تولەۋعازى بالا كەزىنەن اعاشتان ءتۇرلى ويۋ-ورنەك جاساۋعا اسا قۇشتار بولىپتى. ۇيىندەگىلەر تۋا بىتكەن بۇل قاسيەتىن جەتىلدىرۋ ءۇشىن بالانىڭ بەتىن قاقپايدى, بەلىن بۋادى. مەكتەپكە ءجۇرىپ اعاشتان ويىپ جاساعان ءتۇرلى دۇنيەسىنە اۋىلداستارى تاڭداي قاعادى ەكەن. ونەرىن ءارى قاراي شىڭداۋدا وعان مەكتەبىندەگى «جاس تەحنيك», «ناتۋراليست» سەكىلدى ۇيىرمەلەر سەپ بولادى.
قولدانبالى قولونەر شەبەرى اتانعانعا دەيىن بىرنەشە جىل وقىپ, توقيدى. الماتىداعى اتاقتى شەبەر قالقامان تىلەۋحانوۆتان كوپ ءتالىم الادى.
«الماتىعا ارنايى بارىپ, اتاقتى قولونەر شەبەرى مەن تەورەتيگى, كەزىندە ەلىمىزدە تەڭدەسى جوق «شەبەرلەر اۋىلىن» قۇرعان قالقامان تىلەۋحانوۆتىڭ شاكىرتى بولدىم. كوپ دۇنيەنى سول كىسىدەن ۇيرەندىم. ۇستازىممەن بىرگە قازاقتان شىققان العاشقى عارىشكەر توقتار اۋباكىروۆكە مۋزەيلىك مارتەبەسى بار زاتتار جاساعانىمىز بار. اتاقتى شەبەر قالقامان اعانىڭ جانىندا 15 جىلداي جۇرگەنىمدى ماقتانىش سانايمىن», دەيدى تولەۋعازى سەرىكباي ۇلى.
تولەۋعازى شەبەر بۇگىنگى كۇنى «Qarmet»-تە اعاش شەبەرى بولىپ جۇمىس ىستەيدى. جۇمىسىنا جاۋاپتى ول قولى قالت ەتسە, ءۇيىنىڭ اۋلاسىنداعى ۇستاحانادا بولادى.
ۇستا تەمىردەن ناقىشتاما جاسايدى. بالقاراعاي اعاشى مەن قىزىل اعاشتى, تاستى, سۇيەكتى, ءمۇيىزدى وڭدەپ, ونى كوركەمدەپ, بىلعارىمەن قاپتايدى. قولونەرىنە اقتوعاي اۋىلىنان ارنايى اكەلگەن تاستاردى دا پايدالانادى.
شەبەر قاراعاندى مەن تەمىرتاۋ قالالارىندا وتەتىن كورمەلەردى قالت جىبەرگەن ەمەس. «Qarmet» كاسىپورنىنىڭ باسشىلىعى تولەۋعازى شەبەردىڭ دارىنىن ەرەكشە باعالاپ, اۆتوكولىك سىيلاعان.
مۇنىمەن قوسا تولەۋعازى سەرىكباي ۇلى قازاقتىڭ ۇلتتىق مۋزىكالىق اسپاپتارىن دا شەبەر جاسايدى. ۇستاحاناسىندا تۇرعان بىرنەشە دومبىرانى قايتا جاڭعىرتۋ قاجەت دەيدى شەبەر. ۇستاحاناسىندا بۇدان باسقا تايتۇياق, قوبىز سەكىلدى باسقا دا مۋزىكالىق اسپاپ بار.
«مەن جاسايتىن دۇنيەلەرىمدى اۋەلى ءجۇز ويلانىپ, مىڭ تولعانىپ ويدا پىسىرەمىن. ۇنەمى ىزدەنىس ۇستىندە ءجۇرىپ, ويىمدا ابدەن ءپىسىپ-جەتىلگەندە عانا كىرىسەمىن. ارينە, ول ءۇشىن قيالىمداعى دۇنيەنىڭ جالپى سۇلباسى قانداي بولاتىنىن, ونىڭ داۋىرمەن ۇيلەسىمدىلىگىن ۇمىت قالدىرمايمىن. سونىمەن قاتار تاريحي كىتاپتاردى وقىپ, ءوز تانىم-كوكجيەگىمدى كەڭەيتەمىن, ەڭ باستىسى, مەنىڭ جانىم سۇلۋلىققا, ادەمىلىككە قۇمار, سوندىقتان قولىمنان شىققان زاتتاردىڭ تالعامى جوعارى جۇرتشىلىقتىڭ جۇرەگىن جاۋلاپ العانىن قالايمىن. «اباي جولىن» بىرنەشە رەت وقىدىم. سول ارقىلى حان تاعى, سۇلتاندار وتىراتىن ورىندىق دۇنيەگە كەلدى», دەيدى شەبەر.
ءيا, شەبەردىڭ ۇلكەن تۋىندىسى ءوزى ايتا وتكەن «حان تاعى». ونىڭ ءار فراگمەنتىن كۇمىستەپ, سۇيەكتەن جاساعان.
تولەۋعازى شەبەر ءوز شىعارماشىلىعىن تۇراقتى جەتىلدىرىپ جۇرەدى. ول ءۇي جيھازىنىڭ ءتۇر-ءتۇرىن جاسايدى. ءوز قولىنان شىققان ورىندىق, ۇستەلدەر ءۇيىنىڭ ىشىنە عاجاپ ءار بەرىپ تۇر. ودان بولەك, «ورتەكە», ء«بيشى ەلىك» شەكىمەسى, اسىق كومپوزيتسياسى, تۇرمىستىق جانە بالالارعا ارنالعان ورىندىق, سونىمەن قاتار اعاش توسەكتى دە شەبەر شابادى.
ء«اربىر زات سىرت كوزگە قاراپايىم كورىنگەنىمەن, ەگەر كوز توقتاتىپ قاراسا, وندا ءاربىر بۇيىمىمنان ۇلتىمنىڭ ۇلاعاتى مەن پاراساتىن, تىرشىلىگىنىڭ تىنىسىن اڭعارۋعا بولادى. مەن مۇنداي دۇنيەلەردى جاساعاندا اتا-بابالارىمىزدىڭ بويىنداعى اردا قاسيەتتەر مەن باۋىرمالدىقتى, ادامگەرشىلىك پەن دانالىقتى, تۇرمىس-تىرشىلىكتەگى ۇلتتىق ناقىشتاردى قوسا ورنەكتەۋگە تىرىسامىن», دەيدى تولەۋعازى شەبەر.
جاقىندا شەبەردىڭ قالالىق تاريحي-ولكەتانۋ مۇراجايىندا قولدانبالى ونەرگە ارنالعان جەكە كورمەسى وتكەن ەدى. ۇلتتىق ونەردى ۇلىقتاپ جۇرگەن ول تەمىرتاۋلىقتاردى ءوزىنىڭ شىعارماشىلىعىمەن تانىستىرىپ, ۇمىت بولىپ بارا جاتقان ۇلتتىق ناقىشتاعى ونەر تۋىندىلارىمەن تانىستىرۋدان جالىقپايدى. شەبەرحاناسىنا كەلگەن ءار مەيماندى ەرەكشە قارسى الاتىنى دا سودان.
قولونەر شەبەرى تولەۋعازى دۇيسەنبەكوۆ زەرەك شاكىرت تاربيەلەگىسى كەلەدى. «وسى ءبىر ۇلىق ونەردى لايىقتى جالعاستىراتىن بىرەۋ ەرسە, ءبىز ءۇشىن مۇراتتىڭ وشپەگەنى», دەيدى ول.
«قالاداعى وتەتىن فەستيۆال, باسقا دا مادەني كەشتەرگە ارنايى قاتىسامىن. ەل ىشىندەگى ونەرلى ازاماتتاردى دارىپتەپ, قولداۋ كورسەتۋگە دايىنمىن. بىراق قازىرگى جاستاردىڭ ۇلتتىق قولونەرگە زاۋقى سوقپايدى. اۋىلدان كەلگەن راحمەتوللا اتتى ءبىر بالانىڭ قۇلشىنىسى بار. «كەلەر جازدا كەلەمىن» دەپ كەتتى. الداعى جازعى دەمالىستا دا قولىمنان كەلگەندى ۇيرەتەمىن», دەيدى قولونەرشى تولەۋعازى سەرىكباي ۇلى.
ءتول تۋىندىلارىمەن تالايدى تاڭداي قاقتىرعان تولەۋعازى شەبەردىڭ قولىنان شىققان بارلىق تۋىندى, ءوزى ايتپاقشى ۇلتتىق رۋحتا سويلەيدى. قولونەر وسىلاي سويلەسە عانا شەبەر مويىندالادى. تولەۋعازى سەرىكباي ۇلى – ءسوزسىز مويىندالعان تالانت.
قاراعاندى وبلىسى,
تەمىرتاۋ قالاسى
