تۇرعىندار ساپالى مەديتسينالىق كومەككە ءزارۋ

وتكەن جىلدىڭ قورى­تىن­دىسىنا سايكەس ءوڭىر­دىڭ دەنساۋلىق ساق­تاۋ سالاسى جەتى كورسەتكىش ءجونى­^­­نەن اقساپ تۇر. وعان انا مەن ءسابي ءولىمى, تۇرعىنداردىڭ ساپالى مەديتسينالىق قىزمەتكە قول­­جەتىم­سىز­دىگى, جىلجىمالى ءموبيلدى كو­مەك­تىڭ جەتىسپەۋشىلىگى, ءدارى-دارمەك ءوندى­رىسىنىڭ تومەندىگىن جاتقىزۋعا بولادى. وسى جىلدىڭ توعىز ايىندا ءۇش انا بوسانۋ كەزىندە قايتىس بولعان. ءبىرىنشى جارتىجىلدىقتا 100 مىڭ تۇرعىنعا شاققاندا قاتەر­لى ىسىككە شالدىققان 194,3 جاعداي تىركەلىپ, وسى دەرتتەن بولاتىن ءولىم-ءجىتىم دەڭگەيى 100 مىڭ تۇرعىنعا شاققاندا 51 ادامعا وسكەن.

اقتوبە وبلىسىنداعى 38-ءى مەم­لەكەتتىك, 54-ءى جەكەمەنشىك ەمدەۋ مەكەمەسىندە 4545 دارىگەر, 9513 كىشى, ورتا قىزمەتكەر جۇمىس ىستەيدى. اۋدان تۇرعىندارىنىڭ دەنساۋلىعىن 432 دارىگەر قادا­عالايدى. سوعان قاراماستان, ءالى كۇنگە دەيىن وڭىردە 215 دارىگەر جەتىسپەيدى. اسىرەسە اكۋشەر-گينەكولوگ, انەستەزيولوگ, رەنتگەنولوگ ماماندارعا قاجەتتىلىك باسىم. وسى ولقىلىقتىڭ ورنىن تولتىرۋ ماقساتىندا جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن م.وسپانوۆ اتىنداعى باتىس قازاقستان مەديتسينا ۋنيۆەرسيتەتى بازاسىندا دارىگەرلەر دايارلاۋعا 50 گرانت ءبولىنىپ, رەزيدەنتۋرادا وقىپ جاتقان 98 جاس مامان اۋىلعا جىبەرىلدى. وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى نۇربول تىمپيەۆتىڭ حابارلاۋىنشا, جالپى تاجىريبەدەگى دارىگەرلەر رەزيدەنتۋراعا تۇسكەندە نەگىزىنەن تار بەيىندى ماماندىقتاردى قا­لاي­دى. مۇنىڭ ءبىر كەمشىلىگى – جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىن دايارلاۋعا گرانت سانى كوبەيتىلسە, جالپى تاجىري­بەدەگى دارىگەرلەرلەر سانى ازا­يىپ كەتەدى ەكەن. ەكىنشى جاعىنان, تۇر­عىنداردىڭ قالاعا شوعىرلانۋ ۇدەرىسىنىڭ تىم قارقىن الۋىنان قالاداعى ەمحانالار مەن اۋرۋحانالاردا جۇكتەلىم كوبەيگەن.

اقتوبە وبلىسى تۇرعىندارىنىڭ سانى 941 مىڭ ادامدى (613 مىڭ ەرەسەك, قالعانى بالالار) قۇراسا, ونىڭ 25 %-ى اۋىلدىق جەرلەردە تۇرادى. وسى جىلى اۋىلدىق جەرلەرگە جۇمىسقا كەلگەن 50 ما­ماننىڭ ارقايسىسى 3 ملن تەڭگە سوماسىندا تولەماقى الدى. ەگەر جاس مامان «ديپلوممەن – اۋىلعا!» باعدارلاماسىمەن كەلسە, 100 ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش مول­شەرىن­دەگى جاردەماقىسىمەن قوسا 2500 ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش سوماسىندا تۇرعىن ءۇي كومەگىن الادى. بىراق باستى تالاپ – تۇرعىلىقتى جەردە كەمىندە بەس جىل جۇمىس ىستەۋگە ءتيىس.

وسى جىلى بيۋدجەت ەسەبىنەن 666 ملن تەڭگەگە مەديتسينالىق قۇرال-جابدىقتار ساتىپ الىنسا, كەلەسى جىلى ونىڭ كولەمىن 3,6 ملرد تەڭگەگە كوبەيتۋ جوسپارلانىپ وتىر. 21 مەديتسينالىق مەكەمەگە جوندەۋ جۇرگىزىلىپ, وبلىستىق كوپسالالى بالالار اۋرۋحاناسى, ايتەكە بي مەن قارعالى اۋداندىق اۋرۋحانالارىنىڭ قازان­دىقتارى جاڭارتىلدى. كەلەسى جىلى جۇيكە اۋرۋلارىن ەمدەيتىن ورتالىق, ساراپتاما ورتالىعى عي­ما­راتتا­رىنا جوندەۋ جۇرگىزىلەدى. ۇلت­تىق جوبا اياسىندا سالىنىپ جات­­قان 3 اۋدانارالىق اۋرۋحانانىڭ جوبالاۋ-سمەتالىق قۇجاتتارى وسى قاراشادا مەملەكەتتىك ساراپتامادان وتەدى.

«ەمحانالار مەن اۋرۋحانا­لار­داعى قۇرال-جابدىقتاردىڭ توزۋ دەڭگەيى 75%. بىرنەشە جىل بۇ­رىن م.وسپانوۆ اتىنداعى باتىس قازاقستان مەديتسينا ۋنيۆەر­سي­تە­تى­نىڭ بازاسىنا بەرىلگەن ونكولوگيا ورتالىعىنىڭ عيماراتى 1976 جىلى سالىنعان. مۇنداعى ساۋلەلى تەرا­پيا جابدىقتارى دا ون جىلدان بەرى پايدالانىلىپ كەلەدى. وبلىستا تۋبەركۋلەز ورتالىعىن سالۋدىڭ قاجەتى شامالى. سەبەبى بۇل كۇندەرى وكپە سىرقاتىنا ۇشىرا­عان­دار سانى 22 ەسەگە ازايدى. ونىڭ ۇستىنە, قالادا 300 كەرەۋەتتىك فتي­زيو­­­پۋلمونولوگيالىق ورتا­لىق بار», دەيدى دەنساۋلىق ساقتاۋ باس­قار­ما­سىنىڭ باسشىسى نۇربول تىمپيەۆ.

وبلىستىق اكىمدىك قاراۋىن­داعى احۋالدىق ورتالىققا تۇسكەن 951 شاعىم­نىڭ تەڭ جارتىسى ءدارى-دارمەك تاپشىلىعى مەن ەمحانا­لار­دىڭ قىزمەتىنە قاتىستى. سون­داي-اق جاستار اراسىندا سالا­مات­­­تى ءومىر سالتىن ناسيحاتتاۋعا جەر­­­­گى­لىكتى بيۋدجەتتەن بولىنگەن قار­­جى ەكى جىلدان بەرى يگەرىلمەي كەلەدى. باسقارما باسشىسى وسى ىسپەن ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىم­دار اينالىسقانىن, ولاردىڭ مەم­لەكەتتىك تاپسىرىس الۋعا تاپ­سىر­عان قۇجاتتارى كونكۋرس تالابىنا سايكەس كەلمەگەندىگىن اتاپ ءوتتى. بۇل جۇمىسپەن مەديتسينالىق ءبىلىمى بار ازا­ماتتار اينالىسۋعا ءتيىس. كەلە­سى جىلى سالاماتتى ءومىر سالتىن ناسي­­­حاتتاۋ جۇمىستارى دەنساۋلىق ساق­­­تاۋ مينيسترلىگىنە قاراستى ۇلت­­­تىق ورتالىقتار قۇزىرەتىنە بەرىلەدى.

وبلىستىق ءماسليحات دەپۋتاتى ەلامان يتەعۇلوۆتىڭ ايتۋىنشا, اقتوبە وبلىسى مەديتسينالىق قۇرال-جابدىقتارمەن جابدىقتالۋ دەڭگەيى جونىنەن جوعارى ورىندا دەپ كورسەتىلسە دە, بار­لىق مەدي­تسينالىق مەكەمەنىڭ جابدىقتارى ەسكىرگەن. بۇعان مونيتورينگ قورى­تىندىسى دالەل. «ەمحانالار مەن اۋرۋحانالاردىڭ مەديتسينالىق قوندىرعىلارمەن جابدىقتالۋ دەڭگەيى ايقىندال­ما­عان. ءبىرىنشى كەزەكتەگى ساتىپ الۋ باسىمدىقتارىن انىقتاۋ قاجەت», دەيدى دەپۋتات.

سونداي-اق دەنساۋلىق ساق­تاۋ مەكەمەلەرى مەديتسينالىق قۇ­رال-جابدىقتاردى ساتىپ الۋ ەرەجەسىن ەسكەرمەيدى. سونىڭ ءبىر دالەلى – دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسى ءبىر جىلدىڭ ىشىندە 22 قوسالقى مەردىگەر مەن جەكە ۇيىمدارمەن 1000 كەلىسىمشارتقا وتىرعان. باسقارما باسشىسى كەلەسى جىلدان باستاپ جاب­دىق­تاردى ساتىپ الۋ جۇيەسى ورتا­لىقتاندىرىلاتىنىن, وسى ارقىلى جەتكىزۋشىلەر سانى ازاياتىنىن ايتادى. زەرتحانالار جۇمىسى دا ورتالىقتاندىرىلادى.

قاتەرلى ىسىككە شالدىققان ناۋقاس­تاردى ەمدەۋ – وتە وزەكتى ماسەلە. بىرنەشە جىل بۇرىن 120 كەرەۋەتتىك ونكولوگيا ورتالى­عى م.وسپانوۆ اتىنداعى باتىس قازاقستان مەديتسينا ۋنيۆەر­سيتە­تىنىڭ بازا­سىنا كوشىرىلدى. وسى مەكەمەنى دەنساۋلىق ساقتاۋ باس­قارماسىنا قايتارۋ تۋرالى دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنە حات جىبەرىلدى. اقتوبەدە يادرولىق ورتالىق سالۋ كۇن تارتىبىندە تۇر.

قازاقستان ونكولوگيا جانە راديولوگيا عىلىمي زەرتتەۋ ينستي­تۋ­تىنىڭ باسشىسى, دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ شتاتتان تىس باس ونكولوگى ديليارا قايدا­رو­ۆا اقتوبە وبلىسىندا قاتەرلى ىسىك­كە شالدىققانداردى ەرتە انىق­تاۋ كورسەتكىشى تومەندەپ كەت­كە­نىنە, ونكولوگ مامانداردىڭ جەتىس­پەۋ­شىلىگىنە نازار اۋداردى.

«اقتوبە وبلىسىندا ونكولو­گيالىق ناۋقاستاردى ەمدەۋ وتە وتكىر كۇيدە قالىپ وتىر. سونىڭ ىشىن­دە ناۋقاستاردى ەرتە انىقتاۋ كور­­سەتكىشى تومەندەپ كەتتى. قاتەرلى ىسىك­تەن ءولىم-ءجىتىم كورسەتكىشى 4,5%-عا وسكەن. اۋداندىق اۋرۋحانالار­داعى ونكولوگ دارىگەرلەردىڭ تەڭ جارتىسى بۇل جۇمىستى قوسىمشا اتقارادى. باسقا وبلىستاردا ونكو­لوگيالىق قىزمەت دەربەس مەكەمە بولسا, وسى وڭىردە ونكولوگيا­لىق قىزمەت ۋنيۆەرسيتەت بازاسىندا قالىپ وتىر. ۋنيۆەرسيتەت ماماندار دايارلاۋ سۇرانىسىن قام­­تاماسىز ەتىپ وتىرعان جوق. زاماناۋي ەمدەۋ تاسىلىنە كوشۋ كەرەك. اۋىلدارعا بارۋ كەرەك. «قازاقستان حالقىنا» قورى ساتىپ الىپ بەرگەن قىمبات مامموگراف تا بوس تۇر. قارجىلاندىرۋ بار, بىراق جۇمىس كورىنبەيدى. وسى جابدىقتى كۇتىپ ۇستاۋعا, ەلدى مەكەن تۇرعىندارىن مەديتسينالىق تەكسەرىستەن وتكىزۋگە وبلىستىق بيۋدجەتتەن 100 ملن تەڭگە بولىنگەن, بىراق جۇمىس ورىندالماعان», دەدى د.قايداروۆا.

مەديتسينالىق-فارما­تسەۆ­تيكا­لىق باقىلاۋ دەپار­تا­مەنتىنىڭ باس­شىسى ءاليا لاتىپوۆانىڭ ­ايتۋىنشا, وسى جىلدىڭ توعىز ايىندا تۇرعىنداردان تۇسكەن 204 شاعىمنىڭ 67%-ى ستاتسيونار­لىق, امبۋلاتورلىق قىزمەت ساپا­سىنا, 24%-ى پەدياتريا, 13,5%-ى­ حيرۋر­گياعا قاتىستى بولعان. 6 شا­عىم قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا جىبەرىلدى. كەمشىلىكتەر نەگىزىنەن ناۋقاسقا جەدەل كومەك كورسەتپەۋ, دەر كەزىندە ەسەپكە الماۋ, اۋىر ناۋقاستاردىڭ جاعدايىن انىقتاۋدا وبلىستاعى دارىگەرلەرمەن كونسيليۋم جۇرگىزبەۋدەن كورىنەدى.

دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا قاتىستى تۇرعىنداردىڭ شاعىمى جىلدان-جىلعا ءوسىپ بارا جاتقانى دا نازار اۋدارتادى. ماسەلەن, 2022 جىلى – 56, 2023 جىلى –150, 2024 جىلى 144 شاعىم تۇسكەن. ءا.لاتى­­پوۆانىڭ ايتۋىنشا, سەگىز ايدا زاڭسىز فارماتسەۆتيكالىق قىز­مەتپەن اينالىسقان ءۇش مەكەمەگە 3 ملن تەڭگەدەن استام ايىپ­پۇل سالىندى. ليتسەنزياسى جوق بالا­باق­شالار مەن كوللەدجدەر دە انىقتالدى.

جەكەمەنشىك ەمحانالار مەن اعزانى تازارتۋ ورتالىقتارىنىڭ قىزمەتىن دە باقىلاۋدا ۇستاعان ءجون. «بىزدە مەديتسينالىق ورتالىقتار كوپ اشىلىپ جاتىر. وتكەن جىلى پلاس­تيكالىق وپەراتسيا مەن كوسمە­تي­كالىق ورتالىقتارعا قاتىستى شاعىم كوپ ءتۇستى. الايدا مەكەمەگە قاتىستى شاعىم تۇسپەسە, باسقارما وزدىگىنەن تەكسەرىس جۇرگىزە المايدى. بۇل شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىك نىسانىنا قىسىم كورسەتۋ بولىپ تابىلادى», دەيدى ءا.لاتىپوۆا.

اقتوبە وبلىسىندا سالىنادى دەپ جوسپارلانعان يادرولىق ورتالىق قۇرىلىسىن «Shevron» كومپانياسى قارجىلاندىرادى. ناۋقاستاردىڭ ساپالى ەم الۋىنا جاقسى جاراقتاندىرىلعان دەربەس ورتالىق قاجەت.

اقتوبە وبلىسى