بازالىق مولشەرلەمە بايىپتى قالىپتا

ينفلياتسيا

قىركۇيەك ايىنىڭ قورىتىن­دىسىندا جىلدىق ينفلياتسيا 8,3%-عا دەيىن باياۋلادى. تامىزدا كورسەتكىش 8,4% بولعان ەدى. وعان ازىق-ت ۇلىك كومپونەنتىنىڭ دەزينفلياتسياسى اسەر ەتتى. ازىق-ت ۇلىك باعاسىنىڭ ءوسۋى تامىزداعى 5,5%-دان قىركۇيەكتە 5,1%-عا دەيىن ءتۇستى. ازىق-ت ۇلىككە جاتپايتىن تاۋارلار باعاسىنىڭ ءوسۋى 7,7%-دان 7,6%-عا باسەڭدەدى. جالپى, سەرۆيستىك ينفلياتسياعا تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق قىزمەت قۇنى­نىڭ ءوسۋى مەن بىرقاتار نارىقتىق قىزمەتتىڭ قىمباتتاۋى ايتارلىقتاي ۇلەس قوسقان.

– قىركۇيەكتە ايلىق ينفلياتسيا دينا­­ميكاسى ورتاشا تاريحي ماندەردەن ءبىر­شاما جوعارى بولدى دا, 0,3% دەڭگەيىندە قا­لىپتاستى. بازالىق, ماۋسىمدىق فاكتور­­لاردان تازارتىلعان ينفلياتسيا كورسەت­كىش­تەرى شىلدەدە ايتارلىقتاي جەدەلدەگەننەن كەيىن باياۋلاسا دا, كوكتەم مەن جاز باسىنداعى ەڭ تومەن ماندەردەن ءالى دە جوعارى. ياعني ينفلياتسيالىق ۇدەرىستەر تۇراقتى تومەندەپ وتىر دەپ ايتۋعا ءالى ەرتە. سونىمەن قاتار جەكەلەگەن كورسەتكىشتەر ءوندىرىس شى­­عىن­دارىنىڭ باعالارىنا قىسىم كور­­­سەتكەنىن ايعاقتايدى. وسىلايشا, اۋىل شارۋاشىلىعىندا, ازىق-ت ۇلىك ءوندىرىسى مەن تاۋارلار يمپورتىندا باعالاردىڭ وسكەنى بايقالىپ وتىر. قىركۇيەكتە حالىق­تىڭ ينفلياتسيالىق كۇتۋلەرى 14,1%-عا دەيىن ءوستى. تامىزدا 13,1% بولعان ەدى, – دەدى ۇلتتىق بانك توراعاسى تيمۋر سۇلەيمەنوۆ.

سىرتقى ەكونوميكالىق كونيۋنكتۋرا

سىرتقى ورتادا جەكەلەگەن تاۋەكەل فاكتورلارى ارتقانىن بايقاپ ءجۇرمىز. بۇل نەگىزىنەن ەلىمىزدىڭ باستى ساۋدا-سەرىك­تەس­تەرىنىڭ ءبىرى رەسەيدەگى ينفليا­تسيانىڭ جەدەلدەۋى مەن الەم­دىك ازىق-ت ۇلىك نارىعىنداعى باعا­نىڭ وسۋىنە قاتىستى. بىرقاتار ەلدە مونە­تارلىق ساياساتتىڭ جەڭىلدەي باستاۋىنان سىرتقى اقشا-نەسيە شارتتارىنىڭ قاتاڭدىعى ازداپ باسىلدى.

الەمدە جالپى ينفلياتسيا باياۋلاپ كەلەدى, الايدا بازالىق ينفلياتسيانىڭ, ياعني ونىڭ ورنىقتى بولىگىندەگى كورسەتكىشتەردىڭ تومەندەۋى مەيلىنشە باياۋ ءجۇرىپ جاتىر.

– ەۋرووداقتا ينفلياتسيانىڭ شىلدەدەگى 2,8%-دان تامىزدا 2,4%-عا تومەندەگەنى بايقالدى. ەۋروپا ورتالىق بانكى ءوز ساياساتىن جەڭىلدەتە ءتۇستى. دەگەنمەن 2%-دىق تارگەتكە جەتۋ ماقساتىندا جەتكىلىكتى قاتاڭ شارتتارىن ساقتايمىز دەپ وتىر. اقش-تا ينفلياتسيا تامىزدا 2,5%-عا دەيىن ايتارلىقتاي باياۋلاعان. رەسەيدە ينفليا­تسيا شىلدە-تامىزدا 9,1%-عا ءوستى. بۇل جاعدايدا رەسەيدىڭ ورتالىق بانكى نەگىزگى مول­شەر­لەمەنى كوتەرۋ ءۇردىسىن جالعاستىرا بەر­مەك. ارىپتەستەرىمىزدىڭ باعالاۋىنشا, بۇل دەزينفلياتسيا ۇدەرىسىن جاڭارتادى, ينفلياتسيالىق كۇتۋلەردى تومەندەتەدى. تاياۋ شىعىستاعى گەوساياسي شيەلەنىستىڭ وسۋىنە بايلانىستى مۇناي باعاسى قازان ايىنىڭ باسىنان بەرى 75-80 دوللار دەڭگەيىندە ساق­تا­لىپ كەلەدى. باعاعا وپەك+ ەلدەرىنىڭ مۇ­ناي وندىرۋدەگى شەكتەۋدى جەڭىلدەتۋ نيە­تىن بيىلعى جەلتوقسانعا دەيىن جىلجىتۋى, قى­تايدا قابىلدانعان بىرقاتار فيس­كال­دىق ىنتالاندىرۋ دا اسەر ەتتى, – دەدى ۇب توراعاسى.

پروينفلياتسيالىق تاۋەكەل

باس بانكيردىڭ سوزىنشە, ينفليا­تسيا­نىڭ قايتا تومەندەي باستاۋىنا قارا­ماستان, تاۋە­كەل فاكتورلارىنا بايلانىس­تى سىرتقى سەكتورداعى ەكونوميكانىڭ ىشكى كونتۋرىندا باعا­لارعا بەلگىلى ءبىر قىسىم ارتقان.

– ەرەكشە اتاپ وتەتىن فاكتور – ءوسىپ جاتقان فيسكالدىق الشاق­تىقتى جا­بۋ قۇرال­دارى مەن ونى ۇلتتىق قور قا­را­جاتى ەسەبى­نەن قارجىلاندىرۋدى جال­­عاس­تىرۋعا قاتىستى بەلگىسىزدىك. ايىر­باستاۋ باعامىنىڭ السىرەۋى مەن اقشا نا­رى­­عىن­داعى مولشەرلەمە دينامي­كاسىنان تۋىنداعان, ءبىر­­شاما جەڭىل­دەتىلگەن اق­شا-نەسيە شارتتارىن ەسكەرسەك, مۇنىڭ ءبارى بازا­لىق مولشەرلەمەنى تومەندەتۋگە اي­تار­لىقتاي شەكتەۋ قويادى. وسى ورايدا ءبىز الدىندا جا­ريا­لاعان باعىت­تا ارەكەت ەتە بەرە­مىز. بول­جامدى كەزەڭدە كۇتىلەتىن ەكونو­ميكانىڭ ءوسۋىن ەسكەرسەك, قازىرگى اقشا-نەسيە شارت­تارىن ۇستامدى قاتاڭ دەپ باعا­لايمىز. ماكرو­ەكونوميكالىق سالا­لىق دەرەكتەردى باقى­لايمىز, – دەپ قورى­تتى ت.سۇلەيمەنوۆ.

دەمەك ينفلياتسيا مەن ونىڭ ورنىقتى بولىگى تۇراقتى تۇردە تومەن­دەسە, فيسكال­دىق الشاقتىق ماسەلەسى ءتيىمدى ءارى جۇيەلى شەشىمىن تاپسا, الداعى شەشىمدەر وڭ بولۋى مۇمكىن.