سۋرەتتى تۇسىرگەن – ەرلان ومار, «ەQ»
نۇرلان ءابدىروۆ «رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋم تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭنىڭ 21, 31-باپتارىندا بەلگىلەنگەن وكىلەتتىكتەرگە سايكەس, ورتالىق رەفەرەندۋم كوميسسياسى جالپى رەسپۋبليكا بويىنشا رەفەرەندۋمنىڭ قورىتىندىلارىن شىعاراتىنىن, بۇل تۋرالى حاباردى بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنا بەرۋدى قامتاماسىز ەتەتىنىن حابارلادى.
وبلىستاردىڭ, استانا, الماتى جانە شىمكەنت قالالارىنىڭ اۋماقتىق كوميسسيالارى ءتيىستى اكىمشىلىك-اۋماقتىق بىرلىكتەردە رەفەرەندۋمنىڭ ناتيجەلەرىن انىقتادى. بارلىق اۋماقتىق رەفەرەندۋم كوميسسيالارى داۋىستاردى ساناعاننان كەيىن ەكى كۇن ىشىندە داۋىس بەرۋ ناتيجەلەرى تۋرالى حاتتامالاردىڭ تۇپنۇسقالارىن ورتالىق رەفەرەندۋم كوميسسياسىنا جەتكىزدى. ورتالىق رەفەرەندۋم كوميسسياسى ۇسىنعان حاتتامالار نەگىزىندە بۇكىلحالىقتىق داۋىس بەرۋدىڭ قورىتىندىلارىن انىقتادى.
ورك توراعاسىنىڭ ايتۋىنشا, رەفەرەندۋمدا داۋىس بەرۋگە قاتىسقان ازاماتتاردىڭ 71,12 پايىزى, ياعني 5 561 937 ادام قازاقستاندا اتوم ەلەكتر ستانساسىن سالۋ ماسەلەسىن قولداعان. ال 2 045 271 ازامات قارسى داۋىس بەرگەن.
– جارامسىز دەپ تانىلعان بيۋللەتەندەر سانى – 130 267. جاۋاپتاردىڭ ەكى نۇسقاسى دا تاڭدالعان, ياعني جارامدى دەپ تانىلعان, بىراق داۋىس ساناۋ كەزىندە ەسەپكە الىنبايتىن بيۋللەتەندەر سانى 82 729 بيۋللەتەندى قۇرادى. وسىلايشا, قازاقستاندا اەس سالۋ تۋرالى رەفەرەندۋمدا قويىلعان ماسەلە بويىنشا شەشىم قابىلداندى دەپ سانالادى, – دەدى ن.ءابدىروۆ.
رەفەرەندۋمعا ەل ازاماتتارىنىڭ 12 284 487-ءسىنىڭ قاتىسۋ قۇقىعى بار. ولاردىڭ اراسىندا 7 820 204 63 ادام (66 پايىز) داۋىس بەردى.
– رەفەرەندۋمعا قاتىسۋ قۇقىعى بار ازاماتتاردىڭ جارتىسىنان كوبى داۋىس بەرۋگە قاتىستى. وسىلايشا, رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋم تۋرالى كونستيتۋتسيالىق زاڭ نورمالارىنا سايكەس, رەفەرەندۋم وتكىزىلدى دەپ سانالادى, – دەدى ورك توراعاسى.
رەفەرەندۋم قابىلداعان شەشىمنىڭ مىندەتتى كۇشى بولادى جانە اكتىلەرمەن قوسىمشا راستاۋدى تالاپ ەتپەيدى. ورتالىق رەفەرەندۋم كوميسسياسى «2024 جىلعى 6 قازانداعى رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋمدا داۋىس بەرۋ قورىتىندىلارى تۋرالى» قاۋلى قابىلدادى.
وتىرىس بارىسىندا ن.ءابدىروۆ شەت مەملەكەتتەر مەن حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ بايقاۋشىلارىنىڭ باعالاۋى بويىنشا رەفەرەندۋم قولدانىستاعى ۇلتتىق زاڭناماعا جانە قازاقستان قابىلداعان حالىقارالىق مىندەتتەمەلەرگە سايكەس وتكىزىلگەنى, ازاماتتىق قوعام وكىلدەرىنىڭ بەلسەندى قاتىسقانى جانە ازاماتتاردىڭ سانالى تاڭداۋ جاساۋى ءۇشىن بارىنشا قولايلى جاعدايلاردىڭ قامتاماسىز ەتىلگەنى اتاپ كورسەتىلگەنىن ايتتى. اتاپ ايتقاندا, اۋماقتىق رەفەرەندۋم كوميسسيالارىنىڭ دەرەكتەرى بويىنشا, داۋىس بەرۋ كۇنى رەفەرەندۋم ۋچاسكەلەرىندە 244 اككرەديتتەلگەن قوعامدىق بىرلەستىكتەردىڭ, كوممەرتسيالىق ەمەس ۇيىمداردىڭ بايقاۋشىلارى مەن بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ 1 427 وكىلى قاتىستى. سونىمەن قاتار شەت مەملەكەتتەر مەن حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ 177 بايقاۋشىسى, شەتەلدىك بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ 200 وكىلى قاتىستى.
رەفەرەندۋم وتكىزۋ بارىسىندا ازاماتتاردىڭ ەرىك ءبىلدىرۋى ءۇشىن كەشەندى جاعدايلار جاسالدى, مۇگەدەكتىگى بار ادامداردىڭ داۋىس بەرۋىنە قولجەتىمدىلىگىن جەڭىلدەتۋ بويىنشا بىرنەشە وڭ باستاما ىسكە اسىرىلدى.
رەفەرەندۋمدى دايىنداۋ مەن وتكىزۋگە 246 اۋماقتىق, 10 323 ۋچاسكەلىك كوميسسيالار جۇمىسقا تارتىلدى. ورك توراعاسى بارلىق دەڭگەيدەگى رەفەرەندۋم كوميسسيالارى 70 مىڭنان اسا مۇشەسىنىڭ جەرگىلىكتى جەرلەردەگى ادال جۇمىسىن اتاپ ءوتىپ, ولار جالپى وزدەرىنە قويىلعان كۇردەلى مىندەتتى تيىسىنشە ورىنداپ شىققانىن ايتتى.
رەفەرەندۋم وتكىزۋ بارىسىندا ورتالىق رەفەرەندۋم كوميسسياسى بارلىق دەڭگەيدەگى كوميسسياعا, سونداي-اق ساياسي پارتيالارعا, بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنا جانە ازاماتتىق قوعام ۇيىمدارىنا ارنالعان جالپىۇلتتىق كاسكادتى وقىتۋ باعدارلاماسىن ەنگىزىپ, رەفەرەندۋمدى ۇيىمداستىرۋشىلار ءۇشىن 3 700 وقىتۋ ءىس-شاراسىن وتكىزدى.
وتىرىس سوڭىندا ن.ءابدىروۆ رەفەرەندۋمدى ۇيىمداستىرۋشىلارعا دايىنداۋ مەن وتكىزۋ بويىنشا اتقارعان جۇمىسى ءۇشىن, حالىقارالىق بايقاۋشىلارعا, قوعامدىق بىرلەستىكتەردىڭ, كوممەرتسيالىق ەمەس ۇيىمدار مەن بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ وكىلدەرىنە داۋىس بەرۋ ۇدەرىسىنىڭ اشىقتىعى مەن جاريالىلىعىن قامتاماسىز ەتۋگە جاردەمدەسكەنى ءۇشىن, ال ازاماتتارعا بەلسەندى ازاماتتىق ۇستانىمى ءۇشىن العىسىن ءبىلدىردى.
