىنە ارنالعان قازاق تىلىندەگى كىتاپتارعا ءزارۋ. ويتكەنى, ەلىمىزدە سپورتشىلار مەن دەنە تاربيەسى باعىتىندا جۇمىس ىستەيتىن وقىتۋشىلار بارشىلىق بولعانىمەن, ولاردىڭ بارلىعى قازاق تىلىندە تۇسىنىكتى ەتىپ وقۋ قۇرالدارىن جازا المايتىندىعى انىق. ەركىن ۋانباەۆتىڭ كىتابى وسى ەكى جۇكتى تەڭ كوتەرىپ تۇر.
سۇڭعات ءالىپباي,
«ەگەمەن قازاقستان».
وسكەمەن.
بۇل ەڭبەك وقۋ قۇرالى رەتىندە جاريالانعان ەكەن. وندا دەنە تاربيەسى ساباعى جانە سپورت جاتتىعۋلارىن وقۋ ورىندارى مەن سپورت مەكتەپتەرىندە وقىتۋ ءۇردىسى تۋرالى ماسەلەلەر كەڭىنەن قامتىلعان. بىلايشا ايتقاندا, كىتاپ سپورت سالاسىندا ءبىلىم بەرەتىن ءتيىستى ماماندارعا ارناپ جازىلعان. بىراق, سوعان قاراماستان, قازاق تىلىندەگى كىتاپتىڭ ءتىلى وتە جەڭىل, تۇسىنىككە قولايلى. سوندىقتان, ونى دەنە تاربيەسىمەن اينالىسقىسى كەلەتىن ەلىمىزدىڭ ءاربىر ازاماتى پايدالانا الادى. كىتاپتا ادامنىڭ جاس ەرەكشەلىگىنە, جاتتىعۋدىڭ تۇرلەرىنە قاتىستى كوپتەگەن قۇندى مالىمەتتەر بەرىلەدى. جاتتىعۋدى ەندى باستاعان ادامدارعا بەرىلەتىن اقىل-كەڭەستەر دە مول. بىلايشا ايتقاندا, بۇل كىتاپ سالاماتتى ءومىر سۇرگىسى كەلەتىن ءاربىر قازاق بالاسىنىڭ ءومىرى ءۇشىن وتە پايدالى.
نەگە بۇلاي دەپ وتىرمىز؟ سەبەبى, دۇنيەنىڭ ەندىگى بارىسىنا كوز جۇگىرتسەڭىز كەز كەلگەن حالىق, كەز كەلگەن ادام ءۇشىن الداعى ۋاقىتتا سپورتتىڭ, دەنە تاربيەسى مەن جاتتىعۋلارىنىڭ ماڭىزى ارتا بەرەتىندىگىن بايقايسىز. قازىرگى كەزەڭدە تەحنيكالىق باعىتتاعى ءتۇرلى تەحنولوگيالاردىڭ كۇن وتكەن سايىن قارقىندى دامۋى جەر بەتىندەگى قول ەڭبەگىن بارعان سايىن قىسقارتىپ كەلەدى. كەزىندە مىڭداعان ادام ەڭبەك ەتەتىن ءوندىرىس ورىندارى سول جاڭا تەحنولوگيالاردىڭ قاۋلاپ ءوسۋى ناتيجەسىندە ادامداردان بوساپ قالدى. قول ەڭبەگىمەن شۇعىلدانۋشىلار سانى كۇرت ازايىپ, ولاردىڭ ورنىن وي ەڭبەگىمەن شۇعىلدانۋشىلار باسىپ كەلەدى. مىنە, وسىنداي جاعدايدا ءبىزدىڭ الداعى ومىرىمىزدە سپورت پەن دەنە جاتتىعۋلارىنىڭ ءمانى توتەنشە سيپات الاتىنى تۇسىنىكتى. ويتكەنى, قيمىلسىز ادام قورعانىشسىز ادام بولاتىن ءتۇرى بار. سەبەبى, قيمىلسىز ادام ءتۇرلى اۋرۋلارعا بەيىم. دەمەك, الداعى ۋاقىتتا كەز كەلگەن ادام سپورتپەن اينالىسپاي تۇرا المايدى.
وسى تۇرعىدان قاراستىرعاندا, ەركىن ۋانباەۆتىڭ جازىپ وتىرعان «سپورت جانە دەنە تاربيەسى ءپانىن وقىتۋ ادىستەمەسى» اتتى كىتاپتىڭ ءاربىر قازاقستاندىق ءۇشىن وزىندىك ماڭىزى زور. بۇل كىتاپتان وقىرمان قاۋىم جوعارىداعى ءبىز قوزعاعان ماسەلەلەرگە قاتىستى بارلىق جاۋاپتى تابا الادى. وكىنىشكە قاراي, كىتاپتىڭ تيراجى بار بولعانى 500 دانانى عانا قۇرايدى ەكەن. شاماسى قارجىنىڭ تاپشىلىعىنان بولار, كىتاپتىڭ ءار بەتى دە سونشاما ۇنەمدەلىپ, ارىپتەر كولەمى دە كىشىرەيتىپ بەرىلگەن. قىسقاسىن ايتقاندا, 22 تاراۋدان تۇراتىن قۇندى ەڭبەك 16 باسپا تاباققا سىعىمدالىپ بەرىلىپتى. وسى جاعدايلاردى ەسكەرە كەلە مەملەكەتتىك تاپسىرىس نەگىزىندە كىتاپتار شىعارۋعا كومەك كورسەتە الاتىن ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ, باسپا ۇيىمدارىنىڭ نازارىنا ەركىن ۋانباەۆتىڭ وسى ەڭبەگىن ۇسىنامىز. ولار بۇل ەڭبەكتى نەعۇرلىم كوپ دانا ەتىپ جانە كىتاپتى باسۋ ساپاسىن قازىرگى زامان تالابىنا سايما-ساي ەتىپ, قايتادان شىعارسا ءجون بولار ەدى دەپ ەسەپتەيمىز.
شىندىعىن ايتقاندا, ءبىزدىڭ ەلىمىز قازىرگى كۇنى بۇقارالىق سپورت تۇرلەرىنە ارنالعان قازاق تىلىندەگى كىتاپتارعا ءزارۋ. ويتكەنى, ەلىمىزدە سپورتشىلار مەن دەنە تاربيەسى باعىتىندا جۇمىس ىستەيتىن وقىتۋشىلار بارشىلىق بولعانىمەن, ولاردىڭ بارلىعى قازاق تىلىندە تۇسىنىكتى ەتىپ وقۋ قۇرالدارىن جازا المايتىندىعى انىق. ەركىن ۋانباەۆتىڭ كىتابى وسى ەكى جۇكتى تەڭ كوتەرىپ تۇر.
سۇڭعات ءالىپباي,
«ەگەمەن قازاقستان».
وسكەمەن.
