ناشاقورلىق پەن لۋدومانيا دەرتى ءورشىپ بارادى
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ «ادال ادام – ادال ەڭبەك – ادال تابىس» يدەياسىن جۇزەگە اسىرۋدىڭ جولدارى مەن «ارداگەرلەر ۇيىمى» ورتالىق كەڭەسىنىڭ وتكەن پلەنۋمىنىڭ شەشىمدەرىنىڭ ورىندالۋ بارىسىن كۇن تارتىبىنە قويعان جيىندى قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى, پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى, رەسپۋبليكالىق «ارداگەرلەر ۇيىمى» قوعامدىق بىرلەستىگى ورتالىق كەڭەسىنىڭ توراعاسى باقتىقوجا ىزمۇحامبەتوۆ جۇرگىزىپ وتىردى. باقتىقوجا سالاحاتدين ۇلى وسى ءىس-شاراعا ەلىمىزدىڭ ءار وڭىرىنەن كەلگەن ازاماتتارعا العىسىن ءبىلدىرىپ, جاقىندا عانا ومىردەن وزعان ورتالىق كەڭەس تورالقاسىنىڭ مۇشەسى, مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى ۆلاديمير رەدكوكاشيندى ءبىر مينۋت ءۇنسىز ەسكە الۋدى ۇسىندى.
سونداي-اق قاراعاندى وبلىسى ارداگەرلەر كەڭەسىن 13 جىل باسقارعان ورالدى تورەعوجين دەنساۋلىعىنا بايلانىستى قوعامدىق جۇمىستان بوساتۋعا ءوتىنىش بىلدىرگەنىن, ول ورىنعا قاراعاندى وبلىسىنىڭ اكىمىنىڭ كەلىسىمىمەن عابيت تۇياقوۆتىڭ تاعايىندالعانىن حابارلادى. «عابيت شورا ۇلى – قاراعاندى وڭىرىندە مەملەكەتتىك جاۋاپتى قىزمەتتەر اتقارعان تاجىريبەلى, بەلگىلى ازامات. بۇل قوعامدىق جۇمىستى دا جاۋاپكەرشىلىكپەن جوعارى دەڭگەيدە اتقارادى دەپ سەنەمىز», دەدى ورتالىق كەڭەستىڭ توراعاسى.
«ارداگەرلەر ۇيىمى» رەسپۋبليكالىق قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ توراعاسى ب.ىزمۇحامبەتوۆ پرەزيدەنتتىڭ حالىققا جولداۋلارىندا, ۇلتتىق قۇرىلتايلاردا, پارلامەنت سەسسيالارىنىڭ اشىلۋىندا سويلەگەن سوزدەرىن, بەرگەن تاپسىرمالارىن, باعدارلامالارىن باسشىلىققا الىپ, ۇيىم تورالقا جيىنىن تىكەلەي جاستار تاربيەسىنە ارناپ وتىرعانىن جەتكىزدى.
العاشقى ءسوزدى «ارداگەرلەر ۇيىمى» رەسپۋبليكالىق قوعامدىق بىرلەستىگى ورتالىق كەڭەسى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ومىرزاق وزعانباەۆ الىپ, بايانداما جاسادى.
توراعا ورىنباسارى ومىرزاق وزعانباەۆ اڭگىمەسىن ابىلاي حاننىڭ زامانىنان كەلە جاتقان «بۇتاققا سۋ, ۇرپاققا رۋح بەرمەسەڭ كوگەرمەيدى» دەگەن اتالى سوزدەن باستاپ, ەلىمىزدەگى جاستار اراسىندا ەتەك جايا باستاعان ناشاقورلىق, لۋدومانيا (قۇمار ويىن), ءدىني فاناتيزم, تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق, ىسىراپشىلىق سياقتى زالالدى كەسەلدەرگە قارسى كۇرەسۋ كەرەكتىگىنە توقتالدى.
«ستاتيستيكالىق كورسەتكىشتەرگە سۇيەنسەك, ەلىمىزدە ناشاقورلىق ىندەتىنە شالدىققاندار سانى 18 مىڭنان اسادى, ولاردىڭ ىشىندە بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر دە بار. تاعى ءبىر ەڭسەنى تۇسىرەتىن جايت, ەلىمىزدەگى جاستاردىڭ 10 پايىزى لۋدومانيا اۋرۋىنا شالدىققان. باسقا پسيحولوگيالىق اۋرۋلارعا قاراعاندا ويىن قۇمارلاردىڭ قىلمىسقا بارۋ كورسەتكىشى ءوسىپ بارا جاتقانىن ەشكىم جوققا شىعارا المايدى», دەدى ءو. وزعانباەۆ.
سپيكەر تاۋەلسىز مەملەكەتتىڭ بولاشاعى جاس ۇرپاقتىڭ قولىندا ەكەنىن, بالالار تاربيەسى, ءبىلىمى, دەنساۋلىعى سەكىلدى پروبلەمالاردى بۇكىل قوعام بولىپ ىنتىماقتاسا شەشۋ كەرەكتىگىن, وسى باعىتتا ارداگەرلەر كەڭەسى اجەلەر القاسى, انالار كەڭەسى, اكەلەر كەڭەسى سەكىلدى ۇيىمدارمەن قويان-قولتىق جۇمىس ىستەپ, جاستار اراسىندا ەڭبەك, ىزگىلىك, ادامگەرشىلىك تاربيەسىن ناسيحاتتاۋ ماقساتىندا ءتۇرلى ءىس-شارالار وتكىزىپ جاتقانىن ايتتى. ماسەلەن, الماتى قالالىق ارداگەرلەر كەڭەسى «الكوگولدى, ەسىرتكىنى, تەمەكى ونىمدەرىن قولدانۋدىڭ زياندى سالدارى», «جاستار اراسىنداعى ناشاقورلىق, ۋىتقۇمارلىق (توكسيچنوست)» تاقىرىپتارىنا دەرەكتى فيلمدەر كورسەتىپ, وسى تاقىرىپتا دوڭگەلەك ۇستەلدەر ۇيىمداستىرىپتى. جەتىسۋ وبلىستىق ارداگەرلەر كەڭەسى دە بۇل ماڭىزدى ءىس-شارادان تىس قالماي, جاستاردىڭ بويىنا پاتريوتيزم ۇيالاتۋ ماقساتىندا «جاڭا قازاقستاننىڭ تىرەگى – جالىندى جاستار» تاقىرىبىندا فورۋم وتكىزگەن.
«ارداگەرلەر ۇيىمى» رەسپۋبليكالىق قوعامدىق بىرلەستىگى ورتالىق كەڭەسى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ءو.وزعانباەۆ كەيبىر وبلىستىق ارداگەرلەر ۇيىمدارى رەسپۋبليكالىق ارداگەرلەر ۇيىمىنان جەتكەن تاپسىرمالارعا ءمان بەرمەيتىنىن, قۇجاتتار رەسمي تىركەلىپ, پاپكالارعا مۇقيات تىگىلگەنىمەن, ناقتى ۇيىمداستىرۋ جۇمىستارى جەتكىلىكتى دارەجەدە جۇرگىزىلمەيتىنىن, سوندىقتان دا ءاربىر كەڭەستىڭ پلەنۋمىندا, اكتيۆىندە, جينالىستارىندا اۋداندىق, قالالىق ۇيىمداردىڭ مىندەتتەرى قايتا قارالىپ, ايقىندالۋى كەرەكتىگىن مالىمدەدى.
ء«بىزدىڭ ەڭ باستى قۇجاتىمىز – ۇيىمنىڭ جارعىسى. سوندىقتان ءار توراعانىڭ ۇستەلىنىڭ ۇستىندە جارعى جاتۋى جانە سول قۇجات باسشىلىققا الىنۋى قاجەت», دەدى توراعا ورىنباسارى.
اكەلەردىڭ وتباسىنداعى بەدەلى قانداي؟
سونىمەن قاتار ءو.وزعانباەۆ جاستاردىڭ بويىنا ۇلتىمىزدىڭ يماندىلىق, ىزگىلىك نۇرىن سەبۋ ارقىلى ۇلتجاندى ازامات قالىپتاستىرۋعا بولاتىنىنا توقتالىپ, قازىرگى باستى پروبلەمالاردى كەڭىرەك اڭگىمەلەدى. ول بۇرىن قازاقتىڭ تورىندە اتاسى مەن اكەسى وتىراتىنىن, نارىق زامانى كەلگەننەن كەيىن انالارىمىز جايما بازاردى جاعالاپ, ءۇيىنىڭ نان-تۇزىن تاۋىپ, جۇمىسسىز قالعان اكەلەردىڭ وتباسىنداعى بەدەلى تومەندەپ كەتكەنىن, «قارتى بار ءۇي – قازىنا», «ۇيىڭدە قارتىڭ بولسا, جازۋلى تۇرعان حاتپەن تەڭ» دەگەن سەكىلدى قاناتتى سوزدەردى قولدانبايتىن بولعانىمىزدى, اكەنىڭ مىسىنان ىقپايتىن بالالار ماحامبەتتىڭ «قارتتارى كىمنىڭ بولماسا, جاستارى بولار ديۋانا» دەگەنىندەي ديۋانا بولىپ بارا جاتقانىن, سوندىقتان اكەلەر ينستيتۋتىن قالپىنا كەلتىرمەي, ۇلت بولىپ ساقتالىپ قالۋىمىزدىڭ مۇمكىن ەمەستىگىن العا تارتتى.
«بۇگىنگى تاڭدا ەلىمىزدە 45-تەي قارتتار ءۇيى بار. ولاردىڭ كوبى شىعىس قازاقستان, جامبىل, اقمولا, باتىس قازاقستان وبلىستارىندا ورنالاسقان. 5 مىڭعا جۋىق قارت سول قارتتار ۇيىندە ءتورت قابىرعاعا تەلمىرىپ, نەمەرەلەرىن ءبىر كورۋگە زارىعىپ وتىر. مەن جۋىردا استانانىڭ جانىنداعى كوكتال اۋىلىندا ورنالاسقان قارتتار ۇيىنە باردىم. قارتتار تۋعان بالالارىن ايىندا ءبىر رەت, زەينەتاقى الاتىن كۇنى كورەدى ەكەن. شال-كەمپىردىڭ تيىن-تەبەنىن قالتاسىنا سالىپ الىپ, دجيپپەن استانانى بەتكە الىپ بارا جاتقانداردى كورگەندە جۇرەگىڭ سىزداپ اۋىرادى. اتا-اناسىن قارتتار ۇيىنە وتكىزگەندەردىڭ كوبى 2-3 قاباتتى كوتتەدجدە تۇراتىن كورىنەدى. دەمەك ۇيدەگى بولمەنىڭ كەمدىگىنەن ەمەس, اتا-اناعا دەگەن نيەتتىڭ تارلىعىنان وسى جاعدايعا جەتىپ وتىرمىز», دەدى توراعا ورىنباسارى.
بايانداماشى جاستار تاربيەسىندە ەڭ ماڭىزدى ماسەلەنىڭ ءبىرى كىتاپ وقۋ مادەنيەتىن قالىپتاستىرۋ ەكەنىن جەتكىزىپ: «قوعامدىق ساياسي ينستيتۋتتاردىڭ مالىمەتىنە قاراعاندا قازاقستان حالقىنىڭ 52 پايىزى كىتاپ وقىمايدى. بۇكىل ادامزاتقا ورتاق ويدىڭ يەسى ابايدىڭ مۇرالارىن جاستارىمىزدىڭ 10-15 پايىزى عانا وقىعان. سوندىقتان حالىقارالىق «كىتاپ سىيلاۋ كۇنى», «ۇلتتىق كىتاپ كۇنى» دەگەن سياقتى باستامالاردى ارداگەرلەر ۇيىمى تاراپىنان ىلعي دا قولداپ وتىرۋىمىز كەرەك», دەدى ءو.وزعانباەۆ.
تورالقا وتىرىسىندا انا ءتىلى ماسەلەسى دە ءسوز بولىپ, حالەل دوسمۇحامەدوۆتىڭ ء«وز ءتىلىڭدى جاقسى ءبىلىپ, وزگە تىلدە سويلەسەڭ – ول قاسيەتىڭ, ەگەر ءوز ءتىلىڭدى بىلمەي تۇرىپ, وزگە تىلدە سايراساڭ – ول قاسىرەتىڭ» دەگەن ءسوزىن ەستەن شىعارماۋ كەرەكتىگى ايتىلدى.
ومىرزاق وزعانباي ۇلى: «قوشاقانىم», «بوتاقانىم», «باۋىر ەتىم بالام» دەگەن سوزدەردىڭ ورنىنا «موي انگەلوچەك», «موي تسۆەتوچەك» دەگەن ەركەلەتۋدى ەستىپ وسكەن بالالاردىڭ بولاشاعىنا الاڭداۋىمىز كەرەك» دەي كەلىپ, بايانداماسىن مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ «ەلدەگى سەرپىلىستىڭ قارقىنىن ساقتاي وتىرىپ, ونى كۇشەيتە ءتۇسۋ – مەملەكەتتىڭ مىندەتى. بۇل مىندەتتى ابىرويمەن اتقارساق, قازاقتىڭ رەنەسسانس ءداۋىرى, ياعني تۇبەگەيلى وزگەرىستەر زامانى كەلەدى. ءبىز, اعا بۋىن وكىلدەرى, ەڭبەكقورلىق, ىسكەرلىك سياقتى قۇندىلىقتاردا ءوزىمىز ۇلگى كورسەتۋ ارقىلى دارىپتەۋىمىز كەرەك», دەگەن سوزىمەن قورىتىندىلادى.
قوعام اقساقالداردىڭ اقىلىنا مۇقتاج
باس باياندامادان كەيىن ءسوز العان پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى, اقىن جاناربەك ءاشىمجان اقساقالدار ينستيتۋتىنىڭ قوعامداعى ءرولىن كوتەرۋ كەرەكتىگىن, حالىق كەز كەلگەن ءدۇبىرلى وقيعا ساتىندە اقساقالداردان اتالى ءسوز كۇتەتىنىن ايتا كەلىپ: «قازىرگىدەي دۇنيە «وتتان كويلەك كيىپ تۇرعان» ساياسي-الەۋمەتتىك جاعدايلارعا قاراپ وتىرىپ, ءومىردىڭ ىستىعى مەن سۋىعىن كورگەن اقساقالداردىڭ اقىلىنا مۇقتاج ەكەنىمىزدى اڭعارۋعا بولادى. مۇنداي كەزەڭدە اقساقالدارىمىز اكىم-قارالاردىڭ قاسىندا ەكسپونات سەكىلدى شاپانىن كوتەرىپ, جالپاڭداپ جۇگىرىپ جۇرمەۋى كەرەك. كەرىسىنشە, اكىمدەر تاجىريبەسى مول اقساقالداردىڭ ايتقانىمەن ساناساتىن جاعداي جاساساق دەيمىن. دەپۋتات رەتىندە ەلىمىزدىڭ بارلىق ءوڭىرىن ارالايمىز. سول ساتتە ارقامىزعا ايازداي باتاتىن تالاي وقيعالاردىڭ كۋاسى بولىپ ءجۇرمىز. ساياسي-قوعامدىق ءومىردىڭ قازانىندا قايناعان, بيلىككە دە, حالىققا دا ءسوزى وتەتىن ازاماتتاردىڭ ازدىعىنان قاراپايىم پروبلەمانى شەشۋدىڭ ءوزىن كۇردەلەندىرىپ جىبەردىك. سوندىقتان دا پرەزيدەنتىمىز قاسىم-جومارت كەمەل ۇلىنان باستاپ بارشا بۇقارا ارىپتەسىمىز باقتىقوجا سالاحاتدين ۇلى باسقاراتىن «ارداگەرلەر ۇيىمىنا» سەنىم ارتىپ وتىر. بۇل جاۋاپكەرشىلىكتى وسى جيىندا وتىرعان ارقايسىڭىز تەرەڭ سەزىنەدى دەپ ويلايمىن», دەدى.
دەپۋتات جاناربەك سادىقان ۇلى ىسساپارلارعا شىققاندا اقساقالداردان باتا الىپ, كەڭەس سۇرايتىنىن, ەلىمىزدىڭ وڭتۇستىك ايماقتارىندا اقساقالدار ينستيتۋتىنىڭ ءالى دە جويىلا قويماعانىن, ۇلكەننىڭ سوزىنە قۇلاق ءتۇرىپ, اقىلىنا ۇيىعان ۇرپاقتىڭ كەلەشەگى جارقىن بولاتىنىن ايتا كەلىپ: «قارادالا وڭىرىندە ىزعاربەك بەكتۇرسىنوۆ اتتى اقساقال بار. اۋداندىق, وبلىستىق, رەسپۋبليكالىق اۋقىمدا قىزمەت ەتىپ, قاجىر-جىگەرىنىڭ ارقاسىندا حالىقتىڭ اياۋلى ۇلىنا اينالدى. اقساقالداردىڭ دەنى ۇلكەن قالالارعا قونىس اۋدارىپ, اۋىلدى يەسىز قالدىرىپ جاتقان كەزدە ىزعاربەك اعامىز الماتىدان اۋىلعا كوشتى. ەشكىمگە جۇك ارتپاي, ءوز ءۇيىن ءوزى سالىپ, قازىر جەرلەستەرىنىڭ اراسىندا ءجۇر. ۇيعىر اۋدانىنداعى كەلەلى ىستەر ول كىسىنىڭ كەڭەسىنسىز جاسالمايدى. ەل-جۇرتقا يە بولاتىن وسىنداي اقساقالدار كوبەيسە, تۇيتكىلدى ماسەلەلەردى شەشۋ جەڭىلدەر ەدى», دەدى.
ارداگەرلەر ينستيتۋتىنىڭ ورنى بولەك
مادەنيەت جانە اقپارات ۆيتسە-ءمينيسترى ايزادا قۇرمانوۆا مەملەكەتتىڭ دامۋى جولىندا ەسەلى ەڭبەك ەتىپ, حالقىمىزدىڭ قازىناسىنا اينالعان ارداقتى اقساقالدارمەن جۇزدەسىپ, پىكىر الماسىپ وتىرعانىنا ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى. سونىمەن قاتار ۆيتسە-مينيستر اتىراۋدا وتكەن ۇلتتىق قۇرىلتايدا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ «ىنتىماعى جاراسقان, ورتاق ماقساتقا ۇيىسقان ۇلت ەشقاشان ۇتىلمايدى, ەشتەڭەدەن قۇر قالمايدى. بۇل ىستە زيالى قاۋىم ايرىقشا ءرول اتقارادى. اسىرەسە ەلگە ءسوزى وتەتىن اعا بۋىننىڭ ورنى بولەك. ولار – قازاقتىڭ قايماعى, ۇلتتىڭ ماقتانىشى» دەپ ايتقانىن جيىن قاتىسۋشىلارىنىڭ ەسىنە سالىپ, ۇلتتىق يدەولوگيانى قالىپتاستىرۋ ىسىندە اقساقالداردىڭ اقىلىنا جۇگىنۋ كەرەكتىگىن ءسوز ەتتى.
ء«بىزدى قوعامداعى ۇلتتىق بىرلىك, ەتنوستار مەن ءدىني توپتار اراسىنداعى ءوزارا ءتۇسىنىسۋ, جاستاردى ەسىرتكى, لۋدومانيا سەكىلدى ءتۇرلى جاعىمسىز ارەكەتتەردەن ساقتاۋ ماسەلەسىندە ارداگەرلەر ينستيتۋتى ءوز مىندەتىن ءتيىستى دەڭگەيدە اتقارىپ, ەلگە ۇلگى كورسەتىپ جاتقانى قۋانتادى», دەدى ۆيتسە-مينيستر.
ايزادا قۇرمانوۆا مينيسترلىك جاستار اراسىندا بەلەڭ العان ءارتۇرلى سىن-قاتەرگە بايلانىستى «2023–2029 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتىك جاستار ساياساتى تۇجىرىمداماسىنا» تولىقتىرۋلار ەنگىزىلىپ جاتقانىن, سونداي-اق «جاس ۇلان» بىرىڭعاي بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر ۇيىمى, «قازاقستان ستۋدەنتتەر اليانسى», «قازاقستان جاستار كونگرەسى» سەكىلدى ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدارمەن بىرلەسە, «رەسپۋبليكالىق جاستار ۇيىمدارىمەن ءوزارا ءىس-قيمىلدى نىعايتۋ جونىندەگى جول كارتاسى» بەكىتىلگەنىن مالىمدەدى.
مينيسترلىك وكىلىنىڭ مالىمەتىنە قاراعاندا, وڭىرلەردە 231 جاستار رەسۋرستىق ورتالىعى قىزمەت اتقارادى. بيىل جاستاردى ماۋسىمدىق جۇمىسپەن قامتۋعا باعىتتالعان «جاسىل ەل» جوباسى اياسىندا 34,8 مىڭنان اسا ستۋدەنت جۇمىسپەن قامتىلعان. سولتۇستىك قازاقستان, باتىس قازاقستان وبلىسىندا 40-قا جۋىق جاس تابيعي اپاتتان زارداپ شەككەندەرگە تۇرعىن ءۇي سالۋعا قولعابىس ەتكەن. مەملەكەت باسشىسىنىڭ باستاماسىمەن جۇزەگە اسىرىلعان «تازا قازاقستان» جالپى ۇلتتىق ەكولوگيالىق اكتسياسىنا 1,5 ملن-نان اسا جاس بەلسەنە قاتىسىپ, 330 مىڭنان اسا اعاش كوشەتى وتىرعىزىلعان.
مادەنيەت جانە اقپارات ۆيتسە-ءمينيسترى وسى جايتتاردى ايتا كەلىپ, جاستاردى ىزگى جۇمىستارعا جۇمىلدىرۋ ارقىلى دا تاربيەلەۋگە بولاتىنىن, وسى باعىتتا الماتى قالاسىندا «ناركوستوپ», استانا قالاسىندا «ەسىرتكىسىز ەلوردا» ىسكە اسىرىلىپ جاتقانىن ايتتى. مەملەكەت باسشىسى كەلەر جىلدى «جۇمىسشى ماماندىقتار جىلى» دەپ جاريالانعانىن, وسى ورايدا مينيسترلىك كەشەندى شارۋالاردى جۇزەگە اسىرۋعا دايىن ەكەنىن دە تىلگە تيەك ەتتى.
«جاستارمەن جۇمىس – مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگاننىڭ عانا شارۋاسى ەمەس. بۇل – قوعام بولىپ, بارلىق ازاماتپەن بىرلەسە اتقارۋعا ءتيىس مىندەتىمىز. بيىل ءبىزدىڭ مينيسترلىك پەن ارداگەرلەر ۇيىمى قوعامدىق بىرلەستىگى اراسىندا مەموراندۋمعا قول قويىلدى سوندىقتان دا ارداگەرلەر ۇيىمى تاراپىنان ۇسىنىس, پىكىرلەر بولسا, ءبارىن قاراستىرۋعا دايىن ەكەنىمىزدى ايتقىم كەلەدى», دەدى ا.قۇرمانوۆا.
اسكەري تاربيەنى ۇمىت قالدىرماساق...
«ارداگەرلەر ۇيىمى» رەسپۋبليكالىق قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ «جاستار تاربيەسى – ادامزاتتىڭ ماڭگىلىك تاقىرىبى» اتتى كەڭەيتىلگەن تورالقا وتىرىسىندا ءسوز العان عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم ۆيتسە-ءمينيسترى تالعات ەشەنقۇلوۆ: «مەملەكەت باسشىسى «ادىلەتتى قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق باعدارى» اتتى حالىققا جولداۋىندا ادال ازامات جانە تۇعىرلى تۇلعا بولۋدىڭ نەگىزى بالا كەزدەن قالىپتاسادى» دەپ اتاپ ءوتتى. قازىر ەلىمىزدە 600 مىڭنان اسا ستۋدەنت جاستار بار. مەنىڭشە, سول ستۋدەنتتەردىڭ دە بويىنا وتانشىلدىق, ادامگەرشىلىك, بىلىمپازدىق, ناعىز مامان بولۋ, ۇنەمشىلدىك, ەڭبەكقورلىق, ەل مەن جەرگە جاناشىرلىق سياقتى اسىل قاسيەتتەردى ءسىڭىرۋىمىز كەرەك. اتالعان باعىتتا قوعام بولىپ بىرلەسىپ, جوعارى وقۋ ورىندارى ستۋدەنت جاستارىمەن يدەولوگيالىق جانە تاربيە جۇمىستارى جۇرگىزىپ, ادال ەڭبەك, وتانشىلدىق, الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىك, پاتريوتيزمگە باعىتتالعان كەشەندى شارالاردى ىسكە اسىرۋىمىز كەرەك», دەدى.
سپيكەر عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيسترلىگى جىل سايىن قىركۇيەك ايىنىڭ سوڭعى جەكسەنبىسىندە «ەڭبەك كۇنىن» اتاپ وتەتىنىن, وسى ارقىلى ستۋدەنتتەردىڭ ساناسىنا ءومىردىڭ باستى قۇندىلىعى ادال ەڭبەك ەكەنىن ءسىڭىرۋ كەرەكتىگىن, مۇنداي شارالارعا وڭىردەگى ارداگەرلەر كەڭەستەرىنىڭ مۇرىندىق بولۋىمەن جۇزەگە اسىرىلعانىن جەتكىزىپ, جوعارى ءبىلىم سالاسىنىڭ ماماندارى اتىنان ارداگەرلەر ۇيىمىنا العىسىن ءبىلدىردى.
سونداي-اق ۆيتسە-مينيستر كەڭەيتىلگەن تورالقا جيىنىنا قاتىسۋشىلارعا اسكەري-پاتريوتتىق تاربيەنى قالىپتاستىرۋ, اسكەري-پاتريوتتىق تاربيە بەرۋ ماسەلەلەرىنە دە نازار اۋدارۋ كەرەكتىگىن ەسكەرتتى.
«بىزدە پاتريوتتىق تاربيە بەرۋ جۇمىستارىنىڭ اۋقىمدى بولىگى اسكەري كافەدرالار ارقىلى جۇرگىزىلەدى. قازىرگى تاڭدا 16 مىڭنان اسا ستۋدەنت اسكەري كافەدرادا وقىپ جاتىر. جاستاردىڭ وتان الدىنداعى جاۋاپكەرشىلىگىن سەزىندىرىپ, اسكەرگە بارۋعا دەگەن قۇلشىنىستارىن ارتتىرۋ – باستى مىندەتىمىز. وكىنىشتىسى, جاستار اراسىندا وتان الدىنداعى بورىشىن وتەگىسى كەلمەيتىندەر كوپ. بۇل جاستار اراسىنداعى ماسىلدىق پسيحولوگيانىڭ بەلەڭ الۋىنا, جەڭىل اقشا تابۋ, لۋدومانيا, قىمبات زاتتارعا ورىنسىز اقشا جۇمساۋ جانە سىبايلاس جەمقورلىققا بەيىم بولۋ سەكىلدى دەرتتەردىڭ ورشۋىنە اكەپ سوعىپ جاتىر», دەدى ت.ەشەنقۇلوۆ.
ەسىرتكى ساتۋدى ەڭ اۋىر قىلمىس ساناتىنا تەڭەستىرۋ قاجەت
القالى جيىندا ءسوز العان كازتالوۆ اۋداندىق سوتىنىڭ توراعاسى ۇمسىن مۇحانعاليەۆا جاھاندانۋ ۇدەرىسى جاڭا تەحنولوگيالاردى دامىتىپ جاتقانىن, سول سەبەپتى قوعامعا قاۋىپتى جاڭا كەسەلدەر پايدا بولعانىن, بۇل دەرتپەن بۇكىل ەل بولىپ كۇرەسىپ, ءبىرجولا توسقاۋىل قويۋىمىز كەرەكتىگىن مالىمدەدى.
«قازىر ەلىمىزدە ەسىرتكى ساۋداسى, سونىڭ ىشىندە سينتەتيكالىق ەسىرتكى اينالىمى ءورشىپ بارادى. ناشاقورلىق دەرتى بالالار اراسىندا تەز تارالىپ, جاستارىمىز ۋلانىپ جاتىر. سوندىقتان دا بىرىنشىدەن, ەسىرتكى ساتقان قىلمىسكەردىڭ جازاسىن بارىنشا قاتايتىپ, ەڭ اۋىر قىلمىس ساناتىنا تەڭەستىرۋ قاجەت. ەكىنشىدەن, ەسىرتكى جانە پسيحوتروپتىق زاتتاردىڭ قولجەتىمدىلىگىنە توسقاۋىل قويماي, ءار دۇنيەگە ەلىكتەگىش مەكتەپ جاسىنداعى بويجەتكەندەر مەن بوزبالالاردى بۇل دەرتتەن ساقتاپ قالا المايمىز. ۇشىنشىدەن, ەسىرتكى جەتكىنشەكتەردىڭ دەنساۋلىعىن, ءومىرىن قۇرتىپ قانا قويماي, اتا-اناسىنا, تۋما-تۋىسقاندارىنىڭ بارىنە دە قاۋىپ توندىرەدى. تورتىنشىدەن, ناشاقور جاستار بىرتە-بىرتە ادامدى سىيلاۋدى قويىپ, بويىنداعى ادامگەرشىلىك قاسيەتتەرىن جويادى, پسيحيكاسى بۇزىلادى», دەدى ول ءوز سوزىندە.
جەڭىستىڭ 80 جىلدىعى نازاردان تىس قالمايدى
اتىراۋ وبلىسى ارداگەرلەر كەڭەسى جانىنداعى جاستار ءىسى جونىندەگى كوميسسيا توراعاسى, كاسىپكەر, مەتسەنات اندرەي كورابلەۆ وبلىستاعى اتقارىلىپ جاتقان كەشەندى شارۋالار حاقىندا باياندادى.
«پرەزيدەنتىمىز قاسىم-جومارت توقاەۆ 2025 جىلدى «جۇمىسشى ماماندىقتار جىلى» دەپ جاريالادى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ ەڭبەك ادامىنا جوعارى مارتەبە بەرۋى رۋحىمىزدى كوتەرىپ, وتانسۇيگىشتىك, پاتريوتتىق قاسيەتتەرىمىزدى ارتتىرۋى كەرەك دەپ ويلايمىن. سونىمەن قاتار پرەزيدەنت ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستا جەڭىسكە جەتكەنىمىزگە 80 جىل تولۋىنا باسا ءمان بەرىپ وتىرعانىن ايتقىم كەلەدى. ءبىز 80 جىلدىق مەرەيتوي قارساڭىندا وبلىستىق ارداگەرلەر كەڭەسىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن كەڭەس وداعى باتىرلارىنىڭ جانە «داڭق» وردەنى تولىق يەگەرلەرىنىڭ ۇرپاقتارىمەن كەزدەسۋ كەشتەرىن وتكىزدىك. ءىس-شارا بارىسىندا ستۋدەنتتەر, جوعارى سىنىپ وقۋشىلارىنا ارداگەرلەر كەڭەسى بەكىتكەن كۋالىك پەن باتىر مەدالدارى تابىستالدى. 10 جەلتوقساندا جەڭىستىڭ 80 جىلدىعىنا ارنالعان «ەرلىكتىڭ ەرەن ۇلگىسى» اتتى پاتريوتتىق اندەر بايقاۋىنىڭ رەسمي اشىلۋى بولدى. وسىنداي اۋقىمدى شارالاردى وتكىزۋگە سەنىم ارتقاندارىڭىزعا ريزاشىلىعىمدى بىلدىرگىم كەلەدى», دەدى ا.كورابلەۆ.
جيىن سوڭىندا پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى, «ارداگەرلەر ۇيىمى» رەسپۋبليكالىق قوعامدىق بىرلەستىگى ورتالىق كەڭەسىنىڭ توراعاسى باقتىقوجا ىزمۇحامبەتوۆ «جاستار تاربيەسى – ادامزاتتىڭ ماڭگىلىك تاقىرىبى» اتتى كەڭەيتىلگەن تورالقا وتىرىسىنىڭ ويداعىداي وتكەنىن, ەلىن, حالقىن, جەرىن سۇيەتىن ەڭبەكقور, ءبىلىمپاز, ادال, قايىرىمدى جاستاردى تاربيەلەۋ الداعى ۋاقىتتا دا كۇن تارتىبىنەن تۇسپەۋى كەرەكتىگىن مالىمدەدى.
