سۋرەتتەردى تۇسىرگەن – جانگەلدى ابدىعالىم
جارمەڭكەدەگى ساۋدا تاڭعى 6-دان باستاپ قىزعان. اسىرەسە بۇل ۋاقىتتا «ەتتىڭ تاڭداپ ءجۇرىپ, ءتاۋىرىن الۋشىلار» كەلەدى دەيدى ساتۋشىلار. اباي اۋدانى اقباستاۋ اۋىلىنداعى «ارقا تاڭى» شارۋا قوجالىعى جەمدە تۇرعان ءبىر جىلقى مەن ون بەس قوي اكەلىپتى.
– اۋىل اكىمدىگىنەن جارمەڭكە وتەتىنىن ەستىپ, قۋانا قاتىسقىمىز كەلدى. بيىل العاش رەت ەت ونىمدەرىن جارمەڭكە سورەسىنە قويدىق. بۇعان دەيىن بازارعا اكەپ دەلدالدارعا وتكىزەتىن ەدىك. وڭتۇستىكتەن دە كەلىپ الىپ كەتەتىن. بىراق بۇل جولى ءوزىمىز ساتتىق. ءدال قازىر ەلدىڭ كۇزدىك سوياتىن ۋاقىتى عوي. سول سەبەپتى, ەت العان ەل كوپ. ءۇش-ءتورت ساعاتتىڭ ىشىندە اكەلگەن ەتىمىز ءوتىپ كەتتى. جىلقى ەتىن 2 350 تەڭگەدەن, قوي ەتىن 2 100 تەڭگەدەن ساۋدالادىق. نەگىزى, بۇل ەكى تاراپ ءۇشىن دە ءتيىمدى دەر ەدىك. كەلەسى جارمەڭكەلەرگە كەلەمىز دەپ وتىرمىز, – دەيدى نۇرسۇلتان سەيسەنوۆ.
بۇل كۇزگى جارمەڭكەنىڭ «Global City» ساۋدا ورتالىعىندا ءوتىپ جاتقانىنا دا كوپ بولا قويعان جوق. مۇنداعى ورىننىڭ كەڭدىگى ساتىپ الۋشىلار مەن جۇك تاسۋشىلارعا ىڭعايلى بولدى. ءبىر اڭعارعانىمىز, كەزەك كۇتكەندەردە كەپتەلىس بولعان جوق.
– مەن تاڭنان تۇرىپ, كەلدىم. مۇزداتقىشىمىزدا ەت ازايسا, كوڭىلىمىز ءتۇسىپ كەتەدى. كۇزدىك ىزدەپ, جۇمىستان شىعا المايمىز. سودان الەۋمەتتىك جەلىدەن جارمەڭكە وتەتىنىن كورىپ قالدىم. جاڭاارقانىڭ ەتىن الدىم. سيىر ەتىنىڭ كيلوسى 2 100 تەڭگەدەن ساۋدالاندى. سەمىز, دالادا جايىلعان مالدىڭ ەتىن تاڭداپ الدىم. جارتى سيىردىڭ ەتى ازىرگە جەتەدى. كەلىنشەگىم تۇشپاراعا, مانتىعا, بالىشكە تاپسىرىس قابىلدايدى. سول ءۇشىن دە ەت كەرەك. الداعى ۋاقىتتا تاعى دا جارمەڭكە وتەدى ەكەن. سوندا تاعى كەلىپ, سوعىم دا الامىز دەپ وتىرمىز, – دەيدى قالا تۇرعىنى جالعاس سوۆەتقالي ۇلى.
وسى اپتانىڭ سەنبىسىندە استانادا قاراعاندى وبلىسىنىڭ جارمەڭكەسى وتەدى. 24 قازان, 2 قاراشادا قاراعاندى قالاسىندا, 9 قاراشادا بالقاش, تەمىرتاۋ, شاحتينسك, پريوزەرسك, ساراندا وتەدى.
– جىلدا ءداستۇرلى تۇردە وتەتىن جارمەڭكەنىڭ العاشقىسىنا 7 اۋداننان 100-دەن اسا اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارىن اكەلىپ ساتتى. باسقا دا وڭىرىمىزدەگى «Natige» جشس سەكىلدى كاسىپورىندار دا ءوز ونىمدەرىن سورەگە شىعاردى. ياعني بۇل ساۋدانىڭ ءتيىمدى تۇسى – تاۋارلارىن نارىقتىق باعادان 10-15 پايىزعا تومەن باعامەن ۇسىنۋىندا. ءبىرىنشى جارمەڭكەدە 538 توننا اۋىل شارۋاشىلىعى ءونىمى, ونىڭ ىشىندە, 52 توننا ەت, 340 توننا كارتوپ, 110 توننا كوكونىس, 16 توننا ءسۇت ءونىمى, 7 توننا بالىق پەن 175 مىڭ تاۋىق جۇمىرتقاسى, 10 توننا وزگە دە ونىمدەر ءوتتى, – دەيدى وبلىستىق اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسىنىڭ باسشىسى سايات مۋسين.
بۇقار جىراۋ اۋدانى قۇرىلىس اۋىلىنان كەلگەن انار الپىسبايقىزىنىڭ ساۋداسى قىزۋ. اسىرەسە مامىردا شايقاعان ساپ-سارى مايىنا سۇرانىس كوپ.
– جاز بويعى ەڭبەگىمىز عوي. 20 كەلى ماي اكەلگەنمىن. ءبارى ءوتىپ كەتتى. 5 500 تەڭگەدەن ساتتىم. 100 كيلو سۇزبە, 50 ليتر قىمىز الىپ كەلدىم اۋىلدان. ءبارىن ءوز قولىمىزبەن دايىندادىق. قولدىڭ قايماعى دا تەز ءوتىپ كەتتى. ونىڭ كيلوسىن 3 000 تەڭگەدەن وتكىزدىك. جازدا جايعان قۇرتىمىزدى دا كوپتەپ ساتىپ الدى. تۇسكە قاراي سورەمىز بوس قالدى. ەلدىڭ ءبارى قىسقى ازىعىن جيناپ الىپ جاتىر عوي. ونىڭ ۇستىنە العاشقى جارمەڭكە بولعان سوڭ دا شىعار ساۋدا كادىمگىدەي قىزۋ. بۇل قالا تۇرعىندارى ءۇشىن عانا ەمەس, ءوزىمىز ءۇشىن دە مۇمكىندىك. اق ادال ەڭبەگىمىزبەن جيناعان سورەمىزدەگى ءسۇت تاۋارىمىزدى قولايلى باعاعا ساۋدالادىق. قالا تۇرعىندارىنىڭ قالتاسىن دا قاقپايدى. ەندى جارمەڭكەدەن قالمايمىن دەپ وتىرمىن. بىزدە ءونىمىمىزدى ساۋدالاۋ ارقىلى قاجەتتىمىزدى وتەپ الامىز. قىسقا كومىر, ءشوپ تۇسىرەمىز دەگەن سەكىلدى شارۋالاردى تاپقان پايدامىزبەن شەشەمىز عوي. اينالىپ كەلگەندە بارلىعى ەڭبەك, – دەيدى ا.الپىسبايقىزى.
جارمەڭكەدە جەرگىلىكتى شارۋاشىلىقتار اكەلگەن كوكونىس پەن جۇمىرتقا ۇزىن-سونار كەزەك بولدى. اسىرەسە ابايدان كەلىپ, كارتوپ پەن پياز ساۋدالاعان «كاماز» جۇك كولىگىنىڭ قاپ-قاپ ءونىمى تۇسكە دەيىن ءوتىپ كەتتى.
– مۇندا وتەتىن ءار جارمەڭكەنى قالت جىبەرمەيمىن. ويتكەنى اۋىلدىڭ قازاعى بولعان سوڭ, دالانىڭ ءدامىن اڭساپ تۇرامىز. بالالارىمدى ەرتىپ كەلدىم. كوكونىستى ءۇيىپ-توگىپ الامىز. پياز, كارتوپ, ءسابىز, ورامجاپىراق سەكىلدى اس ازىرلەۋگە قاجەتتى كوكونىستى قابىمەن الدىق. باعاسى بازارداعىدان ءتيىمدى. مۇنىمەن قوسا, ايران, قىمىز الدىق. بارلىق دارۋمەن وسىندا. بۇل جولى ەت المادىق. كەلەسى جارمەڭكەدە الامىز. جىلقىنىڭ ەتىن. بالالارىم تۇيەنىڭ جۇنىنەن جاسالعان اياق كيىم سىيلادى. سول ءۇشىن ەرەكشە قۋانىشتىمىن, – دەيدى قالا تۇرعىنى نەعيزاما يمانعاليقىزى.
جارمەڭكەنىڭ جۋان ورتاسىنان وبلىس اكىمىنىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى جونىندەگى ورىنباسارى باۋىرجان اسانوۆ تابىلدى. ساۋدانىڭ قالاي ءوتىپ جاتقانىن باقىلاپ, باعالارىن ءبىر قاداعالاپ ءوتتى.
– جارمەڭكەنىڭ ىرىسى مول. شارۋالاردىڭ تەك تاۋارى عانا ەمەس, جاز بويعى ەڭبەگى سورەگە قويىلادى. دارقان دالانىڭ ءدامىن اڭساعان قالا جۇرتى قىستىڭ ازىعىن تۇگەندەپ, قامىن جاسايدى. بۇل ءۇردىستى ۇزبەيمىز. اۋىل شارۋاشىلىق جارمەڭكەسىنە سۇرانىس جوعارى. شارۋالار تاراپىنان دا, قالا تۇرعىندارىنان دا, – دەيدى باۋىرجان قوڭىرباي ۇلى.
قاراعاندى وبلىسى
