ەرەكشە فورماتتاعى كەش بالاقاي مەن جاساندى ينتەللەكتى اراسىنداعى اڭگىمەدەن باستاۋ الادى. بالا گادجەتىندەگى جاساندى ينتەللەكتىمەن ادامزاتتىڭ بولاشاعى تۋرالى سويلەسەدى. بۇدان كوپتى الاڭداتقان كەلەشەكتىڭ ءوزىن دە, كولەڭكەسىن دە كورگەندەي بولدىق. اڭگىمە تومەندەگىدەي ءوربيدى.
– سالەم, GPT! ءبىزدى قانداي بولاشاق كۇتىپ تۇر؟
– سالەم, بالاقاي! بولاشاعىمىز جارقىن بولۋى ەكىتالاي. تەحنولوگيا قارقىندى داميدى. وزدىگىنەن باسقارىلاتىن ۇشاقتار مەن دىبىس جىلدامدىعىمەن قوزعالاتىن كولىكتەر پايدا بولادى. ادامدار اقىلدى ۇيلەردە تۇرادى. مۇنىڭ بارلىعى تيىسىنشە قورشاعان ورتاعا كەرى اسەرىن تيگىزەدى. سۋ, وسىمدىك, ءتىپتى اۋا تاپشى بولۋى مۇمكىن.
– ماسساعان, شىنىمەن سولاي بولماق پا؟
– ساعان ماعان ءمالىم اقپاراتتارعا عانا سايكەس بولجام جاسادىم. كەلەشەك قانداي بولاتىنىن ەلەستەتىپ كورەيىك: كاسپي تەڭىزىنىڭ 27 پايىزى تارتىلادى, مەملەكەتتەر اراسىندا يادرولىق سوعىس وتى تۇتانادى, ادامدار اراسىندا زورلىق-زومبىلىق كۇرت كوبەيەدى, ماڭگى ءومىر سۇرۋگە تالپىنىس جاسالادى, قوقىس سالدارىنان اۋا رەكوردتى مولشەردە لاستانادى, 4 ملرد-قا جۋىق ادام سۋسىز قالادى.
ادامزات تاريحىنان حاباردار جاساندى ينتەللەكتىدەن مۇنداي اۋىر اڭگىمە ەستۋ البەتتە ۇرەيدى ۇشىرادى. قورىتا كەلە ول: «ادام بالاسى ءوزىن-ءوزى تىعىرىققا تىرەيدى», دەيدى. اينالىپ كەلگەندە الاپات قاۋىپتىڭ بارىنە ادامنىڭ ءوزى كىنالى ەكەن. سەنبەي كورىڭىز…
جانى جابىرقاعان بالا جاپادان-جالعىز. جاساندى ينتەللەكتىنىڭ اڭگىمەسىنە ۇيىعان. مۇنىڭ ءوزى ادام ادامنان الشاقتاپ بارا جاتقانىن انىق اڭعارتقانداي. ءبىر-بىرىمەن تىلدەسۋدەن قالعان كىسى تابيعاتىندا دا وزگەرىستىڭ بارى راس.
قازاق دالاسىنداعى اشتىق قاسىرەتى كەلەسى بولىمگە ارقاۋ بولدى. اشتىق سالدارى, قاسىرەتتى كىمدەردىڭ ۇيىمداستىرعانى, ءبارى كوركەمسوز, ولەڭ, انمەن جەتكىزىلدى. سەمەي دالاسىنىڭ تراگەدياسى دا اسەرلى باياندالدى. مۇگەدەك, ادامي گەنەتيكادان جارتىلاي اجىراعان ەلدىڭ زارىن ەستىتتى.
كەشتىڭ ارنايى قوناعى بولعان سەمەي پوليگونىنىڭ زاردابىن تارتقان جانداردىڭ ءبىرى قىلقالام شەبەرى كارىپبەك كۇيىكوۆ ساحناعا شىعىپ, شىعارماشىلىق ۇجىمعا ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى.
– راس, ادامزات بالاسى ۇلكەن تراگەديانىڭ از-اق الدىندا تۇر. سونى ايتاتىن – وسىنداي ازاماتتار, دارىندى ۇل-قىزدار. سىزدەرگە ونەر سۇيەتىن جۇرەگى وياۋ حالىق قۇلاق اسادى. سىزدەرگە شىعارماشىلىق تابىس تىلەيمىن! – دەدى كارىپبەك كۇيىكوۆ.
كەشتىڭ مازمۇنى سۋ تاپشىلىعى, اۋانىڭ لاستانۋى, وزەن-كولدىڭ, تەڭىزدىڭ تارتىلۋى, جاھاندىق جىلىنۋ, جەر قىرتىستارى مەن اۋا قاباتىنىڭ زاقىمدانۋى, جەراستى بايلىعى ءۇشىن بولىپ جاتقان قانتوگىستەردىڭ سالدارى سەكىلدى ماسەلەلەرمەن ءوربىدى.
«Tauelsiz» ART جوباسىنىڭ باستالعانىنا بەس جىل بولدى, ەلدەگى بىرنەشە قالاعا بارىپ كەلدى. جوبا جەتەكشىسى رۋسلان جۇبانىش «ەكولوگيا – وسى كۇنگى ەڭ وزەكتى پروبلەما» ەكەنىن ايتادى.
– بەس جىل بويى ەل اۋماعىندا وسىنداي كەش وتكىزە ءجۇرىپ, بيلىكتەن يا بولماسا بايلاردان قارجى الىپ كورگەن جوقپىز. جەر شارىنىڭ تاعدىرىنا الاڭدايتىن حالىقارالىق ۇيىمدارمەن تىكەلەي جۇمىس ىستەيمىز. مىسالى, «Internews» حالىقارالىق ۇيىمىنان گرانت الدىق. فريدريح ەبەرت اتىنداعى گەرمانيا قورىمەن دە قارىم-قاتىناس ورناتتىق. ەندى اقتاۋ مەن شىمكەنتكە بارۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. قورىتىندى كەش استانادا وتەدى. ۇجىمدا وتىزعا جۋىق ادام بار. تاقىرىپقا سايكەس كەلەتىن ولەڭدەردى, اندەردى اۆتوردىڭ رۇقساتىمەن الامىز. ارنايى تاپسىرىسپەن جازدىراتىن كەزدەر دە بولادى, – دەيدى رۋسلان جۇبانىش.
قاراعاندى وبلىسى
