ءومىردىڭ بارلىق اسپەكتىسىن قايتا قاراۋدى تالاپ ەتىپ وتىرعان جاڭا جاعدايدا وسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ قوعامدىق, كاسىبي ءىس-ارەكەتكە دايىندىعى جوعارى, جان-جاقتى, ۇيلەسىمدى دامىعان جەكە تۇلعاسىن قالىپتاستىرۋداعى دەنە تاربيەسىنىڭ الەۋمەتتىك ماڭىزى ارتا بەرمەك. دەنە شىنىقتىرۋدىڭ تاربيەلىك قىزمەتى ەستەتيكالىق, ينتەللەكتۋالدىق مۇمكىندىكتەردى اشۋدان باستالىپ, سالاماتتى ءومىر سالتىن نىعايتۋعا, ەڭبەككە باۋلۋعا, جەتىستىكتەرگە جىگەرلەندىرۋگە ۇلاسادى. ءبىلىم الۋشى قۇرىلىمدىق ويلاۋ ارقىلى ىنتىماقتاستىقتىڭ, ۇيىمدىق جۇمىستىڭ ارتىقشىلىقتارى مەن تالاپتارىن قابىلداپ, تۇسىنەدى, تاۋەكەلدەردى باقىلاپ, مىنەز-ق ۇلىق جاۋاپكەرشىلىگىن سەزىنەدى. ءادىل, ءونىمدى ويىننىڭ ولشەمشارتتارىن باعالاۋ وقۋشىنى ەرتە باستان ناقتى قۇندىلىقتاردى ۇعىنۋعا جەتەلەپ, قوعامدىق ومىردە بەلسەندىلىككە, تياناقتىلىققا ىنتالاندىرادى.
بۇگىندە ەلىمىزدە گەندەرلىك تەڭدىككە, مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جانداردى قوعامنىڭ بارلىق مۇشەسىنە بىردەي قاجەتتى ومىرلىك ۇدەرىستەرگە بەلسەندى قوساتىن ينكليۋزيۆتىلىككە نەگىزدەگەن جالپىۇلتتىق كونسۋلتاتسيالار وتكىزۋ ارقىلى دەنە تاربيەسى ستاندارتتارىن ارتتىرۋعا ەرەكشە كوڭىل ءبولىنىپ وتىر. پرەزيدەنت جاستاردىڭ بۇقارالىق سپورتپەن اينالىسۋىنا, دەنە تاربيەسىن دامىتۋعا ۇنەمى ماڭىز بەرىپ, ونى حالىققا ارناعان جولداۋلارىندا ءاردايىم ايتىپ كەلەدى. وسى ورايدا ساپالى دەنە تاربيەسى (سدت) قاعيدالارىن ناسيحاتتاۋعا نەگىزدەلگەن يۋنەسكو-نىڭ جاھاندىق باستاماسى ۇلت دەنساۋلىعىن نىعايتۋعا, جاستار اراسىندا دەنە شىنىقتىرۋدى دامىتۋعا باعىتتالعان باتىل قادام بولدى. بۇل جوبا بىلتىر پرەزيدەنت جانىنداعى ايەلدەر ىستەرى جانە وتباسىلىق-دەموگرافيالىق ساياسات جونىندەگى ۇلتتىق كوميسسيانىڭ, قازاقستاننىڭ يۋنەسكو ىستەرى جونىندەگى ۇلتتىق كوميسسياسىنىڭ, سونداي-اق يسەسكو قولداۋىمەن, وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگى مەن يۋنەسكو اراسىنداعى ءوزارا تۇسىنىستىك تۋرالى مەموراندۋمعا سايكەس ىسكە قوسىلدى. يدەيا اياسىندا دەنە تاربيەسى سالاسىنا تالداۋ جاسالىپ, دەنە تاربيەسى ساياساتىنىڭ باسىم باعىتتارى ايقىندالدى. سونداي-اق ەلىمىزدىڭ بەس ءىرى قالاسىندا 500-دەن استام دەنەشىنىقتىرۋ مامانىمەن كەزدەسۋلەر وتكىزىلدى. سەمينارلار دەنەشىنىقتىرۋ مۇعالىمدەرىنىڭ كاسىبي دەڭگەيىن كوتەرۋگە, وقىتۋدىڭ ينكليۋزيۆتى ادىستەرى مەن گەندەرلىك تەڭدىك قاعيداتتارىن ەنگىزۋگە باعىتتالعان. سونىمەن قاتار جاستاردى سدت قاعيداتتارىنا تارتۋ ماقساتىندا يۋنەسكو كلۋبتارىنىڭ مۇشەلەرىمەن, دەنەشىنىقتىرۋ ءپانى وقىتۋشىلارى ماماندىعىنا وقيتىن ستۋدەنتتەرمەن سەمينارلار اياسىندا قوسىمشا سەسسيالار ۇيىمداستىرۋ كوزدەلگەن. بۇل كەزدەسۋلەر جاستار اراسىندا دەنساۋلىق پەن فيزيكالىق بەلسەندىلىكتىڭ جاڭا مادەنيەتىن قالىپتاستىرۋعا كومەكتەسەدى. ورال, قوستاناي, استانا, تۇركىستان, اقتوبە قالالارىندا ءساتتى وتكىزىلگەن وقىتۋ ءىس-شارالارى الماتىدا جالعاستى. جيىنعا دەنەشىنىقتىرۋ ءپانىنىڭ وقىتۋشىلارى, وقۋ-اعارتۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ, تۋريزم جانە سپورت باسقارمالارىنىڭ قىزمەتكەرلەرى, سونداي-اق بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ وكىلدەرى قاتىستى.
سدت ساياساتىنا ەنگىزىلگەن باستامالاردى بەلسەندى تۇردە ناسيحاتتاي وتىرىپ, الماتىداعى يۋنەسكو وڭىرلىك كەڭسەسى دەنەشىنىقتىرۋ وقىتۋشىلارىنىڭ كاسىبي ستاندارتتارىن ارتتىرۋعا نازار اۋدارادى. ءىس-شارادا ءسوز بولعان تاعى ءبىر وزەكتى تاقىرىپ – بالالاردى دەنەشىنىقتىرۋ ساباعىنا ىنتالاندىرۋ ماقساتىندا مەكتەپتەردىڭ ماتەريالدىق قورىن جاڭارتۋ. سونداي-اق كەلەسى جىلى ەلىمىزدە ينكليۋزياعا باسا ءمان بەرىلىپ جاتقان جاڭا مەكتەپتەگى دەنەشىنىقتىرۋ باعدارلاماسى سىناقتان وتەدى.
يۋنەسكو وڭىرلىك كەڭسەسى الەۋمەتتىك-گۋمانيتارلىق عىلىمدار سەكتورىنىڭ باسشىسى ماقسات بايبەكوۆ ءىس-شارالاردىڭ نەگىزى – يۋنەسكو ستاندارتتارىنا ساي مۇعالىمدەردىڭ الەۋەتىن ارتتىرۋعا سەپتەسۋ ەكەنىن, الەمنىڭ كوپتەگەن ەلىندە جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان جاھاندىق باستاما اياسىندا ەلەۋلى ناتيجەلەرگە قول جەتكىزىلگەنىن اتاپ ءوتتى. «دەنە شىنىقتىرۋ – كەز كەلگەن جەتىستىكتىڭ باستاۋى. ويتكەنى دەنساۋلىق, بەلسەندى ءومىر بولمايىنشا, ادامنىڭ قاندايدا ءبىر كاسىبي بيىكتەرگە شىعۋى نەعايبىل. وسى رەتتە تاجىريبە الماسۋدا, جاڭا داعدىلاردى مەڭگەرۋدە وقىتۋ سەمينارلارىنىڭ پايداسى مول», دەدى ول.
ساپالى دەنە تاربيەسى, ينكليۋزيۆتى وقىتۋ, يۋنەسكو-نىڭ دەنە تاربيەسىندەگى گەندەرلىك تەڭدىك قاعيدالارى جونىندە ەكونوميكا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, ساراپشى ءاليا ءىلياسوۆا, ەلىمىزدەگى دەنە تاربيەسى ماسەلەلەرى مەن ونىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ جولدارى تۋرالى فيلوسوفيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى سۆەتلانا وتارالى ادىستەمەلىك تۇرعىدان كەڭىنەن اڭگىمەلەپ بەردى. سونداي-اق قاتىسۋشىلارعا سدت ىلگەرىلەتۋدەگى ۇلتتىق وليمپيادالىق كوميتەت تاجىريبەسىنەن, باسكەتبول, فۋتبول فەدەراتسيالارى جۇمىسىنان تۇشىمدى اقپارات بەرىلدى. تالقىلاۋلار بارىسىندا دەنەشىنىقتىرۋ ءپانىنىڭ مۇعالىمدەرى مەكتەپ باعدارلامالارىن يكەمدى, وڭتايلى تۇرعىدا ازىرلەۋ, بەلگىلى ءبىر شەڭبەردىڭ اياسىندا ۇستاماي, وقىتۋشىعا شىعارماشىلىق ەركىندىك بەرۋ ماسەلەلەرىن قوزعادى. «ماسەلەن, باعدارلاماعا ەنگىزىلگەن فۋتبولدى بالانىڭ ءبارى بىردەي قابىلداي بەرمەيدى. كەيبىرەۋىنە سپورتتىق ويىننىڭ باسقا ءتۇرى ۇناۋى مۇمكىن. بىزگە بارلىق ماتەريال, كومەكشى قۇرالدار ۇسىنىلعانىنا قاراماستان, ءۇش جىل وسى باعدارلامامەن جۇمىس ىستەگەندە بايقاعانىمىز, وقۋشىلاردىڭ بارلىعىن بىردەي بۇل باعىتقا تارتا المادىق. سوندىقتان مۇنداي سىناقتاردى ابايلاپ جۇرگىزۋ قاجەت. فۋتبول ءوز الدىنا بولەك, سەكتسيالىق جۇمىستا بولۋعا ءتيىس دەپ سانايمىز», دەيدى ولار.
ءوز كوزقاراسىمەن بولىسكەن دەنەشىنىقتىرۋ ماماندارى اتاپ وتكەندەي, بۇقارالىق سپورت دەنە تاربيەسى ساباعىنان قالىپتاسادى. «كەزىندە «ەڭبەك پەن قورعانىسقا دايىن» (گتو) نورماتيۆتەرى مىقتى قۇرال رەتىندە جۇمىس ىستەدى. ارينە, بۇل قازىرگى ۋاقىتتا وزەكتى بولماۋى مۇمكىن. دەگەنمەن بەلگىلى ءبىر جاڭا پارامەترلەردى لايىقتاپ ازىرلەۋگە بولار ەدى. جارىستاردا «تەزىرەك! جوعارىراق! كۇشتىرەك!» ۇرانىمەن جەڭىسكە ۇمتىلۋ وليمپيادالىق جەتىستىكتەردىڭ, جۇلدەلەردىڭ باستاۋى بولعانىن جوققا شىعارا المايمىز», دەيدى سپورت سالاسىنىڭ تاجىريبەلى ماماندارى. ولاردىڭ پىكىرىنشە, باعالاۋ جۇيەسىن الىپ تاستاۋ دەنەشىنىقتىرۋ ساباعىنا نەمقۇرايدى قاراۋعا, دەنە تاربيەسىنىڭ ناشارلاۋىنا اكەلدى. سوندىقتان ەگەر بۇقارالىق سپورتتى دامىتىپ, دەنە شىنىقتىرۋدى جاڭا دەڭگەيگە كوتەرگىمىز كەلسە, بالانىڭ دا, اتا-انانىڭ دا تالابى مەن ەڭبەگىن ىنتالاندىراتىن باعالاۋ جۇيەسىن قايتارۋ كەرەك. دەنە شىنىقتىرۋمەن, سپورتپەن شۇعىلدانۋدا, جوعارى كورسەتكىشتەرگە قول جەتكىزۋدە ىنتالاندىرۋ شارالارى مەن تەتىكتەرى ماڭىزدى ورىن الۋعا ءتيىس.
وقۋ-جاتتىعۋ باعدارلاماسىنىڭ ءبىر بولىگى – تانىمال وتاندىق سپورتشىلاردىڭ جاستارمەن كەزدەسۋى. الماتىدا وتكەن شارانىڭ وسى مودۋلىنە جۇزۋدەن وليمپيادا چەمپيونى دميتري بالاندين مەن سپورتتىق گيمناستيكادان پاريج ويىندارىنىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى ناريمان قۇربانوۆ قاتىستى. ءوز ومىرلەرىندەگى سپورتتىڭ ءرولى, ءتارتىپ پەن تاباندىلىقتىڭ ماڭىزى تۋرالى اڭگىمەلەپ, تاجىريبەلەرىمەن بولىسكەن اتلەتتەردىڭ ونەگەلى جولى جاستاردى دىتتەگەن ماقساتىنا جەتۋگە شابىتتاندىرارى ءسوزسىز.
