سۋرەتتى تۇسىرگەن – ەسەنجول يسابەك
«دامۋ» قورى بەلگىلى ءبىر تاۋارلاردى شىعارۋدا «كەپىلدىك» جانە «سۋبسيديالاۋ» قۇرالدارىمەن قولداۋ كورسەتەدى. ءىشىنارا كەپىلدىك شارتتارى نەگىزىندە كاسىپكەرلەر جوبانىڭ قاجەتتى كولەمىنە دەيىن قارجى الادى نەمەسە قور كەپىلدىكتەرى ەسەبىنەن نەسيە سوماسىن ۇلعايتادى. مەملەكەتتىڭ وسىنداي قولداۋ شاراپاتىن سەزىنگەن كاسىپورىننىڭ ءبىرى – «تاندەم-پۆ» جشس مەن «تاندەم recycling» جشس.
«تاندەم-پۆ» – نارىقتا 2007 جىلدان بەرى تابىستى جۇمىس ىستەپ تۇرعان كاسىپورىننىڭ ءبىرى. اككۋمۋلياتور باتارەيالارىن ساتاتىن بولاشاعى زور فيرمالار ساناتىندا. كومپانيا وسى ۋاقىت ىشىندە پاۆلودار, ەكىباستۇز, وسكەمەن, قاراعاندى, سەمەي, الماتى قالالارىندا دۇكەندەردىڭ ءىرى جەلىسىن اشتى.
كاسىپورىن ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى گەننادي بوبىلەۆتىڭ ايتۋىنشا, 2017 جىلى جاڭا جوبا ىسكە اسىرىلىپ, پايدالانىلعان اككۋمۋلياتورلىق باتارەيالاردى باستاپقى وڭدەۋ تسەحى اشىلدى. قازىر تسەحتاردا شامامەن 12 بىلىكتى مامان جۇمىس ىستەيدى.
«ال «تاندەم recycling» جشس پاۆلودار وبلىسىندا ەكىنشى قايتارا وڭدەلەتىن پوليپروپيلەننەن كارىز قۇبىرلارىن ءوندىرۋدى كوزدەيدى. قازىر ەلىمىزدىڭ الدىندا تۇرعان وزەكتى ەكولوگيالىق پروبلەمالاردىڭ ءبىرى – «قورشاعان ورتانىڭ قورعاسىنمەن ودان ءارى لاستانۋىن بولدىرماۋ». كوپ ەلدىڭ تاجىريبەسى كورسەتكەندەي, بۇل ماسەلەنى شەشۋ قورشاعان ورتانىڭ ەكولوگيالىق جاعدايىن جاقسارتۋعا, ەڭ باستىسى – حالىقتىڭ دەنساۋلىعىن ساقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ماسەلەن, اككۋمۋلياتورلىق باتارەيالاردى قايتا وڭدەۋ جەلىسى بۇگىنگى كۇنگە دەيىن ەڭ زاماناۋي قۇرال-جابدىقتارمەن قامتاماسىز ەتىلگەن. ياعني تسەح ماكسيمالدى قاۋىپسىزدىك پەن جۇمىس ىڭعايلىلىعى ءۇشىن تولىعىمەن اۆتوماتتاندىرىلعان. تابىستى جۇمىس ىستەگەن العاشقى جىلى كاسىپورىن 1 000 تونناعا جۋىق اككۋمۋلياتوردى كادەگە جاراتتى. بۇگىندە بۇل سان جىلىنا 3 000 تونناعا دەيىن ءوستى. 2019 جىلى قۇيۋ تسەحى ىسكە قوسىلىپ, كاسىپورىن قالدىقتاردان تازارتىلعان قورعاسىن الا باستادى. ال اككۋمۋلياتوردىڭ سىرتقى قورابىنان قالاتىن پوليپروپيلەن بۇگىنگە دەيىن ەسكەرىلمەي كەلگەن. ەندى ونى دا ىسكە جاراتۋدىڭ جولىن تاپتىق», دەيدى ديرەكتوردىڭ ورىنباسارى.
«تاندەم recycling» كاسىپورنىنىڭ سالىنىپ جاتقان جاڭا تسەحى «پاۆلودار» ارنايى ەكونوميكالىق ايماعىندا ورنالاسقان. «دامۋ» كومەگىمەن فيرما 230 ملن تەڭگە نەسيە الىپ, بۇگىندە پوليپروپيلەندى قايتالاپ وڭدەۋ ۇدەرىسىنە كىرىسىپ جاتىر.
«ەلىمىزدە جىلىنا 30 مىڭ تونناداي اككۋمۋلياتور قالدىق رەتىندە ءۇيىلىپ قالادى. ءبىز بۇل باعىتتا ەرىنبەي جۇمىس جۇرگىزىپ, قازىر ەلدەگى اككۋمۋلياتور وڭدەيتىن ەكىنشى ءىرى زاۋىت اتانىپ وتىرمىز. بۇرىن تەك تالدىقورعاندا جالعىز زاۋىت بولاتىن. كاسىپورنىمىز نارىقتا تانىمال بولا باستادى. قورعاسىندى بالقىتىپ, قايتا قۇيامىز. ونىڭ تەحنولوگياسىن ءوزىمىز جاسادىق. ىشىندەگى سۇيىقتىعىن زالالسىزداندىرىپ, كارىز جۇيەسىنە اعىزىپ جىبەرەمىز. الداعى ۋاقىتتا پوليپروپيلەننەن جۋاندىعى 110 مم-گە دەيىنگى قۇبىرلار شىعارامىز دەپ وتىرمىز. وندىرىستىك جەلىدەن ساعاتىنا شامامەن 180 كيلو ءونىم شىعادى. جەتىسپەيتىن شيكىزاتتى سىرتتان ساتىپ الامىز دەگەن جوسپار بار. دەگەنمەن بىزدە جىلىنا ەسكى اككۋمۋلياتورلاردان شامامەن 700 تونناداي ءونىم جينالىپ قالادى. ارنايى ەكونوميكالىق ايماقتاعى جاڭا تسەحىمىز تولىقتاي ىسكە قوسىلعاندا قۇيىلىپ شىققان پوليپروپيلەن قۇبىرلاردى بىردەن سول جەردەن ساتاتىنداي مۇمكىندىك جاسالادى. تسەحقا قاجەت قۇرال-جابدىقتى قىتايدان جەتكىزدىك. كەلەشەكتە جاڭا وندىرىستە شامامەن 70 ادامداي ادام ەڭبەك ەتەدى», دەيدى گەننادي ۆالەرەۆيچ.
كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ جونىندەگى مەملەكەتتىك باعدارلامانىڭ شاپاعاتىن كورگەن تاعى ءبىر وتاندىق فيرما – «L’Pakora» تىگىن فابريكاسى. كاسىپورىن باسشىسى لاريسا رەيدىڭ سوزىنشە, قازىر كاسىپكەرلەردىڭ قارىزى بويىنشا پايىزدىق مولشەرلەمەنى سۋبسيديالاۋ, كرەديت بويىنشا ءىشىنارا كەپىلدىك بەرۋ مەن بانكتەر ارقىلى جەڭىلدىكتى قارجىلاندىرۋ سياقتى قارجى قۇرالدارى ەلدەگى كاسىپكەرلىك بەلسەندىلىكتى ارتتىرا ءتۇستى. اتالعان كاسىپورىن سپورتتىق فورما, ارنايى كورپوراتيۆتىك جانە بىركەلكى فورما, سونداي-اق توقىلعان كيىمدەردى شىعارۋعا باعىتتالعان تولىق تسيكلدى ىسكە قوستى. زاماناۋي تىگىن ماشينالارىمەن جاراقتانعان تسەح وتقا ءتوزىمدى قىسقى جانە جازعى كومبينەزوندار, سيگنالدىق جانە ماۋسىمدىق جيلەتتەر, ادام دەنەسىن وندىرىستەگى زياندى فاكتورلاردان جان-جاقتى قورعاۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن قورعانىش كيىمدەرىن, بالاباقشاعا ارنالعان توسەك جيىنتىقتارىن تىگەدى.
«جالپى اۋدانى شامامەن 400 شارشى مەتر تسەحتى جالعا الدىق. فابريكادا 17 تىگىنشى جۇمىس ىستەيدى. قالا كوللەدجدەرىنىڭ ستۋدەنتتەرى دە تاعىلىمدامادان وتەدى. مەملەكەتتىك باعدارلامالار كومەگىمەن ءوز عيماراتىمىزعا كوشسەك دەگەن جوسپارىمىز بار. فابريكا ءۇشىن تىگىن جابدىقتارىن ساتىپ الۋ جونىندەگى جوبانى «ForteBank» اق «بىرىڭعاي كەشەندى باعدارلاما» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى شەڭبەرىندە جىلدىق 19,5%-بەن قولدادى. مۇندا قارىز الۋشىنىڭ تۇپكىلىكتى مولشەرلەمەسى – 8%-دان 10%-عا دەيىن. ال ايىرماشىلىقتى مەملەكەت وتەيدى», دەدى كاسىپورىن ديرەكتورى.
اتاپ وتەرلىگى, «دامۋ» قورى پاۆلودار وبلىسىنىڭ شاعىن جانە ورتا كاسىپورىندارىنا جىل باسىنان بەرى جالپى سوماسى 60,7 ملرد تەڭگەگە قولداۋ كورسەتكەن. بارلىعى 791 جوبا قولداۋ تاپتى. ونىڭ ىشىندە سۋبسيديالاۋ باعىتىندا – 46,6 ملرد تەڭگەگە 466 جوبا, كەپىلدىك بەرۋ باعىتىندا – 14,1 ملرد تەڭگەگە 325 جوبا, جەڭىلدەتىلگەن نەسيەلەۋ باعىتىندا 4 ملرد تەڭگە سوماسىنا 41 جوبا قارجىلاندىرىلدى.
«سۋبسيديالاۋ ناتيجەسىندە كاسىپكەرلەردىڭ نەسيە بويىنشا پايىزدىق مولشەرلەمەسى تومەندەيدى جانە اي سايىنعى تولەمدەرى ازايادى. پاۆلودار وبلىسىندا 2010-2023 جىلدار ارالىعىندا مەملەكەتتىك قولداۋ العان كاسىپكەرلەر 16 مىڭ جاڭا جۇمىس ورنىن اشىپ, بيۋدجەتكە 454 ملرد تەڭگە سالىق تولەدى», دەيدى «دامۋ» قورىنىڭ پاۆلودار وبلىستىق فيليالىنىڭ ديرەكتورى يگور ودينوكي.
پاۆلودار وبلىسى
