ەكونوميكانى تەجەيتىن فاكتورلار

حۆق ساراپشىلارىنىڭ ايتۋىنشا, بيىل تامىزدا ەلدەگى ينفلياتسيا ءبىرشاما تومەندەگەن. باعا ءوسىمى جىل سوڭىنا قاراي 8,3%-عا, 2027–2028 جىلدارعا قاراي 5%-عا دەيىن تۇسەدى دەگەن بولجام بار. سونىمەن قاتار ۆاليۋتا باعامىنىڭ يكەمدىلىگى اياسىندا اقشا-كرەديت ساياساتىنىڭ تيىمدىلىگى ارتقان. حالىقارالىق ساراپشىلار بىلتىر اقپاننان باستاپ ىشكى باعالاردى تۇراقتاندىرعان بازالىق مولشەرلەمەگە قاتىستى ۇلتتىق بانكتىڭ ۇستانىمىن – قولايلى فاكتور دەپ تانىپ وتىر. ميسسيا قارجى سەكتورىنداعى تۇراقتىلىقتى ارتتىرۋ شارالارىن وڭ باعالايدى.

– ينفلياتسيا تومەندەپ جاتىر. بولجامعا ساي, بيىل ەكونوميكالىق ءوسىم 3,9% بولادى. 2025 جىلى ءوسۋ قارقىنى جوعارىلاپ, 5%-عا جەتپەك. بۇعان مۇناي ءوندىرۋ كولەمىنىڭ ارتۋى وڭ ىقپال ەتەدى. ورتامەرزىمدى پەرسپەكتيۆادا ەكو­نو­ميكالىق ءوسۋ قارقىنى 3,5% دەڭ­گەيىندە تۇراقتالادى, – دەيدى حۆق قازاق­ستانداعى ميسسياسىنىڭ باسشىسى نيكوليا بلانشە.

دەگەنمەن حۆق ەل بيۋدجەتىنىڭ ۇلتتىق قور رەسۋرستارىنا شامادان تىس تاۋەلدى ەكەنىنە سىني كوزبەن قاراپ, الاڭ ءبىلدىردى. سەبەبى ساراپشىلار فيسكالدىق شوعىرلاندىرۋ, اشىق­تىق, بيۋدجەتتىك قاعيدالارعا نەگىزدەلگەن فيسكالدىق جۇيەنىڭ نەگىزدەرىن نىعايتۋ ماڭىزدىلىعىنا ءجىتى نازار اۋدارا­دى. بۇدان بولەك, ميسسيا «ەكونوميكانى ىرىقتاندىرۋ شارالارى تۋرالى» پرەزيدەنت جارلىعىندا كوزدەلگەن قۇرىلىمدىق رەفورمالاردى جۇرگىزۋ ماڭىزدىلىعىنا دا توقتالدى.

– 2025 جىلى ەكونوميكانى قولداۋ­عا ارنالعان بيۋدجەتتىك شىعىستار مەن تەڭىز مۇناي كەن ورنىن كەڭەيتۋ اياسىندا ەكونوميكالىق ءوسىم جەدەلدەيدى دەپ كۇتىلىپ وتىر. ال قازاقستانمەن ساۋدا-سەرىكتەس ەلدەردىڭ ەكونوميكاسىن­داعى ءوسۋ كورسەتكىشىنىڭ ىقتيمال باياۋ­لاۋى, گەوساياسي جاعدايدىڭ شيە­لە­نىسۋى, سونداي-اق شيكىزات تاۋارلارى باعاسىنىڭ قۇبىلا ءتۇسۋى – تاۋەكەل فاكتورلارى قاتارىندا ايتىلدى, – دەدى ۆەدومستۆو.

وعان قوسا, ميسسيا رەسمي ورگان­­داردىڭ قارجى سەكتورى­نىڭ تۇراق­تىلىعىن ارتتىرۋ جونىندەگى كۇش-جىگەرىن جوعارى باعالاعان. بىلتىر جۇزەگە اسىرىلعان قارجى سەكتورىن باعالاۋ باعدارلاماسىنىڭ ۇسى­نىم­دارى نەگىزىندە 2023 جىلعى جەل­توقساندا جول كارتاسى بەكىتىلدى. وتكەن كەزەڭدە رەتتەۋشى ورگاننىڭ ينس­تيتۋتسيونالدىق تاۋەلسىزدىگى نى­عاي­تىلدى. ماكروپرۋدەنتسيالدىق ساياساتتىڭ جاڭا قۇرالدارى ەنگىزىلىپ, باس بانك وكىلەتتىكتەرى نىعايتىلدى.

– بيۋدجەتتىڭ ماقساتتى كورسەت­كىشتەرىنىڭ مەزگىلىمەن ورىندالماۋى ۇلتتىق قور رەسۋرستارىن شامادان تىس پايدالانۋعا اكەلىپ سوقتىرادى. قاجەتسىز بيۋدجەتتىك جوسپارلاۋ مەن كەيىنگى جىلدارداعى كۇتىلگەننەن تومەن سالىق تۇسىمدەرى ۇكىمەتتىڭ بيۋدجەتتىك شوعىرلاندىرۋدى جۇزەگە اسىرۋ جونىندەگى مىندەتتەمەلەرىنە تەرىس اسەر ەتتى. جاڭا سالىق كودەكسى­نىڭ ەنگىزىلۋى مۇنايعا جاتپايتىن كىرىس­تەردى ۇلعايتۋعا, سونىڭ ىشىندە بۇرمالانعان سالىق جەڭىلدىكتەرىن الىپ تاستاۋعا, قوسىلعان قۇن سالىعى­نىڭ مولشەرلەمەسىن كوتەرۋگە كەڭ مۇمكىندىكتەر اشادى, – دەيدى حۆق.

ساراپشىلاردىڭ زەرتتەۋىنە سۇيەنسەك, ەل ەكونوميكاسىن دامىتامىز دەسەك, سالىق-بيۋدجەت ساياساتىنىڭ نەگىزدەرىن نىعايتۋ ماڭىزدى. ماكرو­فيسكالدىق بولجاۋدى جەتىلدىرۋ – بيۋدجەتتىك شوعىرلاندىرۋدىڭ ورتامەرزىمدى جوسپارىنا ەنۋگە ءتيىس. ديسكرەتسيالىق شىعىستاردى شەكتەۋدە تاۋەلسىز فيسكالدىق كەڭەس قۇرۋ تۋرالى قاتاڭ ەرەجەلەر قابىل­داۋ­عا دەن قويعان ابزال. سونداي-اق ءتيىمدى فيسكالدىق ساياساتتى قولداۋ ماقساتىندا مەملەكەتتىك سەكتور­دىڭ ستاتيستيكاسىن حالىقارالىق ستان­دارتتارعا سايكەستەندىرۋ كەرەك. اتاپ ايتقاندا, مەملەكەتتىك شىعىستار باعدارلامالارىنا مونيتورينگ جاساپ, ولاردىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ جولىندا كوپتەگەن قۇرىلىمنىڭ كۆازي-فيسكالدىق بيۋدجەتتەن تىس قىزمەتىن شەكتەۋ قاجەت.