وڭىردەگى ەڭ ءىرى ءوندىرىس ورنى «Qarmet» اكتسيونەرلىك قوعامى ەل ەكونوميكاسىن ەسەلەپ تۇر. الپاۋىت مەتاللۋرگيا زاۋىتى كەيىنگى جىلدارى اۋقىمدى جوبالاردى قولعا الىپ, جان-جاقتى باستامالاردى ىسكە اسىرىپ كەلەدى. كومبيناتقا بۇرىنعى داڭقىن قايتارۋدىڭ قامىنا قارقىندى كىرىسكەن كاسىپورىن قازىر زاماناۋي تەحنولوگيالاردىڭ, جوعارى ونىمدىلىكتىڭ, قورشاعان ورتاعا جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراۋدىڭ ەكوجۇيەسىن ويلاستىرىپ وتىر. ايماق باسشىسى ەرماعانبەت بولەكپاەۆ كاسىپورىننىڭ بۇرىنعىمەن سالىستىرعاندا جاعدايى الدەقايدا جاقساردى دەپ اتاپ ءوتتى. ەڭ باستىسى – تۇراقتىلىق.
– «Qarmet» – بەلگىلى ءبىر پروبلەمالارى, قارىزى بار ۇلكەن كومپانيا. قازىر وندىرىستىك كورسەتكىشتەر 21 پايىزعا دەيىن ءوستى. بۇل ءبىزدى قۋانتادى. دەگەنمەن ءوندىرىستى مودەرنيزاتسيالاۋعا ۇلكەن ينۆەستيتسيالار قاجەت. سونداي-اق كەنشىلەردىڭ قاۋىپسىزدىگىنە كوپ كوڭىل بولەدى. ولار قازىردىڭ وزىندە پوزيتسيالاۋ جۇيەسىمەن جۇمىس ىستەيدى. جۇمىستاعى قاۋىپسىزدىك, الەۋمەتتىك-تۇرمىستىق جاعدايدى جاقسارتۋ بارىسىندا دا جۇمىستار ءجۇرىپ جاتىر. ماسەلە دە بار. ولار ءبىر جىلدا جىلدام شەشىلە قالادى دەپ ايتا المايمىز, ارينە, – دەيدى ايماق باسشىسى.
ەرماعانبەت قابدۋلا ۇلى «Qarmet» كومپانياسىنا قاتىستى مەردىگەرلەر الدىنداعى قارىز ماسەلەسىنە دە توقتالدى. ينۆەستور ەندى بۇل جاعدايدان شىعۋ جولىندا ناقتى جۇمىس ىستەپ, وتاندىق جەتكىزۋشىلەر مەن قىزمەتتەرگە كوبىرەك كوڭىل ءبولۋ كەرەگىن تۇسىنەدى.
– ءبىزدىڭ «Qarmet» اينالاسىندا ءارى قاراي جۇمىس ىستەۋ, كلاستەرلىك ءتاسىل جاساۋعا ارنالعان بىرلەسكەن جوسپارلارىمىز بار. بىرقاتار بانك باسشىلارىمەن كەزدەستىك, قازىردىڭ وزىندە كەيبىر بانكتەرمەن كەلىسىمگە كەلىپ, كلاستەرلىك تاسىلگە بايلانىستى بىرقاتار جوبا قارجىلاندىرىلاتىن بولدى, – دەيدى ە.بولەكپاەۆ.
«Qarmet» كومپانياسىنىڭ نەعۇرلىم قىسقا مەرزىمدە شەشكەن باستى ماسەلەسى – تابيعي گازعا كوشۋ. بۇل – ۇلكەن جەتىستىك. قازىردىڭ وزىندە گاز قۇبىرىن جەتكىزۋ جۇمىستارى باستالدى. ول اۋاعا تاراتىلاتىن زياندى قالدىقتاردى ايتارلىقتاي تومەندەتەدى.
وبلىستاعى بالقاش پەن قارقارالىداعى «قازاقمىس» كاسىپورنى دا وڭ جۇمىس اتقارىپ جاتىر. ولاردىڭ جۇمىسى جاقسارعان سايىن, مەملەكەتكە, ونىڭ ىشىندە, وبلىس بيۋدجەتىنە تۇسەتىن سالىق كولەمى دە تيىسىنشە ارتا تۇسەدى.
– بيزنەس جاعىنان كەلەر بولساق, سالىق مولشەرى كوبەيگەن. سول سەبەپتى دە جاعداي جاقسارىپ كەلەدى. بىراق ەكىنشى ۇشى بار. باعا, تاريف ماسەلەسى بارشامىزدى الاڭداتادى. وسى ماسەلەنى شەشۋگە قاتىستى ءتيىستى جۇمىستار اتقارىلىپ جاتىر, – دەيدى اكىم.
قاراعاندى وبلىسىندا وندىرىسىنەن بولەك ونەركاسىپتىك كاسىپورىندار 9 ايدا 3 ترلن تەڭگەگە جۋىق ءونىم ءوندىردى. وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا ينۆەستيتسيا كولەمى 14,6 پايىزعا ارتىپ, 680 ملرد تەڭگەگە جەتتى.
جىل سوڭىنا دەيىن ءۇش مىڭعا جۋىق جۇمىس ورنى اشىلىپ, ون جوبانى ىسكە قوسۋ جوسپارلانىپ وتىر. كوكتەمگى قولايسىز اۋا رايىنا قاراماستان, وبلىس ديقاندارى بيىل جاقسى كورسەتكىشتەرگە قول جەتكىزىپ, سوڭعى سەگىز جىلدا بولماعان ءونىم الدى. 1 ملن 300 مىڭ توننادان استام استىق جينالدى. ارينە, بۇل ديقانداردىڭ تابان اقى, ماڭداي تەرىنىڭ وتەۋى. مۇنىمەن قوسا, اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكالارىن دەر كەزىندە دايىنداۋ, جانار-جاعارمايمەن قامتاماسىز ەتۋ, مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ دا ءوز اسەرى بار.
– استىقتى حالىققا ءتيىمدى باعامەن ۇسىنۋعا قاتىستى ماسەلەلەردى شەشۋ قاجەت. ەڭ باستىسى – شارۋا قوجالىعى يەلەرىنە كومەك كەرەك. قازىر بيدايدىڭ باعاسى دا ارزان ەمەس. شارۋا قوجالىعى يەلەرىنە كومەك كورسەتۋگە ارنالعان جوبالارىمىز بار, – دەدى ءوڭىر باسشىسى.
ودان بولەك, بيزنەستىڭ ىسكەرلىك بەلسەندىلىگىن ارتتىرۋدا ءبىرشاما جۇمىستار قولعا الىنىپ جاتىر. «ىسكەرلىك احۋال» تاۋەلسىز رەيتينگىن باعالاۋ جونىندە قاراعاندى وبلىسى ەلىمىزدە جەتىنشى ورىندا تۇر. شاعىن جانە ورتا بيزنەستى قولداۋ, قولايلى بيزنەس-كليمات قۇرۋ دا – باسىم مىندەتتەردىڭ ءبىرى.
– رەسپۋبليكا دەڭگەيىندە كوپتەگەن باعدارلاما ازىرلەندى. قارجىلىق قولداۋدى كەڭەيتۋ ماقساتىندا «دامۋ» قورىمەن بىرلەسىپ «كاسىپكەر» وڭىرلىك باعدارلاماسى ازىرلەنىپ, ىسكە اسىرىلىپ جاتىر. جاقىن ارادا ءبىز نەسيەلەرگە قاتىستى پايىزدىق مولشەرلەمەنى سۋبسيديالاۋ تۇرىندەگى قولداۋدى بىرنەشە ەسە ارتتىرۋدى كوزدەپ وتىرمىز. وڭدەۋ ونەركاسىبى, تۋريزم جوبالارىنا ەرەكشە نازار اۋدارىلادى, – دەيدى ايماق باسشىسى.
ەلىمىزدە العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ قاراعاندى وبلىسى بولشەك ساۋدا سالىعىن 4-تەن 2%-عا دەيىن تومەندەتكەن. ناتيجەسىندە, ارنايى سالىق رەجىمىن قولداناتىن سالىق تولەۋشىلەر سانى 16 ەسە ءوستى. تارتىمدىلىقتى بايقاپ, وبلىسقا باسقا ايماقتاردان سالىق تولەۋشىلەر كەلدى. بۇل قازىنانى ەداۋىر تولىقتىرۋعا مۇمكىندىك بەردى.
مۇنىمەن قوسا, بارلىق قاجەتتى ينفراقۇرىلىمى بار شاعىن ونەركاسىپتىك ايماقتاردى قۇرۋ جۇمىستارى باستالدى. وندا بيزنەس ءوز ءوندىرىسىن ەڭ تومەنگى جالداۋ شارتىمەن ورنالاستىرا الادى. مۇنداي العاشقى يندۋستريالىق الاڭدار قاراعاندى, ساران قالالارىندا ىسكە قوسىلدى. بۇل تاجىريبەنى باسقا قالالار مەن اۋداندارعا تاراتۋ مىندەتى تۇر. قىسقاسى, ءوڭىر ەكونوميكاسى وسىنداي سونى جوبا, قىرۋار شارۋانىڭ ارقاسىندا ءوسىم بەرىپ وتىر.
قاراعاندى وبلىسى
