– استانا-ءىى ۆوكزالىنىڭ قۇرىلىسى باستالدى
«استانادا توعىسقان توعىز جولدىڭ تورابى ەلوردانىڭ جاسامپازدىق رۋحىن تاراتاتىن ءومىر-تامىرىنا اينالۋى ءتيىس. ايماقتاردىڭ ءوزارا بايلانىسىن جاقسارتۋ ەلدىڭ ىشكى الەۋەتىن ارتتىرادى», – دەپ اتاپ كورسەتتى ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ «نۇرلى جول – بولاشاققا باستار جول» اتتى جولداۋىندا. ال بۇل مىندەتتەردى ءىس جۇزىنە اسىرۋدا تەمىرجول بويىنداعى ۆوكزال-بەكەتتەردىڭ ءرولى زور. ەندەشە, مەملەكەت باسشىسىنىڭ تىكەلەي تاپسىرماسىمەن قولعا الىنعان استانادا ەكىنشى جاڭا ۆوكزال سالۋ – ۋاقىت تالابىنان تۋعان ورەلى مىندەت.
استانا قالاسىنداعى جاڭا ۆوكزالدىڭ قۇرىلىسى بيىلعى جاز ماۋسىمى باستالعاننان بەرى قىزىپ سالا بەردى. قۇرىلىس باسىنداعى مامانداردىڭ ايتۋىنشا, ەكسپو-2017 حالىقارالىق كورمەسىنىڭ بەتكە ۇستار ايشىقتى نىساندارىنىڭ بىرىنە اينالۋى ءتيىس تەمىرجول كولىگىندەگى جولاۋشىلار قاقپاسىندا سۋىق تۇسكەنشە ءبىراز نەگىزگى جۇمىستاردىڭ باسىن قايىرىپ ۇلگەرۋ قاجەت.
اعىمداعى جاعدايعا كەلسەك, ەلورداداعى جولاۋشىلار تاسىمالىنىڭ ەكىنشى تىنىسىن اشۋعا ءتيىس قازىرگى زامان بەكەتىنىڭ بولاشاق عيماراتى ورنالاساتىن ورىنعا جەر توسەمى مەن توپىراق ءۇيۋ ىستەرىنىڭ مەجەسى 2690000 تەكشە مەتر بولسا, بۇگىندە سونىڭ 56 پايىز جۇمىسى ورىندالعان. ال ۆوكزال كەشەنىنىڭ باس عيماراتىنىڭ استىنداعى قادالاردى قاعۋ قيمىلدارى قازىر تولىق اياقتالىپ بىتكەن. عيمارات ىرگەتاسى مەن قاڭقاسىن مونوليتتىك تەمىر-بەتوننان تۇزۋدە 83781 تەكشە مەتر مونوليت قوندىرعىلار ورناتىلعان. سونىمەن بىرگە, شويىن جول ەستاكاداسىنا بايلانىستى جۇمىستار دا قىزۋ جۇرگىزىلۋدە. مەتالل ارالىقتى مونتاجداۋدا ازىرگە 27000 توننا قاجەتتى زاتتىڭ 1698 تونناسى قويىلىپتى. جالپى, ەڭبەك كورىگى قىزعان ماڭىزدى نۇكتەگە, بۇگىنگى نىساننىڭ قۇرىلىس الاڭىنا 850-دەن استام مامان مەن قۇرىلىسشى جانە 72 ءىرى تەحنيكا تارتىلعان.
– 2013 جىلى ارنايى كەلىسىمشارتقا سايكەس, «كولىك جانە كوممۋنيكاتسيا عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتى» جشس جاساعان تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق نەگىزدەمەگە سايكەس مەملەكەتتىك ساراپتاۋدىڭ جاعىمدى قورىتىندىسى قولعا تيگەن سوڭ, جان-جاقتى تالداۋدىڭ ناتيجەسىندە جاڭا ۆوكزالعا قولايلى ايماق رەتىندە ونەركاسىپتىك تۇرعىن الابىنىڭ ءوڭتۇستىگىنە قاراي ورىلگەن «مىڭجىلدىق» اللەياسىنىڭ بويى تاڭدالدى. بىلتىر, 1-ءشى كەزەكتەگى ىسكە قوسۋ كەزەڭىنە وراي, كەشەندى جۇمىستاردى باستاۋ جونىندەگى ۋاعدالاستىققا وتىردىق. قازىرگى كەزدە جىلى ماۋسىمدى بارىنشا پايدالانا وتىرىپ, عيماراتتى تولىققاندى «قىمتاپ» الۋعا كۇش سالۋدامىز. جوسپارلى كەستەدەن كەشىكپەي, كوزدەلگەن ماقساتتار ءتيىستى دەڭگەيدە ىسكە اسىرىلۋدا. ەندى ينجەنەرلىك-كوممۋنيكاتسيالار تارتىلادى. تاپسىرىس بەرۋشى «قتج» ۇك» اق-پەن جەمىستى ىنتىماقتاستىقپەن جوعارى جاعدايدا جۇمىس جۇرگىزىپ جاتىرمىز, – دەدى ماڭىزدى قۇرىلىستى سالۋشى «سەمبول» كومپانياسىنىڭ وكىلى ۆاگيف يساەۆ.
«كوپىر جاساعى-8» جشس-ءنىڭ باس مامانى ميحايل ماتۆەەۆتىڭ ايتۋىنشا, بۇل كاسىپورىن باس مەردىگەر «جول جوندەۋشى» كومپانياسىمەن بىرگە يگىلىكتى ىستەرگە بىلەك سىبانا كىرىسكەن. سودان, بىردەن قاربالاس ءىس-قيمىل الاڭىنا قۋاتتى تەحنيكا, زاماناۋي قۇرال-جابدىق, ۋاقىتشا تۇراتىن ۆاگوندار جەتكىزىلگەن. نەعۇرلىم جايلى دا ىڭعايلى وندىرىستىك احۋال ءۇشىن كىشىگىرىم اۋىسىمدىق قالاشىق بوي كوتەرىپ, وندا قۇرىلىسشىلاردىڭ جاتىن ورنى, كەڭسە, قويما, اسحانا ورنالاستىرىلعان.
– ەستاكادانىڭ وزىنە كەلسەك, ونىڭ ۇزىندىعى 2550 مەتر, 3 جول تورابى سىيىپ كەتەدى. تىرەۋلەر سانى 88 بىرلىك بولسا, ءتيىستى ارالىق باعاندار 18-ءدى قۇرايدى. الدىڭعى جاعى شۋدان قورعايتىن ەكرانمەن جابىلعان. قادالار قاعىلىپ, مونوليتتىك دىڭگەكتەردى ورناتۋ جۇرگىزىلۋدە. وتكەن جىلعى مامىر ايىنان بەرى قازىرگى ۋاقىتقا دەيىن بىرقاتار جۇمىس اتقارىلىپ, مەجەلى باعدارلار ەڭسەرىلدى. بيىلعا كوزدەلگەن كولەمنىڭ جارتىسى جۇكتەلۋدە. قاراعاندى قالاسىنداعى «يمستالكون» اق پەن رەسەيدىڭ تۇمەن قالاسىنداعى «تيۋمەنستالموست» جشك مەتالل قۇرىلعىلارى زاۋىتتارىن ارالاپ, مۇمكىندىكتەرىن, دايىندالاتىن ءونىم ساپاسىن تارازىلاعان سوڭ, «قازاقستان تەمىر جولى» كومپانياسىنىڭ كەلىسىمى بويىنشا 26000 توننا مەتالل قۇرىلىمدارىن الۋعا شارت جاسالدى. ونىڭ 6 مىڭ تونناسى «يمستالكون» اق تاراپىنا تيەسىلى, – دەپ تارقاتتى اڭگىمە تيەگىن ميحايل پاۆلوۆيچ.
ۆوكزال قۇرىلىسىن سالۋ ناتيجەسىندە مەملەكەتارالىق جانە ايماقارالىق بايلانىستاعى جولاۋشىلار قاتىناسى وڭتايلاندىرىلىپ, ۇلتتىق ەكونوميكانىڭ دامۋىن ەسەلەي ارتتىرۋعا ىقپالى زور كولىك جۇيەسى قالىپتاسادى. ال وتكىزۋ الەۋەتى جول ءجۇرۋ باعىتتارىنا جولاۋشىلاردى جونەلتۋدىڭ ىقتيمال كورسەتكىشتەرى تۇرعىسىندا انىقتالعان. استانا ستانساسىنا كەلىپ تۇيىسەتىن توبىل, كوكشەتاۋ, قاراعاندى, پاۆلودار باعىتتارىنداعى جول توراپتارى بويىنشا تۇتىنۋشىلارعا قىزمەت كورسەتىلەدى.
«قتج» ۇك» اق – ءىرى جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ ديرەكتسياسى فيليالىنان الىنعان مالىمەتكە جۇگىنسەك, ۆوكزال كەشەنىنىڭ قۇرىلىمى جوعارى ءونىمدى تەحنولوگيالار ۇستانىمىنا بەيىمدەلگەن يننوۆاتسيالىق وزىق ءتاسىلدەردەن تۇرادى. بۇل رەتتە جەدەل باسقارۋدى قامتاماسىز ەتۋ كوزدەلىپ, ارقانىڭ قاتال دا قۇبىلمالى اۋا رايى مەن جەرگىلىكتى جاعراپيالىق جاعداي تولىق ەسكەرىلىپتى.
بولاشاقتا بوي كوتەرەتىن جاڭا ۆوكزالدىڭ ەڭسەلى عيماراتى 6 قاباتتان تۇرادى. وسى ورايدا مۇندا 6 تۇيىق تۇردەگى قابىلداپ-جونەلتۋشى جول تورابىنىڭ توقتاۋسىز جۇمىس ىستەۋى ماقسات ەتىلگەن. ۆوكزالدىڭ ىشىنە بىردەن 3000 جولاۋشى سىيادى دەلىنسە, وتكىزۋ قابىلەتىنە قاتىستى تارتىپتە تاۋلىگىنە كەم دەگەندە 35 مىڭ ادام ەركىن قوزعالادى. بولاشاق نىساننىڭ جالپى اۋماعى 119 709 شارشى مەتردى قۇرايدى. اسەم كوركى كوز سۇيسىندىرەرلىك قالا كەلبەتىمەن استانا جاڭا ۆوكزالى عيماراتىنىڭ زاماناۋي ساۋلەت ونەرى ۇيلەسىم تاپپاق.
ۆوكزال نىسانىنىڭ ساۋلەت جوباسىندا دا قازاقتىڭ ماڭ دالاسىن ءتۇرلى تۇسكە بوياعان كەمپىرقوساق, ەر-توقىمنىڭ دوعال قىر ارقاسى جانە كەرەگە سياقتى قىزىقتى زاتتار جۇمباقتالعان. «ۆوكزال-كوپىر» دەپ سيپاتتالاتىن ارحيتەكتۋرالىق تۋىندىنىڭ تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق كورسەتكىشتەرىنە كەلسەك, تەك ۆوكزال عيماراتىنىڭ جالپى اۋماعى 33670 شارشى مەتردى الىپ, اۆتوتۇراعى بار ۆوكزال ماڭى 137134 شارشى مەتردى قۇراماق. كوممەرتسيالىق ماقساتتاعى بولىگى 15302 شارشى مەتردى يەلەنبەك.
جاراس سادۋاقاسوۆ.
سۋرەتتەردە: جاڭا ۆوكزالدىڭ قۇرىلىس الاڭىنداعى قاۋىرت قيمىل.
استانا قالاسىنداعى جاڭا ۆوكزالدىڭ قۇرىلىسى بيىلعى جاز ماۋسىمى باستالعاننان بەرى قىزىپ سالا بەردى. قۇرىلىس باسىنداعى مامانداردىڭ ايتۋىنشا, ەكسپو-2017 حالىقارالىق كورمەسىنىڭ بەتكە ۇستار ايشىقتى نىساندارىنىڭ بىرىنە اينالۋى ءتيىس تەمىرجول كولىگىندەگى جولاۋشىلار قاقپاسىندا سۋىق تۇسكەنشە ءبىراز نەگىزگى جۇمىستاردىڭ باسىن قايىرىپ ۇلگەرۋ قاجەت.
اعىمداعى جاعدايعا كەلسەك, ەلورداداعى جولاۋشىلار تاسىمالىنىڭ ەكىنشى تىنىسىن اشۋعا ءتيىس قازىرگى زامان بەكەتىنىڭ بولاشاق عيماراتى ورنالاساتىن ورىنعا جەر توسەمى مەن توپىراق ءۇيۋ ىستەرىنىڭ مەجەسى 2690000 تەكشە مەتر بولسا, بۇگىندە سونىڭ 56 پايىز جۇمىسى ورىندالعان. ال ۆوكزال كەشەنىنىڭ باس عيماراتىنىڭ استىنداعى قادالاردى قاعۋ قيمىلدارى قازىر تولىق اياقتالىپ بىتكەن. عيمارات ىرگەتاسى مەن قاڭقاسىن مونوليتتىك تەمىر-بەتوننان تۇزۋدە 83781 تەكشە مەتر مونوليت قوندىرعىلار ورناتىلعان. سونىمەن بىرگە, شويىن جول ەستاكاداسىنا بايلانىستى جۇمىستار دا قىزۋ جۇرگىزىلۋدە. مەتالل ارالىقتى مونتاجداۋدا ازىرگە 27000 توننا قاجەتتى زاتتىڭ 1698 تونناسى قويىلىپتى. جالپى, ەڭبەك كورىگى قىزعان ماڭىزدى نۇكتەگە, بۇگىنگى نىساننىڭ قۇرىلىس الاڭىنا 850-دەن استام مامان مەن قۇرىلىسشى جانە 72 ءىرى تەحنيكا تارتىلعان.
– 2013 جىلى ارنايى كەلىسىمشارتقا سايكەس, «كولىك جانە كوممۋنيكاتسيا عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتى» جشس جاساعان تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق نەگىزدەمەگە سايكەس مەملەكەتتىك ساراپتاۋدىڭ جاعىمدى قورىتىندىسى قولعا تيگەن سوڭ, جان-جاقتى تالداۋدىڭ ناتيجەسىندە جاڭا ۆوكزالعا قولايلى ايماق رەتىندە ونەركاسىپتىك تۇرعىن الابىنىڭ ءوڭتۇستىگىنە قاراي ورىلگەن «مىڭجىلدىق» اللەياسىنىڭ بويى تاڭدالدى. بىلتىر, 1-ءشى كەزەكتەگى ىسكە قوسۋ كەزەڭىنە وراي, كەشەندى جۇمىستاردى باستاۋ جونىندەگى ۋاعدالاستىققا وتىردىق. قازىرگى كەزدە جىلى ماۋسىمدى بارىنشا پايدالانا وتىرىپ, عيماراتتى تولىققاندى «قىمتاپ» الۋعا كۇش سالۋدامىز. جوسپارلى كەستەدەن كەشىكپەي, كوزدەلگەن ماقساتتار ءتيىستى دەڭگەيدە ىسكە اسىرىلۋدا. ەندى ينجەنەرلىك-كوممۋنيكاتسيالار تارتىلادى. تاپسىرىس بەرۋشى «قتج» ۇك» اق-پەن جەمىستى ىنتىماقتاستىقپەن جوعارى جاعدايدا جۇمىس جۇرگىزىپ جاتىرمىز, – دەدى ماڭىزدى قۇرىلىستى سالۋشى «سەمبول» كومپانياسىنىڭ وكىلى ۆاگيف يساەۆ.
«كوپىر جاساعى-8» جشس-ءنىڭ باس مامانى ميحايل ماتۆەەۆتىڭ ايتۋىنشا, بۇل كاسىپورىن باس مەردىگەر «جول جوندەۋشى» كومپانياسىمەن بىرگە يگىلىكتى ىستەرگە بىلەك سىبانا كىرىسكەن. سودان, بىردەن قاربالاس ءىس-قيمىل الاڭىنا قۋاتتى تەحنيكا, زاماناۋي قۇرال-جابدىق, ۋاقىتشا تۇراتىن ۆاگوندار جەتكىزىلگەن. نەعۇرلىم جايلى دا ىڭعايلى وندىرىستىك احۋال ءۇشىن كىشىگىرىم اۋىسىمدىق قالاشىق بوي كوتەرىپ, وندا قۇرىلىسشىلاردىڭ جاتىن ورنى, كەڭسە, قويما, اسحانا ورنالاستىرىلعان.
– ەستاكادانىڭ وزىنە كەلسەك, ونىڭ ۇزىندىعى 2550 مەتر, 3 جول تورابى سىيىپ كەتەدى. تىرەۋلەر سانى 88 بىرلىك بولسا, ءتيىستى ارالىق باعاندار 18-ءدى قۇرايدى. الدىڭعى جاعى شۋدان قورعايتىن ەكرانمەن جابىلعان. قادالار قاعىلىپ, مونوليتتىك دىڭگەكتەردى ورناتۋ جۇرگىزىلۋدە. وتكەن جىلعى مامىر ايىنان بەرى قازىرگى ۋاقىتقا دەيىن بىرقاتار جۇمىس اتقارىلىپ, مەجەلى باعدارلار ەڭسەرىلدى. بيىلعا كوزدەلگەن كولەمنىڭ جارتىسى جۇكتەلۋدە. قاراعاندى قالاسىنداعى «يمستالكون» اق پەن رەسەيدىڭ تۇمەن قالاسىنداعى «تيۋمەنستالموست» جشك مەتالل قۇرىلعىلارى زاۋىتتارىن ارالاپ, مۇمكىندىكتەرىن, دايىندالاتىن ءونىم ساپاسىن تارازىلاعان سوڭ, «قازاقستان تەمىر جولى» كومپانياسىنىڭ كەلىسىمى بويىنشا 26000 توننا مەتالل قۇرىلىمدارىن الۋعا شارت جاسالدى. ونىڭ 6 مىڭ تونناسى «يمستالكون» اق تاراپىنا تيەسىلى, – دەپ تارقاتتى اڭگىمە تيەگىن ميحايل پاۆلوۆيچ.
ۆوكزال قۇرىلىسىن سالۋ ناتيجەسىندە مەملەكەتارالىق جانە ايماقارالىق بايلانىستاعى جولاۋشىلار قاتىناسى وڭتايلاندىرىلىپ, ۇلتتىق ەكونوميكانىڭ دامۋىن ەسەلەي ارتتىرۋعا ىقپالى زور كولىك جۇيەسى قالىپتاسادى. ال وتكىزۋ الەۋەتى جول ءجۇرۋ باعىتتارىنا جولاۋشىلاردى جونەلتۋدىڭ ىقتيمال كورسەتكىشتەرى تۇرعىسىندا انىقتالعان. استانا ستانساسىنا كەلىپ تۇيىسەتىن توبىل, كوكشەتاۋ, قاراعاندى, پاۆلودار باعىتتارىنداعى جول توراپتارى بويىنشا تۇتىنۋشىلارعا قىزمەت كورسەتىلەدى.
«قتج» ۇك» اق – ءىرى جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ ديرەكتسياسى فيليالىنان الىنعان مالىمەتكە جۇگىنسەك, ۆوكزال كەشەنىنىڭ قۇرىلىمى جوعارى ءونىمدى تەحنولوگيالار ۇستانىمىنا بەيىمدەلگەن يننوۆاتسيالىق وزىق ءتاسىلدەردەن تۇرادى. بۇل رەتتە جەدەل باسقارۋدى قامتاماسىز ەتۋ كوزدەلىپ, ارقانىڭ قاتال دا قۇبىلمالى اۋا رايى مەن جەرگىلىكتى جاعراپيالىق جاعداي تولىق ەسكەرىلىپتى.
بولاشاقتا بوي كوتەرەتىن جاڭا ۆوكزالدىڭ ەڭسەلى عيماراتى 6 قاباتتان تۇرادى. وسى ورايدا مۇندا 6 تۇيىق تۇردەگى قابىلداپ-جونەلتۋشى جول تورابىنىڭ توقتاۋسىز جۇمىس ىستەۋى ماقسات ەتىلگەن. ۆوكزالدىڭ ىشىنە بىردەن 3000 جولاۋشى سىيادى دەلىنسە, وتكىزۋ قابىلەتىنە قاتىستى تارتىپتە تاۋلىگىنە كەم دەگەندە 35 مىڭ ادام ەركىن قوزعالادى. بولاشاق نىساننىڭ جالپى اۋماعى 119 709 شارشى مەتردى قۇرايدى. اسەم كوركى كوز سۇيسىندىرەرلىك قالا كەلبەتىمەن استانا جاڭا ۆوكزالى عيماراتىنىڭ زاماناۋي ساۋلەت ونەرى ۇيلەسىم تاپپاق.
ۆوكزال نىسانىنىڭ ساۋلەت جوباسىندا دا قازاقتىڭ ماڭ دالاسىن ءتۇرلى تۇسكە بوياعان كەمپىرقوساق, ەر-توقىمنىڭ دوعال قىر ارقاسى جانە كەرەگە سياقتى قىزىقتى زاتتار جۇمباقتالعان. «ۆوكزال-كوپىر» دەپ سيپاتتالاتىن ارحيتەكتۋرالىق تۋىندىنىڭ تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق كورسەتكىشتەرىنە كەلسەك, تەك ۆوكزال عيماراتىنىڭ جالپى اۋماعى 33670 شارشى مەتردى الىپ, اۆتوتۇراعى بار ۆوكزال ماڭى 137134 شارشى مەتردى قۇراماق. كوممەرتسيالىق ماقساتتاعى بولىگى 15302 شارشى مەتردى يەلەنبەك.
جاراس سادۋاقاسوۆ.
سۋرەتتەردە: جاڭا ۆوكزالدىڭ قۇرىلىس الاڭىنداعى قاۋىرت قيمىل.
