ءتيىمدى كەلىسىم تابىسقا باستايدى

چيپس سۇرىپتى كارتوپ العاش رەت ەگىلگەندىكتەن 80 گەكتار ارنايى سىناق القابىندا ەرەكشە كۇتىم, باپپەن ءوسىرىلدى. كارتوپ تۇقىمىن كومپانيانىڭ ءوزى ۇسىنعان.

– الەمدىك كومپانيا بىزگە سەنىم جۇكتەپ وتىر. بيىل شامامەن 1,5–2 مىڭ توننا كارتوپ جيناپ, سىناق رەتىندە قايتا وڭدەۋگە جىبەرەمىز. كەلەر جىلى دا وسىلاي ىستەيمىز. الماتىداعى زاۋىت اشىلىپ, ءبىزدىڭ ءونىم بارلىق ساپا ستاندارتتارىنا ساي كەلسە, ءونىم كولەمىن وسىرەمىز. ىنتىماقتاستىق جۇمىسقا دەگەن ىنتاڭدى اشادى. ونىڭ ۇستىنە ول تانىمال كومپانيا بولسا. ونەركاسىپتىك وڭدەۋگە ارنالعان كارتوپ – كۇندەلىكتى اسحاناداعى سۇرىپ ەمەس. بۇل ءوز كەزەگىندە ساتىلىمدى كەپىلدەندىرۋ ەكەنىن اتاپ وتكىم كەلەدى. فەرمەرلەرگە – مۇمكىندىك, شارۋالارعا – تاپتىرماس تابىس, – دەيدى سەرىكتەستىكتىڭ باسشىسى پاۆەل لۋششاك.

«PepsiCo» كومپانياسى شا­رۋا­شىلىقتىڭ كارتوبىن ساتىپ الۋمەن عانا شەكتەلمەيدى. بۇعان قوسا, استىعى مول القاپتى سۋارۋ, جەر تىڭايتۋدىڭ تىڭ ءادىسى مەن كارتوپ ءوسىرۋدىڭ باس­قا تەحنولوگيالارى بويىنشا كەڭەس بەرىپ, ەگىنشىلىكتىڭ جاڭا تەحنولوگيالارىن ەنگىزۋگە كومەكتەسەدى. وسىنداي وراسان يگىلىگى بار.

– كارتوپ ءوسىرۋدىڭ ءوز قيىن­دىقتارى بار. ءبارىن ۇيرەنەمىز, تاجىريبە جينايمىز. ەڭ ماڭىز­دىسى – تاجىريبە ارتتىرۋ. ويت­كەنى ءبىز ۇيرەنگەن تەحنولوگيانى بارلىق القاپتا قولدانامىز. ونەركاسىپتىك وڭدەۋگە ارنالعان كار­توپقا قويىلاتىن تالاپ كۇر­دەلى. قۇرا­مىندا قانت پەن قۇرعاق زاتتاردىڭ قاجەتتى كولەمدە بولۋىن قاداعالاۋ كەرەك. كۇتىمىنەن بولەك, قويمادا ساقتاۋ ەرەك­شەلىگى دە باس­قاشا, – دەيدى شارۋا­شىلىق باسشىسى. 

«نايدوروۆسكوە» شارۋاشىلىعى كەلەر جىلى 25 جىلدىق مەرەيتو­يىن اتاپ وتەدى. شيرەك عاسىر ۋاقىت ىشىندە شارۋاشىلىق دامۋدىڭ داڭعىل جولىنا ءتۇستى. بۇگىندە ايماعىنداعى 200-دەن ­اسا ادامدى جۇمىسپەن قامتىپ وتىر­عان شارۋاشىلىق ءداندى, مايلى دا­قىلداردى, بۇرشاق داقىلدارى مەن كارتوپ وسىرەدى.

كومپانيانىڭ كارتوپ ەگۋدى قولعا العانىنا 10 جىل بولدى. ەڭبەك ناتي­جەسىز ەمەس. العاش كارتوپ القابى نەبارى 70 گەكتار بولسا, قازىر 480 گەكتارعا دەيىن ۇلعايتقان. جىلدىق ءونىم كولەمى 20 مىڭ تونناعا دەيىن وسكەن. بۇگىندە كارتوپ ءونىمىن ساقتايتىن الىپ قويماسىن سالىپ العان. كەلەر جىلى تاعى ءبىر قويما سالادى.

شارۋاشىلىقتا 50 مىڭ تونناعا دەيىن كارتوپ وسىرە الاتىن قاۋقار بار. قازىر ونىمدەرىمەن ەلدىڭ ىشكى نارىعىن قامتىپ وتىر. الداعى مەجە – ەۋروپا نارىعىنا شىعۋ. جاڭاشىلدىققا ۇمتىلاتىن شارۋاشىلىقتىڭ ۇتارى كوپ.

بيىل ولار ەگىن جيناۋعا كەش ءتۇسىپتى. وراق ماۋسىمىن تامىز ايى­نىڭ سوڭىندا باستاپتى. بيىل جەر ىرى­سىن بەرگەن. 57 مىڭ تونناعا جۋىق ءونىم جينايمىز دەيدى. ونىڭ ىشىندە, استىق – 35 مىڭ توننا, كارتوپ – 20 مىڭ توننا, 2 مىڭ توننا زىعىر بار. بۇدان ەرتەرەكتە شارۋاشىلىق بيدايدىڭ «اۋستريالىق» دەپ اتالاتىن سۇرىبىنىڭ تۇقىمىن 550 گەكتار القاپقا ءسىڭىرىپتى. جەرىن اۋستريالىق ماماندار ازىرلەگەن «Nourivit» يننوۆاتسيالىق تىڭايت­قى­­شى­مەن وڭدەدى. بۇل تىڭايتقىشتىڭ قۇرامىندا توپىراقتى ميكروەلەمەنتتەرمەن بايى­تاتىن, ونىڭ اۋا وتكىز­­گىشتىك قاسيەتىن ارتتىراتىن ميكرو­­ورگانيزمدەردىڭ قوسىندىسى بار. مۇنىڭ ناتيجەسى استا-توك ءونىم الۋعا قول جەتكىزدى. بيدايدىڭ بۇل تۇرىنە يتاليا مەن اۋستريا تاراپىنان سۇرا­نىس مول بولىپ, ءونىمىن ەۋروپاعا ەكسپورت­تاعان.

مۇنىمەن قوسا, ولار قارا بيداي مەن قاتتى بيداي گيبريدى – تريتيكالە ءوسىرىپ, الىنعان ءونىمدى ەكسپورتقا شىعاردى. بۇل دا شەتەلدىك سەلەكتسيا. ياعني رەسەيدىكى. سول جولى 700 توننا تريتيكالەنى تاجىكستانعا جونەلتكەن ەدى. قالعان ءونىمدى جەرگىلىكتى قۇس فاب­ريكالارى ساتىپ العان.

وندىرىستىك ۇدەرىستى تسيفرلان­دى­رۋدىڭ ماڭىزدى ەلەمەنتتەرىن العاش­قى­لاردىڭ ءبىرى بولىپ ەنگىزۋگە كىرىسكەن «نايدوروۆسكوە» شارۋاشىلىعى بۇل ىرىستى شارۋانىڭ پايدانى شاش-ەتەكتەن اكەلەتىنىن ىسپەن دالەلدەپ ءجۇر.

قاراعاندى وبلىسى