ينفوگرافيكانى جاساعان – زاۋرەش سماعۇل, «EQ»
مەملەكەت باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, جاساندى ينتەللەكت ەلدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىنا سەرپىن بەرىپ, ونى جاڭا دەڭگەيگە كوتەرۋگە ءتيىس. وسى تاپسىرما اياسىندا تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى ءمينيسترى جاسلان ماديەۆ ورتالىقتىڭ تۇجىرىمداماسىن تانىستىردى.
جاڭا ورتالىق «ەكسپو» كەشەنىندە ورنالاسادى. جالپى اۋدانى 20 مىڭ شارشى مەتردى قۇرايدى. مۇندا عىلىمي زەرتتەۋلەر جۇرگىزىلىپ, يننوۆاتسيالىق جوبالار ازىرلەنەدى. ورتالىق بىرنەشە قاباتتان تۇرادى, ءار قاباتتىڭ ءوز ماقساتى بار. پرەزيدەنت «Ana tili» گازەتىنە بەرگەن سۇحباتىندا: «بۇل ورتالىق ينۆەستيتسيا تارتاتىن, الەمدىك تاجىريبەنى جانە يننوۆاتسيالاردى ەنگىزەتىن ورىنعا اينالۋى كەرەك», دەپ ەرەكشە اتاپ ءوتتى.
ورتالىقتىڭ تۇجىرىمداماسىنا سايكەس ءبىرىنشى قاباتتا فورۋمدار مەن دارىستەر وتكىزۋگە ارنالعان قوعامدىق كەڭىستىك پەن «AI» مۇراجايى بولادى. مۇندا ازىرلەۋشىلەر, ستۋدەنتتەر جانە ساراپشىلار ءبىلىم الماسىپ, پىكىر تالاستىرادى. سونداي-اق ستارتاپتارعا ارنالعان حاكاتوندار, بايقاۋلار مەن بوس جۇمىس ورىندارىنىڭ جارمەڭكەلەرى ۇيىمداستىرىلادى.
جاساندى ينتەللەكت ۇلتتىق ورتالىعى حالىقارالىق ۇيىمدارمەن سەرىكتەستىك ورناتۋدى كوزدەپ وتىر. ورتالىقتا «Playrix», «TikTok», «Google», «EPAM» سياقتى ءىرى كومپانيالاردىڭ كەڭسەلەرى ورنالاسپاق. بۇل قادام حالىقارالىق نارىققا شىعۋعا ءارى جاساندى ينتەللەكت جوبالارىن الەمدىك دەڭگەيدە تانىتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ايتا كەتەيىك, «Astana Hub» پەن «Tumo Ventures» اراسىندا سەرىكتەستىك مەموراندۋمى جاسالىپ تا قويعان. سونىڭ ارقاسىندا «TUMO» مەكتەبىنىڭ قۇرىلۋىنا جانە ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىنىڭ ىسكە اسۋىنا جول اشىلدى. ورتالىقتىڭ ەكىنشى, ءۇشىنشى قاباتتارى ءدال وسى «TUMO School» مەكتەبىنە ارنالادى. بۇل مەكتەپ 9-12 سىنىپ وقۋشىلارىنا باعدارلامالاۋ, روبوتتەحنيكا, شىعارماشىلىق تەحنولوگيالار بويىنشا ءبىلىم بەرەدى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, وعان ەلورداداعى 42 000-نان استام وقۋشىنى قامتۋ كوزدەلگەن. ەكىنشى قاباتتا 206 ورىندىق وقۋ كەڭىستىگى مەن زەرتحانالار بار, ال ءۇشىنشى قاباتتا قوسىمشا 348 ورىن قاراستىرىلعان.
ءتورتىنشى, بەسىنشى قاباتتاردا «Tomorrow School» مەكتەبى جۇمىس ىستەيدى. بۇل – ەلىمىزدەگى العاشقى» peer-to-peer» وقىتۋ فورماتىنداعى مەكتەپ. بىلتىر قازان ايىندا «Astana Hub» تەحنوپاركى اشقان بۇل مەكتەپ «01Edu» پلاتفورماسىندا جۇمىس ىستەيدى. تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنشە, العاشقى لەككە 5 000-نان استام ءوتىنىش ءتۇسىپ, 120 ستۋدەنت وقۋعا قابىلدانعان. قازىر ەكىنشى لەكتە 190 ستۋدەنت وقىپ جاتىر.
التىنشى قابات ستارتاپتاردى قولداۋ مەن دامىتۋ الاڭى. مۇندا جىل سايىن جاڭا جاساندى ينتەللەكت ستارتاپتارىن ىسكە قوسۋ جوسپارلانعان. قازىرگى تاڭدا «Astana Hub» ەكوجۇيەسىندە 1 500-دەن استام قاتىسۋشى بار, ولاردىڭ 150-ءى جاساندى ينتەللەكت جوبالارىمەن اينالىسادى. «AI’Preneurs» اكسەلەراتسيالىق باعدارلاماسى ستارتاپتاردى يدەيا تابۋدان باستاپ, نارىققا شىعارۋعا دەيىن دايىندايدى. العاشقى لەككە 250 ءوتىنىش ءتۇسىپ, 50 مامان ىرىكتەلگەن. ولار 21 ستارتاپ دايىنداعان. ونىڭ 9-ى ءساتتى ىسكە اسىپ, 7 جوبا قارجىلاي قولداۋعا يە بولدى.
جەتىنشى قابات عىلىمي زەرتحانالارعا ارنالعان. مۇندا جاساندى ينتەللەكت بويىنشا تاجىريبەلىك زەرتتەۋلەر جۇرگىزىلەدى. سەگىزىنشى قابات مەملەكەتتىك باسقارۋدى جەتىلدىرۋگە ارنالعان «GovTech» شەشىمدەرى مەن سيتۋاتسيالىق ورتالىقتى قامتيدى. بۇل ءبولىم مەملەكەتتىك باسقارۋ ۇدەرىستەرىن وڭتايلاندىرۋعا باعىتتالعان جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ الاڭى رەتىندە جۇمىس ىستەيدى.
پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ «Ana tili» گازەتىنە بەرگەن سۇحباتىندا: «تاياۋ جىلداردا جاساندى ينتەللەكت وتە قارقىندى دامىپ, جۇرتتىڭ ءومىر تۋرالى ۇعىمىن, ءتىپتى تۇرمىس-تىرشىلىگىن دە تۇبەگەيلى وزگەرتەتىنىن ەسكەرگەن ءجون. ميلى ماشينالار, ياعني ينتەللەكتىسى جاعىنان ادامدى ون ورايتىن روبوتتار پايدا بولاتىن كۇن الىس ەمەس. ونىڭ ۇستىنە بۇل روبوتتار ەمپاتياعا, ياعني سەزىنۋ جانە ەموتسيا ءبىلدىرۋ سياقتى ادامعا ءتان قاسيەتتەرگە يە بولادى», دەپ اتاپ ءوتتى. سوندىقتان جي سالاسىندا ءبىلىم بەرۋدى دامىتۋ بۇگىنگى كۇننىڭ قاجەتتىلىگىنە اينالىپ وتىر. ورتالىقتا اشىلاتىن ەكى يننوۆاتسيالىق مەكتەپ وسى مۇددەگە جۇمىس ىستەيتىن بولادى. «TUMO School» وقۋشىلارعا انيماتسيا, پروگراممالاۋ, روبوتتەحنيكا سياقتى 15 باعىت بويىنشا ءبىلىم الۋعا جاعداي جاساسا, «Tomorrow School» «IT», جاساندى ينتەللەكت سالالارىندا جوعارى بىلىكتى مامانداردى دايارلاۋعا باعىتتالادى.
جاساندى ينتەللەكت ۇلتتىق ورتالىعىنىڭ نەگىزگى ماقساتى – ەلىمىزدىڭ عىلىمي الەۋەتىن كۇشەيتىپ, حالىقارالىق ارەنادا بەدەلىن ارتتىرۋ, سونداي-اق وتاندىق «IT» ونىمدەرىن شەتەل نارىعىنا شىعارۋ.
«IUTH» ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ وقىتۋشىسى, PhD نۇرجان مۇحتار ۇلىنىڭ پىكىرىنشە, بۇل باستاما ۋاقتىلى قولعا الىنعان. «جاساندى ينتەللەكت – ءتورتىنشى يندۋستريالىق رەۆوليۋتسيانىڭ وزەگى. ول كۇندەلىكتى ومىرىمىزگە ەندى. ءماتىن جاساۋ, سۋرەت پەن ۆيدەو ءوندىرۋ سياقتى جۇمىستاردى ادامدار كۇندەپ, اپتالاپ جاسايتىن بولسا, جاساندى ينتەللەكت ونى سەكۋند ىشىندە جۇزەگە اسىرادى. سوندىقتان ۇلتتىق دەڭگەيدە مۇنداي ورتالىق اشۋ – ۋاقتىلى باستاما. ءتىپتى كەش قابىلداندى دەۋگە بولادى, ويتكەنى دامىعان ەلدەر بۇل سالانى ون-ون بەس جىل بۇرىن دامىتا باستادى. سونىڭ ارقاسىندا قازىر ولار كوش باسىندا تۇر. ءبىز تەك ولاردىڭ دايىن ونىمدەرىن پايدالانىپ وتىرمىز, ءوزىمىزدىڭ ءوندىرىس جوقتىڭ قاسى. ورتالىقتىڭ باستى باسىمدىقتارى عىلىم مەن ءبىلىم سالاسىندا جاساندى ينتەللەكتىنى قولدانۋ بولۋعا ءتيىس. ەكىنشى باسىمدىق – وندىرىستىك ۇدەرىستەردى وڭتايلاندىرۋ. ۇزاق ۋاقىت الاتىن جۇمىستاردى جي ارقىلى جەڭىلدەتىپ, ونىمدىلىكتى ارتتىرۋعا بولادى. ارينە, جۇمىس ورىندارى قىسقارۋى مۇمكىن دەگەن قاۋىپ بار. بىراق جاساندى ينتەللەكت جاڭا جۇمىس تۇرلەرىن دە قالىپتاستىرادى», دەيدى ساراپشى.
2029 جىلعا قاراي جاساندى ينتەللەكت ونىمدەرىنىڭ ەكسپورتىن 5 ميلليارد دوللارعا جەتكىزۋ, جىل سايىن 10 000 جاڭا مامان تارتۋ, كەمىندە 1 000 جاساندى ينتەللەكت مامانىن دايارلاۋ, 100 ستارتاپ جوباسىن ىسكە قوسۋ جوسپارلانعان.
بيىل اشىلاتىن جاساندى ينتەللەكت ۇلتتىق ورتالىعى – ەلىمىزدىڭ «IT»-يندۋسترياداعى بەدەلىن ارتتىرۋعا, عىلىمي زەرتتەۋلەردى كۇشەيتۋگە ءارى ورتالىق ازياداعى جەتەكشى تەحنولوگيالىق حابقا اينالۋعا جاسالعان ناقتى قادام. ەلدىڭ تسيفرلىق بولاشاعى ءۇشىن بۇل – ۋاقىت تالابىنا ساي جۇزەگە اسقان ماڭىزدى باستاما.
