«مۇنداي وپەراتسيانى بىلىكتى مامانداردىڭ ەڭ وزىق مەديتسينالىق جابدىقتاردى پايدالانا وتىرىپ جاساي باستاعانى – وتاندىق مەديتسيناداعى قارىشتى قادام. ەندىگى جەردە كوزدىڭ قاساڭ قابىعىن الماستىرۋعا تۋرا كەلەتىن وپەراتسيالار ءۇشىن ناۋقاستار شەت مەملەكەتتەرگە سابىلمايدى, وزىمىزدە-اق ناقتى ەمدەلە الادى», دەيدى قازۇمۋ رەكتورى مارات شورانوۆ.
بيىل تامىز ايىنىڭ سوڭىندا الماتى وبلىستىق اۋرۋحاناسىنا كوزىنە وقىستا وق تيگەن ناۋقاس جەتكىزىلدى. الدىندا جەرگىلىكتى جەردە ناۋقاستىڭ كوزىنەن باسقا جەرىنە بارلىق ەم-دوم جۇرگىزىلگەن ەكەن. وق باس پەن كوزدىڭ اينالاسىن جاناپ وتكەندىكتەن, كوزى اۋىر حيميالىق كۇيىككە شالدىققان. مۇنداي كۇردەلى جاعدايدا كرەتوپلاستيكا جاساي الاتىن بىردەن ءبىر مامان, س.اسفەندياروۆ اتىنداعى قازۇمۋ وفتالمولوگيا كافەدراسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى, وفتالمولوگيا ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى مارات سۇلەيمەنوۆ بىردەن ىسكە كىرىسكەن.
«باستاپقىدا 48 جاستاعى ناۋقاس بىزدەن كەڭەس الۋعا كەلىپتى. تەكسەرۋدەن كەيىن كوزدىڭ سىرتقى جىلتىر قابىعى, قاساڭ قابىقتى الماستىرۋعا شەشىم قابىلداندى. وپەراتسيا كەزىندە ناۋقاستا تراۆماتيكالىق كاتاراكتا بار ەكەندىگى انىقتالدى, ونى دا وپەراتسيا بارىسىندا الىپ تاستادىق. وق جاراقاتىنىڭ كەسىرىنەن كوزدىڭ سىرتقى قاساڭ قابىعى بالقىپ, كوزدىڭ ىشكى قابىقتارى سىرتقا شىعىپ كەتكەن. ەگەر وپەراتسيا جاساپ ۇلگەرمەسەك, وندا كوزدىڭ ىشكى جاعى اقتارىلىپ, ينفەكتسيا كىرەتىن ەدى دە, كوزىن الىپ تاستاۋعا ءماجبۇر بولاتىن ەدىك», دەيدى مارات سماعۇل ۇلى.
قازىردىڭ وزىندە زاتتاردىڭ سۇلباسىن اجىراتا باستاعان ناۋقاس: «دارىگەرلەر كەراتوپلاستيكا, ياعني قاساڭ قابىقتى ترانسپلانتاتسيالاۋ عانا كومەكتەسە الاتىنىن ايتىپ, مارات سماعۇل ۇلىنا جىبەرگەن ەدى. جەدەل, ءبىر اپتانىڭ ىشىندە بارلىق ساراپتامادان ءوتىپ, وپەراتسيا جاسالدى. بۇرىن تەك جارىقتىڭ ءتۇسىن عانا اجىراتا السام, قازىر ءوتىپ بارا جاتقان ادامداردىڭ, زاتتاردىڭ سۇلباسىن كورەمىن. مەنىڭشە, الداعى ۋاقىتتا مۇنان دا جاقسى بولادى. كرەتوپلاستيكالىق وپەراتسيانى تەگىن ءارى ساپالى جاساپ بەرگەن مامانعا جولىققانىما قۋانامىن», دەيدى.
م.سۇلەيمەنوۆتىڭ قاساڭ قابىقتى ترانسپلانتاتسيالاۋ ارقىلى كوزدى ساقتاپ قالۋى ءبىرىنشى رەت ەمەس. بۇرىنىراقتا ءبىر ەر ادام وندىرىستىك كوز جاراقاتىن العانىمەن, دەر كەزىندە ەمدەلمەي جۇرە بەرگەن. ۋاقىت وتە كەلە كورۋى ناشارلاپ, جاراسى قابىنىپ, اقىر اياعىندا سوقىر بولىپ قالعان.
«كوزىم قابىنعان كەزدە دارىگەر ماماندار سىرتقى جىلتىر قابىعىن اۋىستىرۋ كەرەكتىگىن ايتتى. ويتكەنى تەسىك پايدا بولدى دا, كوزدىڭ ءىشى اعىپ كەتۋى ابدەن مۇمكىن ەدى. بارلىق مەديتسينالىق تالدامادان وتكەننەن كەيىن, كوزىمە دونورلىق قاساڭ قابىق قويىلدى. وكىنىشكە قاراي, ءبارىمىز اۋرۋىمىز ابدەن اسقىنعان ساتتە جۇگىرەمىز», دەپ ەسكە الادى ناۋقاس.
دەگەنمەن ونىڭ كورۋ قابىلەتىن تولىق قالپىنا كەلتىرۋ ءۇشىن ءالى دە ەم-دومىن جالعاستىرا بەرۋى قاجەت. الداعى ۋاقىتتا وعان تاعى ءبىر وپەراتسيا جاسالادى.
«بۇل ناۋقاستا وتە اۋىر كوز كەسەلدەرى بار. كەراتيت پەن قاساڭ قابىقتىڭ جاراسىنا بايلانىستى قاساڭ قابىق ەرىپ, كوزدىڭ ىشكى قابىعى دا توگىلگەن. ءبىز وعان بلەفارورافيا جاسادىق, ياعني كوز الماسىنىڭ قابىعى ءتۇسىپ كەتپەسىن دەپ قاباقتى تىگىپ قويدىق. سودان كەيىن قاساڭ قابىقتى جوسپارلى تۇردە ترانسپلانتاتسيالادىق. جالپى, باستاپقىدا كوز الماسىن الىپ تاستاۋ تۋرالى ماسەلە تۋىنداعان, ويتكەنى جاعدايى وتە اۋىر بولدى», دەيدى م.سۇلەيمەنوۆ.
ەلىمىزدە قاساڭ قابىقتى ترانسپلانتاتسيالاۋ وپەراتسيالارى قازىرگە تەك س.اسفەندياروۆ اتىنداعى قازۇمۋ كلينيكاسىندا جۇرگىزىلەدى. وپەراتسيالار 2023 جىلدىڭ مامىر ايىندا باستالدى. قاجەتتى دونورلىق قاساڭ قابىقتار اقش-تان اكەلىندى. جوبا «قازاقستان حالقىنا» قوعامدىق قورىنىڭ, دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ, ەلىمىزدەگى «Lions World Vision Institute» كوز بانكى وكىلدىگىنىڭ قولداۋىمەن اتقارىلىپ جاتىر. باعدارلاما اياسىندا قاساڭ قابىقتى الماستىرۋدان دا بولەك, قاساڭ قابىق, اق قابىق, تورلى قابىق, تامىرلى قابىق, نۇرلى قابىق سياقتى كوز الماسىنىڭ سىرتى قابىقتارىن جاڭا ادىسپەن ترانسپلانتاتسيالاۋ وپەراتسيالارى جۇرگىزىلە باستادى. ەكى جىلدا 304 قاساڭ قابىق ترانسپلانتاتسياسىن جۇرگىزۋ جوسپارلانعان, ونىڭ ىشىندە 83 وپەراتسيا ارتقى قاباتتى ترانسپلانتاتسيالاۋدىڭ بىرەگەي جاڭا ادىسىمەن جۇرگىزىلۋگە ءتيىس. قازىردىڭ وزىندە 200-گە جۋىق وپەراتسيا ءساتتى ءوتتى.
مۇنداي وپەراتسيالار ەل اۋماعىندا 2017 جىلدان باستاپ ءمايىت دونورلىعىنىڭ كەلىسپەۋشىلىك پرەزۋمپتسياسىنىڭ نورماسى وزگەرگەننەن كەيىن جۇرگىزىلگەنىن دە اتاپ وتكەن ءجون. ماسەلەن, 2017 جىلعا دەيىن, ەگەر ادام ءتىرى كەزىندە قايتىس بولعاننان كەيىنگى دونورلىققا كەلىسپەگەنىمەن, دارىگەرلەر ونىڭ اعزالارىن مۇقتاج ناۋقاستارعا سالۋعا الا الاتىن. الايدا جوعارىداعى جاعدايعا بايلانىستى 6 جىل بۇرىن ەلدە ترانسپلانتاتسيالاۋ وپەراتسيالارى كۇرت تىيىلدى. قايتىس بولعان ادامداردىڭ ورگاندارىن ترانسپلانتاتسيالاۋ مۇلدەم تومەندەدى.
كوز قابىعىن ترانسپلانتاتسيالاۋ – ءارتۇرلى كوز اۋرۋلارى بار ناۋقاستاردىڭ كورۋ قابىلەتىن ساقتاپ قالۋدىڭ جالعىز ءادىسى. جىل سايىن 200-250 وتانداسىمىز وسىنداي ترانسپلانتاتسياعا مۇقتاج.
الماتى
