ەڭبەك • 21 قاراشا, 2024

ساقي اتانعان «سارى قازاق»

102 رەت
كورسەتىلدى
6 مين
وقۋ ءۇشىن

ارقا توسىندە قۇت قونىپ, ىرىس دارىعان اۋىل كوپ. ورىسىنە مال جايىلىپ, ەككەن ەگىسى بىتىك شىعاتىن شەت اۋدانىنىڭ كوكتىڭكولى اۋىلى – سونىڭ ءبىرى. مۇندا ۆلاديمير كوۆالچۋك ەسىمدى كاسىپكەر تۇرادى. وسىدان وتىز جىل بۇرىن ول قۇرعان «جاڭا» شارۋا قوجالىعى بۇگىندە قاناتىن كەڭگە جايىپ, قابىرعالى اگروكەشەنگە اينالدى. ۇلتى بەلورۋس ءۆلاديميردىڭ قازاق بولىپ كەتكەنىنە كوبى قايران. العان جارى ورىس ۇلتىنان. اي­نالاسىنداعىلار ىسكەر ازا­­ماتتى «سارى قازاق» دەي­دى. ويتكەنى سوعىمعا تۋ بيە سويىپ, قازى-قارتا جەپ, قى­مىز ىشپەسە, كوڭىلى جايلانبايتىن جومارتىڭنىڭ ءوزى.

ساقي اتانعان «سارى قازاق»

اتالعان اگروكاسىپورىن سان سالا­لى باعىتتا ىرىسىن ەسەلەپ وتىر. نەگىزىنەن مال شارۋا­شى­لىعىمەن اينالىسادى. قازىرگى ۋاقىتتا ونىڭ يەلىگىندە ەكى ءجۇز ءىرى قارا, جۇزدەن اسىپ جىعىلاتىن جىلقى, ءجۇز ەلۋ قويى بار.

ءتورت ت ۇلىكتەن نەسىبە تاپقان اعايىنعا اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكالارىنىڭ ساقاداي ساي بولۋى قاشاندا ماڭىزدى. بۇل شارۋاعا دا ۆلاديمير مى­عىم. شارۋاشىلىققا قا­جەت تەحني­كانىڭ ءتۇر-ءتۇرى بار. ولار­دىڭ بۇزىلماي, جىلدىڭ كەز كەل­گەن مەرزىمىندە ساعاتتىڭ مەحا­نيز­مىندەي سارتىلداپ جۇمىس ىستەپ تۇرۋىنا شارۋاشىلىق باسشىسى باسا ءمان بەرەدى.

فەرمەر شارۋاشىلىعىنىڭ مۇمكىندىگىن تەك مالدىڭ وسىمى­مەن عانا ولشەمەيدى. ەگىستىك القابىنداعى شارۋالاردى دا يگەرىپ, يگىلىگىن ارتتىرۋدى كوز­دەي­دى. ءسويتىپ, وزىنە تيەسىلى 500 گەكتاردىڭ جارتىسىنا ەگىن سالىپ, قالعان 250 گەكتارىنا ارپا, بيداي, س ۇلى ەگىپ, استىق قامباسىن تولتىرىپ الدى.

«بيىلعى جەرگە سالعان ءونىمىمىز بىتىك شىقتى. قامبامىزدى قام­پايتىپ الدىق. كوپ شارۋا مول­شىلىققا كەنەلدى. توككەن تەرى­مىزدى, ەسەلى ەڭبەگىمىزدى جەر انا ەسكەرسە دەپ تىلەيمىز. اگروسالانىڭ قيىندىعى كوپ. ۇنەمى ىزدەنىپ, جەتىلىپ وتىرماساڭ, شارۋاڭ ىركى­لىپ قالادى. سوندىقتان ءوزىڭ اگرونوم, ۆەتەرينار, مالشى, مەحانيزاتور بولماساڭ, مال بىتپەيدى», دەيدى فەرمەر.

پر

سۋرەتتى تۇسىرگەن – ەرلان ومار, «EQ»

2017 جىلى ۇكىمەتتەن از پايىز­­­بەن نەسيە العان ول قوراسىن اسىل تۇقىمدى سيىرعا تولتىرادى. نەسيە قارجىسىنا رەسەيدەن ەتتى ءارى ءسۇتتى «سيممەنتال» تۇ­قىمىنان 50 سيىر اكەلەدى. سودان بەرى ءىرى قارانىڭ كەسەكتى ەتى, مول ءسۇتى كول-كوسىر تابىسقا كەنەلتىپ, بەرەكەسىن ءارى قاراي ارتتىرعان كورىنەدى. شارۋاشىلىق جىل سايىن 8000 توننا ەت, 9 توننا ءسۇت ءونىمىن ءوندىرىپ, ساۋدالاپ وتىر.

اتىرابىنا «سارى قازاق» دەپ اتى تانىلعان ونىڭ بويىن­دا دارقاندىق بار, وزىنەن ارتىل­عانىمەن وزگەگە قارايلاسا­تىن قايىرىمدى جاندار قاتارى­نان. كاسىپكەر ءوزى تۋىپ-وسكەن كوك­تىڭكولى اۋلىنا قاراستى ءاليحان ەلدى مەكەنىنە بارىنشا جاعداي جاساپ وتىر.

– شاراپاتتى ءىس ادامگەرشىلىگى جوعارى, رۋحاني الەمى باي, جان دۇنيەسى تازا ادامداردىڭ عانا قولىنان كەلەدى. ۆلاديمير – وسىنداي ساناتتاعى ازاماتتىڭ ءبىرى. بارىن اۋىلىمەن بولىسەدى. جىلدا ءاليحان اۋلىنىڭ جالعىزباستى قارت ادامدارىنا كومىرىن, قىسقى جەمشوبىن ءتۇسىرىپ بەرەدى. مەكتەپ الدىنداعى 250 شارشى مەتر جەرگە اسفالت توسەدى. مەكتەپتىڭ اكت زالىنا پلاستيكالىق تەرەزە ورناتقىزدى. جىلدا كوكتىڭكولى ستانساسىنىڭ بايگەدەن وتەتىن ماۋسىماشار­دىڭ باس جۇلدەسىنە ءىرى قاراسىن تىگە­دى. مۇنىمەن قوسا وكرۋگىمىز­گە قاراستى جى­لان­دى اۋلىنىڭ ۇزىندىعى 9 شاقىرىم كىرەبەرىس جولىن جوندەۋگە دە دەمەۋشىلىك جاسادى. قىستا اۋىلدىڭ جولدارىن قاردان تازارتۋعا قارجىسىن دا, تەح­نيكاسىن دا ايامايدى, – دەيدى كوكتىڭكولى اۋلىنىڭ اكىمى قۋانىش قورشابەكوۆ.

اتپال ازامات ءۆلاديميردىڭ مۇقتاج جانداردىڭ جاعدايىن جۇرەگىمەن قابىلداپ, قولىنان كەلگەنشە جاردەمدەسۋگە دايىن تۇراتىن اتىمتاي-جومارتتىعىن اۋىلداستارى دا ريزاشىلىقپەن ايتىپ جۇرەدى. شىنتۋايتىندا, باتىل فەرمەر كاسىپكەرلىكتىڭ الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىگىن جان-تانىمەن سەزىنەدى. تۋعان اۋىلىن تۇلەتۋگە ۇلەس قوسىپ جۇرگەنى دە سونداي ۇستانىمىنىڭ ارقاسى بولسا كەرەك.

ءىستىڭ قيۋىن تاۋىپ, شارۋاشى­لىقتىڭ تاسىن ورگە دومالاتىپ جۇرگەن كاسىپكەردىڭ وتباسىن دا ۇلگى قىلۋعا بولادى. بوساعاسى­نا بەرەكە, شاڭىراعىنا شاتتىق ۇيىرىلگەن وتاۋدىڭ ءبىرى. جارى ناتاليانىڭ قازانى وتتان تۇسپەي­دى. بيە ساۋىپ, قىمىز اشىتادى. سيىردىڭ سۇتىنەن قايماق, ماي, سىر, ىرىمشىك, قۇرت دايىندايدى. اق ءدامنىڭ ءبارى داستارقاندا جايناپ تۇرۋى كەرەك دەگەن ءۇردىس بار ەكەن.

– قۇت-بەرەكەنىڭ بارلىعى داس­تار­قانىڭنىڭ مولشىلىعىمەن كە­لەدى. وتاعاسى جىلقى ەتىنسىز وتى­را المايدى. دالادان مال تۇ­گەن­­دەپ كەلگەن كۇنى مىندەتتى تۇر­دە قازانعا ەت سالامىن. قوناق­قا ەسىگىمىز اشىق. جىلدا قۇران وقى­تىپ, شەكەمىزدى بەرەمىز. ءبىزدى ەندى تانىعاندار اڭ-تاڭ بولىپ جاتادى. كادىمگى قانىمىز دا, جانىمىز دا قازاق بولىپ كەتكەن, – دەيدى فەرمەردىڭ جارى.

وتباسىنداعى ۇلى پاۆەل مەن قىزى ليۋبوۆ اكەسىنىڭ جانىندا ءجۇرىپ, ەڭبەككە ەرتە ارالاسقان. بالا كەزىنەن شارۋا ىستەپ, شىمىر بولعان ولار سپورتقا جاقىن. پاۆەل – ەركىن كۇرەستەن سپورت شە­بەرلىگىنە ۇمىتكەر. قىزى ليۋ­بوۆ اۋىر اتلەتيكادان ەل نامى­سىن بايراقتى باسەكەلەردە قور­عاپ ءجۇر. ەل چەمپيوناتىنىڭ بىر­نەشە دۇركىن جەڭىمپازى. وڭتۇس­­تىك كورەيادا وتكەن ازيا چەمپيو­نا­تىنىڭ كۇمىس مەدال يەگەرى.

ۆلاديمير كوۆالچۋكتىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى ماڭ­داي تەرى اتاۋسىز, ەسكەرۋسىز قا­لىپ جاتقان جوق. مەملەكەت­تىك باعدارلامالار مەن پرەزيدەنت­تىڭ اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋ باعىتىنداعى تاپسىرمالارىن جۇزەگە اسىرۋ جولىنداعى ەڭبەگى بىرنەشە مارتە ءتۇرلى ماراپاتپەن اتالىپ وتكەن. ال ىسكەر ازامات ءوزى جاقسىلىق جاساعان جانداردان العىس الۋدى ماراپات بىتكەننىڭ تورەسىنە بالايدى.

مىنە, شاعىن عانا اۋىلدا تۇ­رىپ, شارۋاشىلىعىن دوڭگە­لەتىپ قانا قويماي, اينالاسىنا شاراپاتىن تيگىزىپ جۇرگەن, «سارى قازاق» اتانعان ازاماتتىڭ الەمى وسىنداي ىزگىلىككە تولى.

 

قاراعاندى وبلىسى,

شەت اۋدانى,

كوكتىڭكولى اۋىلى

سوڭعى جاڭالىقتار