قوعام • 17 قازان, 2024

قازاق جىرىنىڭ بوزتورعايى

140 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

ەلوردا تورىندەگى ۇلتتىق كىتاپحانادا قازاق ادەبيەتى تاريحىندا ىرگەلى ورنى بار اقىن, اعارتۋشى ءسابيت دونەنتاەۆتىڭ تۋعانىنا 130 جىل تولۋىنا بايلانىستى ەسكە الۋ شاراسى ءوتىپ, جاڭادان باسىلىپ شىققان «كوركەمتاي» جيناعىنىڭ تۇساۋى كەسىلدى.

قازاق جىرىنىڭ بوزتورعايى

رۋحاني ءىس-شارانى ۇيىمداس­تىرۋشى قازاقستان جا­زۋ­شىلار وداعىنىڭ استانا بو­لىمشەسى جانە اقىننىڭ تۋعان ولكەسى پاۆلودار وبلىسى اقسۋ اۋدانى اكىمدىگىنىڭ ماقساتى – قىرشىن كەتكەن قالام­گەردىڭ ارتىندا قالعان مۇراسىن جاس بۋىنعا ناسيحاتتاۋمەن قاتار, شىعار­ماشىلىعى مەن تۇلعالىق قاسيەتى حاقىندا كوپشىلىكتى حاباردار ەتۋ.

دوڭگەلەك ۇستەلدىڭ تىزگىنىن ۇستاعان اقىن داۋلەتكەرەي كاپ ۇلى قازاقتىڭ ماڭدايىنا بىتكەن دارىندى تۇلعانىڭ ءبىرى ءسابيت دونەنتاەۆ ەكەنىن جەتكىزىپ, بيىل اقىننىڭ 130 جىلدىعىنا وراي «فوليانت» باسپاسى «الاش اماناتى» سەرياسىمەن جازۋشىنىڭ «كور­كەمتاي» اتتى كىتابىن شىعار­عانىن, بۇل ىسكە ءوزىنىڭ مۇرىندىق بولعانىن تىلگە تيەك ەتتى.

اقىن ءسابيت دونەنتاەۆتىڭ سان قىرلى ءومىرى ءبىر عانا وتىرىسپەن جەڭىل-جەلپى توقتالىپ وتە شىعاتىن دۇنيە ەمەس. ويتكەنى بۇل ادام ءوز عۇمىرىندا ەل ىشىندە بولىپ جاتقان ەلەۋلى وقيعالاردىڭ قايناعان ورتا­سىندا ءجۇرىپ, ونى قالامىنا ار­قاۋ ەتە ءبىلدى. وسى پايىمىمىزدى وتى­رىس­تىڭ باس بايانداماسىن جاساعان ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۇۋ پروفەسسورى, ادەبيەتتانۋشى عالىم ساعىمباي جۇماعۇلدىڭ پىكىرى تولىقتىرا ءتۇستى.

«س.دونەنتاي ۇلى شىعارماشىلىعى سان قىرلى سيپاتقا يە. ول – اباي قۇنان­باي ۇلى, احمەت بايتۇرسىن ۇلى ءداستۇرىن جالعاستىرۋشى مىسال جانرى­نىڭ شەبەرى, ساتيريك اقىن. «كوز سال گازەت, جۋرنالعا, ءدىن دۇنيەڭە, قورمالعا, از شىعىندى قىزعانىپ, كوپ پايدادان قۇر قالما!» دەگەن دارىننىڭ «قازاق», «ايقاپ», «سارىارقا», «اباي», «قا­زاق ءتىلى» سىندى گازەت-جۋرنال­داردا جاريالانعان ماقالا, وچەرك, فەلە­توندا­رى جۋرناليستىك قارىمىن تانىتادى. پاناسىز, قورعانسىز جەتىمدەر تاعدىرىن ارقاۋ ەتكەن «كوركەمتاي» اڭگىمەسى الەۋمەتتىك ومىردەگى قياناتقا جانى توزبەگەن گۋمانيست جازۋشى رەتىندە دارالايدى», دەدى ساعىمباي بوتپاي ۇلى.

سونداي-اق ءىس-شارا بارىسىندا اقىن­نىڭ الاششىل باعىتى مەن ادامشىل بولمىسى بيىك ەكەنى دە ءسوز بولدى. بۇعان دالەل – 1918 جىلى سەمەي قالاسىندا قىزىلدار قولىنان قازا تاپقان الاش ساربازى قازي نۇر­مۇحا­مەد ۇلىنىڭ قازاسىنا ارناپ جازعان «تۇڭعىش قۇربان» ماقالاسى مەن «الاشتىڭ العاشقى قۇربانىنا» اتتى ولەڭى ەكەن.

جيىن بارىسىندا اقىن, مەملە­كەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى عالىم جايلىباي: ء«سابيت دونەنتاەۆ تۋرالى ەڭ كوپ بىلەتىن ءبىزدىڭ بۋىن. بۇل كىسى اباي مەكتەبىنىڭ وكىلى رەتىندە ەرتە تانىلعان ءھام تالاي مىقتىلاردان ساباق العان ادام» دەسە, ادەبيەت سىنشىسى امان­گەلدى كەڭشىلىك ۇلى سوڭعى جىلدارى مەك­تەپ وقۋلىقتارىنان ءسابيت دو­نەنتاەۆتىڭ «كوركەمتاي» اڭگىمەسى الى­نىپ تاستالعانىنا وكىنىش ءبىلدىرىپ, ادەبيەتتىڭ تالاپتارىنا تولىق جاۋا­پ بەرەتىن مۇنداي كلاسسيكالىق تۋىندىلاردى جوعالتپاۋ كەرەك ەكەنىنە توقتالدى.

سونىمەن قاتار ءىس-شارادا اقسۋ قالاسى ءماسليحاتىنىڭ توراعاسى ما­­دەنيەت ومارعاليەۆ, بەلگىلى قا­لامگەرلەر, حالىقارالىق «الاش» سىيلىعىنىڭ يەگەرى سۇراعان راح­مەت ۇلى مەن سەرىك ەلىكباي, اقسۋ قالاسى مادەنيەت جانە تىلدەردى دامىتۋ ءبولىمىنىڭ باسشىسى مەدىعات ماناپوۆ, اقىننىڭ تىكەلەي ۇرپاعى بالقيا دونەنتاەۆا, مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگى باسپا ءىسى باسقارماسىنىڭ باسشىسى الماز مىرزاحمەت باستاعان شىعارماشىلىق وكىلدەرى اقىن س.دونەنتاەۆ تۋرالى وي-پايىمدارىن ءبىلدىردى.

سوڭعى جاڭالىقتار