سالىق ارتا تۇسكەن
«2023–2027 جىلدارعا ارنالعان كەشەندى جوسپاردىڭ ينۆەستيتسيا كولەمى – 1,9 ترلن تەڭگە. 102 ءىس-شارانى قامتيدى. بيىل 286,1 ملرد تەڭگەگە 74 ءىس-شارانى ىسكە اسىرۋ باستالىپ, 7-ەۋى اياقتالىپ ۇلگەردى. قۇنى – 4,9 ملرد تەڭگە. قالعان جوبالار جوسپارعا سايكەس ىسكە اسادى. 2028 جىلعا دەيىنگى ينۆەستيتسيالىق جوبالار پۋلى جاساقتالدى. وعان 7 مىڭ جۇمىس ورنىن قامتيتىن 2 ترلن تەڭگەنىڭ 23 جوباسى ەنگىزىلدى. بۇگىندە 7,5 ملرد تەڭگەگە 6 ينۆەستيتسيالىق جوبا ىسكە اسىپ, 225 جۇمىس ورنى اشىلدى», دەدى وبلىس اكىمى نۇرلان ۇرانحاەۆ.
ءىرى ينۆەستيتسيالىق جوبالاردىڭ ءبىرى – جىلىنا 50 ملن توننا كەن ءوندىرۋدى كوزدەپ وتىرعان, جالپى قۇنى 560,5 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن «ايدارلى» مىس كەن ورنىندا تاۋ-كەن بايىتۋ كومبيناتىن سالۋ. ينۆەستور – «Aidarly Project» جشس. بۇدان باسقا, اقتوعاي كەنتىنىڭ ماڭىنان قونىس تەبەتىن, 300 مىڭ توننا مىس شىعارۋدى جوسپارلايتىن ءىرى مىس بالقىتۋ زاۋىتى بار.
ءوڭىر باسشىسى قىسقى ماۋسىمعا دايىن ەكەندىكتەرىن دە ايتتى. جىلۋمەن جابدىقتاۋداعى تۇيتكىلدەردى شەشۋ بارىسىندا 18,5 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن 28 جوبا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر.
«سەمەي قالاسىنىڭ وڭ جاعالاۋىندا 146,99 گكال جىلۋ ەنەرگياسىنىڭ تاپشىلىعى بار. بۇل ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن پرەزيدەنت تاپسىرماسىمەن جاڭا جىلۋ ەلەكتر ورتالىعىن سالامىز. اكىمدىك «سامۇرىق-ەنەرگو» اق مەن جوبالاۋشىنى قاتىستىرا وتىرىپ جەدەل جۇمىس توبىن قۇردىق. قۇرىلىس الاڭى مەن كۇل ءۇيىندىسىن جيناقتاۋ ورنى انىقتالدى. قازىر تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق نەگىزدەمە دايىن بوپ قالدى. سونىمەن قاتار بيۋدجەتتەن تىس قارجى ەسەبىنەن بارلىق قاجەتتى ينجەنەرلىك-كوممۋنيكاتسيالىق ينفراقۇرىلىم مەن «3-جەو-نىڭ» سىرتقى ينفراقۇرىلىمىن سالۋ جوبالاۋ-سمەتالىق قۇجاتتاماسىن ازىرلەۋ جۇرگىزىلىپ جاتىر. بيىل جىلۋ تاپشىلىعىن ازايتىپ, قاراعايلىداعى الەۋمەتتىك نىسانداردى ۋاقتىلى ىسكە قوسۋ ءۇشىن جەكە ينۆەستور ەسەبىنەن قۋاتى 21,5 گكال/ساع بولاتىن بلوكتى-ءمودۋلدى قازاندىق قۇرىلىسى اياقتالادى», دەدى وبلىس اكىمى.
ءبىلىم سالاسى نىعايعان
وبلىستا وقۋشى ورىندارىنىڭ تاپشىلىعىن ازايتۋ ماقساتىندا «جايلى مەكتەپ» قاناتقاقتى ۇلتتىق جوباسى اياسىندا 2 700 ورىندىق 4 مەكتەپتىڭ قۇرىلىسى باستالدى. وسى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن 3 مەكتەپتى پايدالانۋعا بەرۋ جوسپارلانىپ وتىر. 2025 جىلى اياگوز قالاسىندا 600 ورىندىق مەكتەپ پايدالانۋعا بەرىلمەك. وبلىس ورتالىعىندا بيىل «KAZ Minerals Management» قاراجاتى ەسەبىنەن 1 200 بالاعا لايىقتالعان ءىت مەكتەپ پايدالانۋعا بەرىلدى. سونداي-اق 2 200 ورىندىق جۇمىس ىستەپ تۇرعان مەكتەپتەرگە 6 قوسىمشا قۇرىلىس پەن 510 ورىندىق 6 شاعىن جيناقتالعان مەكتەپ سالۋعا جوبالىق-cمەتالىق قۇجاتتاما ازىرلەندى.
ء«بىلىم سالاسىندا ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازانى نىعايتىپ, نىساندارعا جوندەۋ جۇرگىزۋگە 3,4 ملرد تەڭگە ءبولىندى. 3 مەكتەپكە كۇردەلى جوندەۋ, 1 مەكتەپكە ورتاشا جوندەۋ, 166 ءبىلىم مەكەمەسىنە اعىمداعى جوندەۋ جۇرگىزىلدى. 49 جاڭا موديفيكاتسيالانعان كابينەت (STEM, فيزيكا, حيميا) پەن بالالار تاسىمالىنا ارنالعان 3 شاعىن اۆتوبۋس پەن 1 اۆتوبۋس الىندى. «اۋىلدىق دەنساۋلىق ساقتاۋدى جاڭعىرتۋ» ۇلتتىق جوباسىمەن وبلىس بويىنشا 65 العاشقى مەديتسينالىق-سانيتارلىق كومەك نىسانىن سالۋ جوسپارلانعان. جىل سوڭىنا دەيىن 64 نىساندى بەرۋ كوزدەلىپ وتىر. ونىڭ 8-ءى بۇگىننىڭ وزىندە پايدالانۋعا بەرىلدى. وبلىسىمىزدا ءىت-سالاسى جاقسى دامىعان. وقۋشىلارىمىز جىل سايىن رەسپۋبليكا, حالىقارالىق دەڭگەيدە ۇزدىكتەر قاتارىنان تابىلىپ وتىرادى. سول سەبەپتى, بيىل IT جانە جاڭا تەحنولوگيالار جوعارى كوللەدجىن اشتىق. ول زاماناۋي بازامەن جابدىقتالعان. ءىت باعىتتار بويىنشا قۇزىرەتتىلىك ورتالىعى جۇمىس ىستەيدى», دەيدى ن. ۇرانحاەۆ.
دەنساۋلىق ساقتاۋ – باستى نازاردا
جىل سوڭىنا دەيىن 60-تان استام العاشقى مەديتسينالىق كومەك نىساندارىن اشۋعا, سونداي-اق مامانداندىرىلعان دەنساۋلىق ساقتاۋ نىساندارىن اۋىلدىق اۋداندارعا سالۋعا ەرەكشە نازار اۋدارىلادى.
«كەشەندى جوسپارعا سايكەس سەمەيدە 100,4 ملرد تەڭگەگە 5 مەديتسينالىق نىسان سالۋ جوسپارلانىپ وتىر. قازىر ينۆەستور ەسەبىنەن جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتار ازىرلەنىپ جاتىر. بىلتىر كوكپەكتى اۋىلىندا گەمودياليز ورتالىعىن اشتىق. بيىل اتالعان ورتالىقتار ءۇرجار مەن اقسۋاتتا اشىلدى. سول سياقتى بيىل جارما مەن ماقانشى اۋداندارىندا كومپيۋتەرلىك تاموگرافتار (كت-اپپاراتتارى) قويىلادى. سەمەيدەگى جەدەل مەديتسينالىق جاردەم اۋرۋحاناسى جاساندى قان اينالىمى اپپاراتىمەن جابدىقتالدى. ول جۇرەك اۋرۋلارى كەزىندە قان اينالىمىن تولىق توقتاتىپ, جۇرەككە اشىق وتا جاساۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بۇگىننىڭ وزىندە 78 وتا ءساتتى جاسالدى. سونداي-اق جۇمساق تىندەردىڭ ۇزاق ەمدەلەتىن اقاۋلارىنا ارنالعان كۇردەلى رەكونسترۋكتسيالىق پلاستيكالىق وتالار جاساۋ تاجىريبەسى قالىپتاستى. شالا تۋعان جانە اۋىر اقۋىز-ەنەرگەتيكالىق جەتكىلىكسىزدىگى بار بالالار مامانداندىرىلعان ەمدىك تاماقتانۋمەن قامتاماسىز ەتىلدى», دەدى وبلىس باسشىسى.
الەۋمەتتىك قورعاۋ الەۋەتى
جۇمىسپەن قامتۋ مەن الەۋمەتتىك قورعاۋ سالاسىنداعى مىندەتتەمەلەر دە ورىندالىپ جاتىر. وبلىستاعى ەكونوميكالىق بەلسەندى تۇرعىندار سانى – 306 مىڭ ادام. ولاردىڭ جۇمىسپەن قامتىلۋ دەڭگەيى – 95,3%. ەكىنشى توقسان قورىتىندىسىندا جۇمىسسىزدىق دەڭگەيى جالپى رەسپۋبليكالىق دەڭگەيمەن بىردەي (4,7%). بيىل 23 879 جۇمىس ورنىن قۇرۋ جوسپارلانىپ وتىر. 9 ايدىڭ قورىتىندىسىندا 19 810 جۇمىس ورنى اشىلدى. جوسپار 83%-عا ورىندالىپ وتىر.
قوسالقى شارۋاشىلىقتى قولداۋ جانە دامىتۋ ءۇشىن جىل سوڭىنا دەيىن 1,1 ملرد تەڭگەگە 211 جەڭىلدەتىلگەن نەسيە بەرىلەدى. جاستاردى جۇمىسپەن قامتۋ ءۇشىن «العاشقى جۇمىس ورنى», «جاستار تاجىريبەسى» جوبالارى ىسكە اسىرىلىپ جاتىر. سونىمەن قاتار جاستاردىڭ جاڭا بيزنەس-يدەيالارىنا مەملەكەتتىك گرانتتار قاراستىرىلعان (105 ملن تەڭگە). شاعىن جانە ورتا بيزنەستى قولداۋ ماقساتىندا «دامۋ» قورى ارقىلى 14,8 ملرد تەڭگەنىڭ جوبالارىن سۋبسيديالاۋ بويىنشا 303 شارتقا قول قويىلدى. ازاماتتاردىڭ ءومىر ساپاسىن ارتتىرۋ ماقساتىمەن اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك كورسەتىلەدى. دەگەنمەن مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارىنىڭ ارقاسىندا 2022 جىلمەن سالىستىرعاندا اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك الۋشىلار سانى 37,4%-عا تومەندەگەن.
«الدىمىزدا سەمەي مەن اياگوزدە بالالارعا ارنالعان ەكى ورتالىق اشۋ مىندەتى تۇر. وڭىردە ينۆەستورلار ەسەبىنەن سۋمەن جابدىقتاۋ, جىلۋمەن جابدىقتاۋ جانە الەۋمەتتىك نىساندار قۇرىلىسى بويىنشا 77 جوبا ازىرلەنىپ جاتىر. 18 جاستان اسقاندارعا دا تولىققاندى كومەك بەرىلۋ كەرەك. سول سەبەپتى سەمەيدە 100 ورىندىق پسيحونەۆرولوگيالىق ورتالىق سالۋ جوباسى ازىرلەندى. كەلەسى ماسەلە – جەتىم جانە اتا-انا قامقورلىعىنسىز قالعان بالالارعا كومەك بەرۋ. 765 بالانىڭ 538-ءى قامقورلىقتا بولسا, 227-ءسى مەكەمەلەردە تاربيەلەنىپ جاتىر. نەگىزگى ماسەلە – باسپانا. بۇل سانات بويىنشا كەزەكتە تۇرعاندار سانى – 2 760 ادام», دەيدى اكىم.
