دەپارتامەنت باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, قۇزىرلى ورگان سىبايلاس جەمقورلىقتىڭ ورىن الۋ قاۋپى جوعارى دەگەن 15 سالانى ىرىكتەپ الىپ, ارنايى كارتا ازىرلەگەن. كارتا ارقىلى دەپارتامەنت پاراقورلىققا قارسى كۇرەستى كۇشەيتىپ, جەمقورلىق قىلمىسىن بولدىرماۋعا, تاۋەكەل جوعارى سالالاردى باقىلاۋدا ۇستاۋعا كۇش سالىپ جاتىر. سىبايلاس جەمقورلىق كارتاسىنا ءبىلىم, مەديتسينا, جەر قاتىناستارى, تۇرعىن ءۇي, الەۋمەتتىك قامتۋ, مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ, قۇرىلىس, جول, بيزنەس, سەيسمولوگيا, سوت, پوليتسيا سەكىلدى قىزمەت تۇرلەرى ەنىپ وتىر. دەپارتامەنت باسشىسى اتالعان كارتانىڭ كومەگىمەن قىلمىستىڭ الدىن الۋ مەن جەدەل تەرگەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ وڭاي ءارى ءتيىمدى بولا تۇسكەنىن ايتادى. ءتىپتى جاڭا تاجىريبە كورسەتكەن العاشقى ناتيجەلەر دە جوق ەمەس.
تالداۋ كورسەتكەندەي, بەس جىل ىشىندە اكىمدىك 28 ملرد تەڭگەگە 1,5 مىڭعا جۋىق جەر ۋچاسكەسىن مەملەكەت يەلىگىنە قايتارعان. وسى ورايدا اكىمدىك تاراپىنان 5 717 گەكتاردى قۇرايتىن 4 579 جەر ۋچاسكەسىن مەملەكەتتىك قاجەتتىلىككە الۋ تۋرالى شەشىم شىعارىلعان. دەي تۇرعانمەن, وسى كۇنگە دەيىن 3 مىڭنان استام جەر ۋچاسكەسىن الۋ تۋرالى شەشىم ورىندالماعان. وعان مەنشىك يەسىنىڭ وزگەرۋى, جەر قۇنىنىڭ قىمباتتاۋى, شۇعىل ساتىپ الۋلار, تاعى باسقا ماسەلەلەر سەبەپ بولعان. بۇل رەتتە دەپارتامەنت جەردى باعالاۋدا, الىنعان م ۇلىكتى ەسەپكە الۋدى جۇرگىزۋدە, مەنشىك يەلەرىن ىرىكتەۋدە سىبايلاس جەمقورلىقتىڭ ورىن الۋ مۇمكىندىگى بارىن انىقتادى. سەبەبى جەرگە قاتىستى قۇجاتتىق راسىمدەر كوبىنەسە اشىق ەمەس ۇلگىدە بولادى, قۇجاتتاردى راسىمدەۋ شارتتارىن لاۋازىمدى تۇلعالار ىسكە اسىرادى. سوندىقتان مەملەكەتتىك قاجەتتىلىككە جەردى الۋ ۇدەرىسىندە جەمقورلىقتى بولدىرماۋ ماقساتىندا دەپارتامەنت بۇل قىزمەتتى تسيفرلاندىرۋ, ارنايى ءتىزىم جاساقتاپ وعان ازاماتتاردىڭ قولجەتىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ, سونداي-اق بۇرىن جەكە مەنشىكتەن الىنعان جەرلەردە مەملەكەتتىك جوبالاردى ىسكە اسىرۋ مەرزىمدەرىن بەلگىلەۋ جونىندە ۇسىنىمدار بەردى.
سالا باسشىسى ءوز بايانداماسىندا شىمكەنتتە سۋ قورعاۋ بەلدەۋلەرى شەگىندە 2 300-دەن استام نىسان بارىن اتاپ ءوتتى. نىسانداردىڭ وزەندەرگە جاقىن سالىنىپ كەتۋىنىڭ سەبەبى رەسمي تۇردە بەلگىلەنگەن سۋ قورعاۋ ايماقتارى مەن بەلدەۋلەرىنە قاتىستى ارنايى زاڭ بولماعان, ەرەجەنى قابىلداعانشا 6 جىل ۋاقىت ءوتىپ كەتكەن. سونىڭ سالدارىنان وزەندەردىڭ جاعالاۋىن زاڭسىز قۇرىلىس باستى. ونىڭ ۇستىنە, ارال-سىرداريا باسسەيندىك ينسپەكتسياسىمەن دە قۇرىلىس جۇمىسى ەشقانداي كەلىسىلمەگەن. شىمكەنتتىڭ ەڭ باستى سۋ ارناسى قوشقاراتا وزەنى ەكەنى بەلگىلى. ونىڭ ۇزىندىعى 15 شاقىرىمعا سوزىلىپ جاتىر. ءبىر قىزىعى, شاھاردىڭ وسى جالعىز ارناسى جىلجىمايتىن م ۇلىكتىڭ بىرىڭعاي مەملەكەتتىك كاداسترىنا ەنگىزىلمەپتى, سوعان سايكەس ءتيىستى قىزىل سىزىق ورناتىلماعان. ەندىگى رەتتە بۇل ماسەلە شەشىمىن تابۋعا ءتيىس ەكەنىن ايتتى دەپارتامەنت باسشىسى.
ۆەتەرينارلىق تالاپتارعا سايكەس ءسىبىر جاراسى بار كومىلگەن جەرلەر ەرەكشە قورعالىپ, ەسەپكە الىنادى. وسىنداي شۇڭقىرعا كومىلگەن مال قورىمدارى مىڭ مەتردەن, ودان دا جوعارى سانيتارلىق-قورعانىش ايماعى بار قاۋىپتىلىكتىڭ ءى سىنىبىنا جاتادى. مەگاپوليستە ءسىبىر جاراسىنىڭ وشاعى سانالاتىن سەگىز ورىن بار. الايدا ۋاكىلەتتى ورگاندار سانيتارلىق-قورعانىش ايماعىن بەلگىلەۋ جونىندە ءتيىستى شارالار قولدانباعان. ءسىبىر جاراسى بار جەكەلەگەن جەرلەۋ ورىندارى تۇرعىن ۇيلەردىڭ, وندىرىستىك نىسانداردىڭ, سونداي-اق ەگىس القاپتارىنىڭ جانىندا ورنالاسقان. بۇل البەتتە حالىق دەنساۋلىعىنا ۇلكەن قاۋىپ تۋدىرادى. وسى ورايدا دەپارتامەنت ءتيىستى تالداۋ جۇرگىزىپ, سونىڭ ناتيجەسىنە ساي جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارعا ارنايى ۇسىنىس جىبەرىلدى. مۇنداعى ماقسات ەرتەڭگى كۇنى ادامداردىڭ دەنساۋلىعىنا قاۋىپ تونەتىندەي جاعدايدى بولدىرماي, دەر كەزىندە سونىڭ الدىن الۋ. سوندىقتان قالا اكىمدىگىنە ۇيىمداستىرۋشىلىق-باسقارۋشىلىق شەشىمدەر قابىلداۋ كەرەكتىگى ەسكەرتىلدى. دەپارتامەنت بۇگىندە قۇرىلىس سالاسىنا دا پروفيلاكتيكالىق ءىس-شارالارىن جۇرگىزۋدى جالعاستىرىپ كەلەدى. مونيتورينگ كەزىندە انىقتالعانداي, وڭىرلەردەگى قۇرىلىس-مونتاجداۋ جۇمىستارىنا كەپىلدىك مەرزىمدەرى ءارتۇرلى بولىپ كەلگەن. ماسەلەن, ول 2 جىلدان 10 جىلعا دەيىنگى مەرزىمدى قۇراۋى مۇمكىن. ايتالىق, كەيىنگى 6 جىلدا قالالىق قۇرىلىس باسقارماسى 154 ملرد تەڭگەگە 193 كوپقاباتتى تۇرعىن ءۇي سالعان. مەردىگەرلەرمەن جاسالعان بارلىق كەلىسىمشارتتا بەس جىلدىق كەپىلدىك مەرزىمى بەلگىلەنگەن.
دەپارتامەنتتىڭ باستاماسىمەن قۇرىلىس, ەنەرگەتيكا, جول سالالارىنداعى اكىمدىكتىڭ بەيىندى باسقارمالارىنىڭ ساتىپ الىناتىن قۇرىلىس-مونتاجداۋ جۇمىستارىنا كەپىلدىك مەرزىمىن ۇلعايتۋ تۋرالى بۇيرىقتار قابىلداندى. ياعني ەندى مەملەكەتتىك تاپسىرىس بەرۋشىلەر مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ تۋرالى كەلىسىمشارتتاردا لوتتارعا قويىلاتىن تالاپتارعا كەپىلدىك مەرزىمىن كەمىندە 84 اي دەپ كورسەتەدى. بىلايشا ايتقاندا, كەپىلدىك مەرزىمى 5 جىلدان 7 جىلعا ۇلعايتىلدى.
بۇگىندە دەپارتامەنت قۇرىلىسى اياقتالماعان ءتورت نىساندى باقىلاۋعا العان. اتاپ ايتقاندا, اقجار قوسالقى ستانساسى, قوناەۆ داڭعىلىنىڭ جالعاسى, تۇران شاعىن اۋدانىنداعى №7, №10 كوشەلەردىڭ ينجەنەرلىك-كوممۋنيكاتسيالىق جۇيەلەرى. بيىل ۇزاقمەرزىمدى قۇرىلىس نىساندارىن سالۋدىڭ پروبلەمالىق ماسەلەلەرى قالا اكىمدىگى جانىنداعى سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل جونىندەگى ۆەدومستۆوارالىق كوميسسيادا بىرنەشە رەت قارالدى. ناتيجەسىندە, ولاردى مەرزىمىندە تاپسىرۋ جونىندە حاتتامالىق تاپسىرما بەرىلدى.
بۇعان دەيىن قوناەۆ داڭعىلىنىڭ جالعاسى سانالاتىن اۆتوجول قۇرىلىسىنىڭ بەسىنشى كەزەڭىنىڭ قۇنىن ءبىرشاما قىمباتتاتىپ جىبەرگەنى انىقتالعان ەدى. وسىعان بايلانىستى جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىككە اقپاراتتاندىرۋ حاتى جولدانىپ, سونىڭ نەگىزىندە اكىمدىك قۇرىلىس-مونتاجداۋ جۇمىستارىنىڭ شىعىنىن ازايتۋ ماقساتىندا جوبالاۋ سمەتالىق قۇجاتتاماعا تۇزەتۋلەر ەنگىزىلدى. ناتيجەسىندە, 3,2 ملرد تەڭگەدەي قوماقتى قاراجات ۇنەمدەلدى.
سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى قىزمەت مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ جوسپارلارىنا مونيتورينگ جاساپ, باعانى نەگىزسىز كوتەرىپ جىبەرمەۋدى دە باقىلاۋدا ۇستايدى. وسىنداي جۇمىستار بيىل 6 ملرد تەڭگەدەن استام قاراجاتتىڭ ۇنەمدەلۋىنە سەپتىگىن تيگىزدى.
قۇزىرلى ورگان باسشىسى مالىمدەگەندەي, سپورت سالاسىندا دا جەمقورلىققا يتەرمەلەيتىن تۇستار جەتەرلىك. سولاردى جويۋعا قاتىستى دەپارتامەنت 34 ۇسىنىس جولداپ, قازىر ۇسىنىستار ءىشىنارا ورىندالىپ جاتىر. ماسەلەن, ۋاكىلەتتى ورگان اۋىر اتلەتيكا, جەكپە-جەك, تاعى باسقا سپورت تۇرلەرى ۇيىمدارىنىڭ 19 جاتتىقتىرۋشىسى مەن 13 ادىسكەرىنىڭ جالعان قۇجاتپەن «بىلىكتىلىگى جوعارى دەڭگەيدەگى ءبىرىنشى ساناتتى جاتتىقتىرۋشى», «بىلىكتىلىگى جوعارى دەڭگەيدەگى ءبىرىنشى ساناتتى ادىسكەر» اتاقتارىن العاندىعىن انىقتاپ, ولاردىڭ كۇشىن جويعىزدى. ودان بولەك, نەگىزسىز تولەنگەن 1,9 ملن تەڭگە ۇستەمەاقى بيۋدجەتكە كەرى قايتارىلدى. دەپارتامەنت بيۋدجەتتىك سپورت ۇيىمدارىنىڭ قىزمەتكەرلەرىنە قوسىمشا اقىنى ەسەپتەۋدە بىرنەشە كەمشىلىكتىڭ بولعانىن انىقتاپ, تاعى ءبىر زاڭ بۇزۋشىلىقتىڭ بەتىن اشتى. قۇقىقتىق اكتىدەگى ولقىلىقتار مەن جاتتىعۋعا جۇمسالاتىن قوسىمشا اقىنى ءوز بەتىنشە ەسەپتەۋ نەگىزسىز ءارى جوعارى ۇستەمەاقىلاردىڭ تولەنۋىنە تۇرتكى بولعان. جەكەلەگەن سپورت مەكەمەلەرىندە جالاقىعا قوسىمشا اقى 500 پايىزدان اسقان, سونىمەن قاتار اكىمشىلىك-باسقارۋ پەرسونالىنا ۇستەمەاقى قاراستىرىلعان. قوسىمشا اقىلار سپورت مەكتەبى ديرەكتورلارىنىڭ جۇرگىزۋشىلەرىنە, كومەندانتتارعا, رەفەرەنتتەرگە, مۇراعاتشىلار مەن وت جاعۋشىلارعا تاعايىندالعان. وسى بارىستا جالپى قۇنى 15,5 ملن تەڭگەنى قۇراعان 16 دەرەك انىقتالىپ, ونىڭ 13,3 ملن تەڭگەسى بيۋدجەتكە قايتارىلدى.
ق.سۇلەيمەنوۆتىڭ ايتۋىنشا, مۇنداي زاڭ بۇزۋشىلىق جارىستار مەن سپورتتىق اتاقتاردىڭ بەرىلۋىنە قاتىستى بىرىڭعاي ەلەكتروندىق بازانىڭ بولماۋىنان ورىن العان. وسىعان بايلانىستى كەلەسى جىلدان باستاپ سالاعا جاۋاپتى مينيسترلىك ءتيىستى اقپاراتتىق جۇيەنى ەنگىزەدى.
«وتباسىنىڭ ەڭبەككە قابىلەتتى مۇشەلەرى سالىقتىق ەسەپتەن شىعارىلعان كاسىپكەرلەردەن جۇمىس ورنى تۋرالى بۇيرىقتار مەن انىقتامالار العان 199 جاعدايدى انىقتادىق. مۇنداي اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك الۋشىلارعا 49,6 ملن تەڭگە تولەنگەن. سونداي-اق گرانتتىق قارجىلاندىرۋ ەرەجەسىمەن بيزنەس-يدەيالارىنا گرانت جەڭىپ العاندار 3 اي ىشىندە كاسىپكەرلىك جۇمىستارىنا كىرىسۋگە ءتيىس. الايدا ءبىز انىقتاعانداي, 2022 جىلى گرانت ۇتقان كەيبىر تۇلعالاردىڭ جەكە كاسىپكەر رەتىندە مۇلدەم تىركەلمەگەنى نەمەسە 3 ايدان كەيىن كاسىپ باستاماعانى, ءتىپتى كوپ ۇزاماي ءوز فيرمالارىن جاۋىپ تاستاعانى بەلگىلى بولدى. گرانت الۋشىلار تۋرالى دەرەكتەردى سالىق ورگانىنا بەرۋ جونىندەگى تالاپتار دا ورىندالماعان. سوندىقتان جۇمىسپەن قامتۋ باسقارماسى جوعارىدا كورسەتىلگەن فاكتىلەرگە قاتىستى ءتيىستى تالاپ-ارىزداردى ورىنداۋ شارالارىن باستادى. بۇگىندە 13 گرانت يەگەرى قاراجاتتى ءتيىمسىز پايدالانعانى ءۇشىن 14 ميلليون تەڭگەدەن استام مولشەردەگى قارجىنى مەملەكەت قازىناسىنا قايتاردى. قالعان قاراجاتتى ءوندىرۋ سوت ورىنداۋشىلارىنا جۇكتەلدى نەمەسە سوت ينستانتسيالارىندا قارالىپ جاتىر», دەدى دەپارتامەنت باسشىسى ق.سۇلەيمەنوۆ.
