سەرىكتەستىك ءسۇت زاۋىتىن اشۋدى العاش رەت ەكونوميكالىق داعدارىس جىلدارىندا قولعا العان. سول جىلداردا جۇرتتىڭ بارىنە ەلەكتر قۋاتى جەتپەي, وبلىس ورتالىعىنان باستاپ بارلىق اۋىل-سەلولار قارا تۇنەككە ورانعاندا, پەتروپاۆل – جەزقازعان اۆتوتراسساسىمەن ءتۇن مەزگىلىندە جولدا كەتىپ بارا جاتقان جولاۋشى تەك ەسىلدىڭ بويىنداعى نوۆونيكولسك اۋىلىنىڭ عانا شامدارى سامالاداي جارقىراپ تۇراتىنىن كورىپ تاڭعالاتىن. سول كەزدەگى ىسكەر باسشى, كەيىن ەڭبەك ەرى اتاعىن العان گەننادي زەنچەنكو ءوزىنىڭ ورىنباسارى, بالاسى گەنناديدى جىبەرىپ, رەسەيدىڭ اسكەري بولىمدەرىنەن ءتۇرلى تەحنيكالارعا بارتەرمەن ايىرباستاپ 28 ديزەلدى ەلەكتر-ستانسالارىن الىپ كەلگەن ەكەن. سوندىقتان بۇل اۋىلدىڭ جارىعى دا وشپەي, ءوندىرىسى دە ۇزىلمەي ءجۇرىپ جاتتى. سونىڭ ىشىندە سيىرى دا ساۋىلىپ, توننالاعان ءسۇت بۇلاعىن اعىزدى. الايدا, ونى وڭدەپ, ءسۇت ونىمدەرىن جاسايتىن زاۋىت جوق. قالاداعى وڭىرگە اتى ايگىلى مىقتى ءسۇت زاۋىتىنىڭ بۇرىنعى باسشىلارى ونىڭ سىرتىن عانا قالدىرىپ, ىشىندەگى بارلىق قۇرال-جابدىعىن, ءتىپتى ءسۇت ساقتايتىن ساپالى ديۋراليۋميني باكتارىنا دەيىن جىم-جىلاس قىلىپ ساتىپ, وزدەرى قالتالارىن تومپايتىپ تايىپ تۇرعان. مىنە, وسى بوس ورىندى ساتىپ العان «زەنچەنكو ي ك» جاڭا شەتەلدىك قۇرال-جابدىقتار ساتىپ الىپ, ءسۇت ونىمدەرىن شىعارۋعا كىرىسكەن. جۇمىسسىز جۇرگەن بۇرىنعى قىزمەتكەرلەر مەن ماماندار شاقىرىلىپ, زاۋىت كونۆەيەرىنەن ءسۇت ونىمدەرى اعىلدى. جۇمىستى ۇتىمدى ۇيىمداستىرا بىلگەن گەننادي زەنچەنكو مەن ۇلى گەنناديدىڭ ەڭبەگى جانىپ, كەشىكپەي-اق ولاردىڭ ەشقانداي كونتسەنترات قوسىلماعان تابيعي ءسۇت ونىمدەرى ءوڭىر تۇرعىندارىنىڭ ءسۇيىپ تۇتىناتىن ازىعىنا اينالدى. ونىمدەر ۇلعايعان سايىن كورشى ايماقتارعا دا جەتكىزۋ قولعا الىندى. ءتىپتى استاناعا دا جەتىپ, ازىق-ت ۇلىك دۇكەندەرىندە «زەنچەنكو ي ك» لوگوتيپىمەن ساتىلىپ جاتقان ءسۇت ونىمدەرىن حالىق سورەدەن لەزدە ساتىپ اكەتەتىن. 2010 جىلى استانا قالاسىندا بولعان ءحىى حالىقارالىق بايقاۋدا زەنچەنكونىڭ ءسۇت ونىمدەرى التىن مەدالعا يە بولدى.
ال 2012 جىلدان باستاپ «زەنچەنكو ي ك» ءوزىنىڭ جاڭا ءسۇت زاۋىتىنىڭ قۇرىلىسىن باستاپ, سول جىلدىڭ اياعىندا العاشقى ونىمدەرىن بەرە باستادى. زاۋىت ديرەكتورى يگور زابورسكيحتىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, بۇرىنعى زاۋىت كونسەرۆىلەنىپ, جابىلىپ قويىلعان. الدا-جالدا مىنا زاۋىت ىستەمەي قالسا, ونى دەرەۋ ىسكە قوساتىن كورىنەدى.
قازىر جاڭا سالىنعان زاۋىتتا 140 ادام جۇمىس ىستەپ, كۇنىنە 150 توننا ءسۇت ونىمدەرىن شىعارادى. سونىمەن بىرگە ءسۇت دۇكەندەرىنىڭ ساتۋشىلارى مەن باسقا جۇمىسشىلارىن, جۇرگىزۋشىلەر مەن جۇكشىلەردى قوسسا, بۇل زاۋىتتان 250-دەي ادام ناپاقاسىن ايىرىپ وتىر.
ءسۇت ونىمدەرىنىڭ سانى 46 ءتۇرلى, ونىمدەردىڭ ساپاسى اۆتوماتتى تۇردە انىقتالادى. مىسالى, ءسۇتتىڭ مايلىلىعى 2,5 پايىز دەسە باعدارلاماسىندا بەرىلگەن تاپسىرمامەن اۆتومات ونى بۇلجىتپاي شىعارادى. ەشكىمنەن ءسۇت الىپ, ءسۇت جيناۋ دەگەن بۇل كومپانيادا جوق. شيكىزات تا ءوز ءونىمى. ساۋىن سيىرلاردىڭ ءبارى ءسۇتتى, نەگىزىنەن ءۇش جىلدىق تايىنشالار. ولارعا جەمازىق تاسيتىن «ميكسەر» اتتى تەحنيكانىڭ ءوزى دە قىزىق, ول جەمشوپتى بەلگىلى نورمامەن اكەلىپ, ۇزىننان ۇزاق سالىنعان تاس قورانىڭ بويىمەن بىردەي ەتىپ تاراتادى. ال سيىر سۇزگىلەپ, الدىنداعى جەمشوپتى شاشسا – ونى يتەرىپ, الدىنا جينايتىن شاعىن شەتەلدىك تراكتور جانە بار. ەگەر مالدىڭ بويىندا اۋىتقۋ بايقالسا, بىردەن مال دارىگەرى قاراپ, ەم-دوم جاسايدى.
سيىرعا بەرىلەتىن جەمازىق راتسيونىندا ءشوپ, سيلوس, پىشەندەمە, كەبەك بار. ال قىستىگۇندەرى مۇنىڭ ۇستىنە ءسابىز, قىزىلشا جانە ميكروقوسىندىلار قوسىلادى. ساۋىلاتىن سيىر 20 ليتر ءسۇت بەرۋى ءۇشىن 8 كيلو كونتسەنترات تۇتىنۋى كەرەك كورىنەدى. ءاربىر تايىنشانىڭ موينىندا بارلىق تاريحىن كورسەتەتىن شاعىن داتچيك بار. وندا تۋعان ۋاقىتى, تۇقىمى, قانشا ءسۇت بەرەتىنى ت.ب. جازىلادى.
شىعارىلاتىن ونىمدەردىڭ 80 تونناسى كۇن سايىن استاناعا جەتكىزىلەدى. قاراعاندى مەن قوستانايعا 10 توننادان بارادى. سوڭعى كەزدە قاراعاندىلىقتار وزدەرىنە اكەلەتىن ءونىم كولەمىن ۇلعايتۋدى سۇراپتى. كەلىسىمشارت بويىنشا بارلىق قالالاردا قابىلداۋشىلار پەتروپاۆلدىق ءسۇت جانە ءسۇت ونىمدەرىن اكەلۋشى جۇك ماشينالارىن ارنايى ورىندا قارسى الىپ, دۇكەندەرگە وزدەرى تاراتادى. قانشا جەردەن توڭازىتقىشتى قوندىرعىمەن تاسىلسا دا ءسۇت ونىمدەرى تەز بۇزىلاتىن ازىق-ت ۇلىككە جاتادى. سونىڭ ىشىندە تازا ءسۇت ءتورت كۇنگە دەيىن عانا ساقتالادى. سوندىقتان ونى الۋشىمەن قاتاڭ كەلىسىمشارت جاساسىپ, تۇتىنۋشىنىڭ قولىنا جەدەل تيگىزۋدىڭ ماڭىزى زور. «زەنچەنكو ي ك»-نىڭ ءسۇت جانە ءسۇت ونىمدەرى كۇن شىعا توڭازىتقىشى بار 20 كولىكپەن استانا مەن پەتروپاۆلدان باسقا قوستاناي, كوكشەتاۋ, ششۋچە, قاراعاندى قالالارىنا تاراتىلادى. ولاردىڭ ىشىندە 10, 20 توننالىق فۋرالارمەن قاتار 1,5, 2 توننالىق جەڭىل جۇك تاسيتىن كولىكتەر دە بار.
زاۋىتتىڭ ديرەكتورى يگور زابورسكيح 50 توننا ءسۇت ونىمدەرىن شىعاراتىن جاڭا تسەحتىڭ قۇرىلىسىن كورسەتتى. جاڭا تسەح قوسىلعان ساتتەن ءسۇت زاۋىتى تاۋلىگىنە 200 توننا ءونىم شىعارماقشى. مۇندا گەرمانيالىق قۇرال-جابدىقتار قويىلعالى جاتىر. ونى ورناتۋعا دا نەمىس ماماندارى كەلىپ, 10-15 كۇننەن جۇمىس ىستەپ كەتەدى ەكەن. ولار كەتكەن سوڭ دانەكەرلەۋ, ورناتۋ سياقتى جۇمىستاردى كورسەتىلگەن جوبامەن ءوزىمىزدىڭ ماماندار دا ورىنداپ, ىسكە كىرىسەتىن كورىنەدى.
ي.زابورسكيحتىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, ءسۇت پەن ءسۇت ونىمدەرىنىڭ ءبارى اۆتوماتتى قوندىرعىلار ارقىلى جاسالادى. ول تۇگىل ءوندىرىس پروتسەسىن باقىلاۋعا دا ەشقانداي بوتەن ادام كىرگىزىلمەيدى. كليماتتىق-باقىلاۋ قوندىرعىلارى قالىپتى تەمپەراتۋرادان ءسال اۋىتقۋشىلىق بولسا دابىل قاعادى. ال كورگىسى كەلگەن ادامدار ارنايى كورۋ الاڭىنداعى شىنىنىڭ ار جاعىنان عانا باقىلاي الادى. ء«بىزدىڭ ءسۇتىمىز بەن ودان الىناتىن ونىمدەرگە ادام قولى تيمەيدى. ءبارى اۆتوماتتاندىرىلعان», دەيدى ي.زابورسكيح.
سونىمەن سولتۇستىك قازاقستان, اقمولا, استانا, قاراعاندى, قوستاناي سياقتى ەلىمىزدىڭ 5 وڭىرىنە ونىمدەرىن جەتكىزىپ وتىرعان زاۋىتتىڭ قايناعان تىرلىگىمەن تانىستىق. ديرەكتوردىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, 50 توننا ءونىم شىعاراتىن جاڭا تسەح ىسكە قوسىلعاننان كەيىن پاۆلودار نارىعىنا دا كومپانيانىڭ ونىمدەرى جەتكىزىلەتىن بولادى.
«زەنچەنكو ي ك» ءوز ونىمدەرىنىڭ قانداي باسەكەگە دە توتەپ بەرە الاتىنىنا سەنىمدى. زاۋىتتىڭ باقىلاۋ الاڭىنداعى ايشىقتى سورەدە كاسىپورىننىڭ ءتۇرلى وتاندىق, حالىقارالىق بايقاۋلاردان جەڭىپ العان جۇلدەلەرى مەن كۋبوكتارىنان كوز تۇنادى.
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى
