پاۆلوداردا الاش ارىسى جۇسىپبەك ايماۋىت ۇلىنىڭ 135 جىلدىق مەرەيتويىنا ارنالعان «ەرتىس-بايان» ءى رەسپۋبليكالىق تەاتر فەستيۆالى ءوز مارەسىنە جەتتى. 11 تەاتر, جالپى سانى 288 اكتەر قاتىسقان ونەر دوداسىندا بەكزادا كورەرمەن ەلىمىزدەگى ەڭ ۇزدىك تۋىندىلاردى تاماشالاپ, رۋحاني ءلاززات الدى. مادەني مايداننىڭ لەبىن سەزىندى. ۇيىمداستىرۋشى – جۇسىپبەك ايماۋىت ۇلى اتىنداعى پاۆلودار وبلىستىق قازاق مۋزىكا-دراما تەاترىنىڭ باسشىسى ارمان تەمىربەك اتاپ وتكەندەي, فەستيۆال ماقساتى – قازاق تەاترلارى اراسىندا تاجىريبە الماسىپ, اكتەرلەر مەن كورەرمەن اراسىنا التىن كوپىر سالۋ.
ەلوردالىق «جاستار تەاترى» ۇسىنعان «كۇيەۋ بالا» قويىلىمى ونەر دوداسىندا ساحنالانعان تالاسسىز دۇنيەنىڭ ءبىرى بولدى. مۇنى كوزىقاراقتى كورەرمەننىڭ ءوزى بىردەن اڭعاردى. قويىلىمدى كورىپ وتىرىپ ءبىر جىلاپ, ءبىر كۇلدىك. اكتەرلەر مەن رەجيسسەر تىڭعىلىقتى بىرلەسىپ جۇمىس ىستەسە, بەينە جاساۋدىڭ شارىقتاۋ شەگىنە اپارا السا, ودان ناتيجە شىعاتىنىن كوردىك.
«سوڭعى جىلدارى وتاندىق تەاتر ونەرى سالاسىندا فەستيۆالداردىڭ جولعا قويىلا باستاعانى اڭعارىلادى. ال فەستيۆالدىڭ ولجاسى – جاقسى سپەكتاكل. بۇل جاعىنان العاندا كەرەكۋلىك كورەرمەن رۋحاني قۇندىلىققا كەنەلدى دەگەن ويدامىن. قازىلار القاسى ءار قويىلىمدى شامامىز كەلگەنشە تالداپ, ءادىل باعاسىن بەرۋگە تىرىستىق. تەاترلارعا, رەجيسسەرلەر مەن اكتەرلەرگە قاتىستى كوپ سىن ايتىلدى. سىننىڭ شىن ەكەنىنە كوز جەتكىزگەندەر تالداۋ سوڭىنان قولىمىزدى قىسىپ, مىندەتتى تۇردە نازارعا الامىز دەگەن پىكىرلەرىن ايتتى. بۇل – فەستيۆال ماقساتىنىڭ ورىندالعانى. استانا جاستار تەاترى قويعان «كۇيەۋ بالا» سپەكتاكلى ءبىزدى قۋانتتى. قازاق تەاترىندا سوڭعى ۋاقىتتا دراما جانرى جوعالىپ كەتتى دەگەن پىكىرلەردى ەستىگەن ەدىك. بۇل پىكىردى اتالعان قويىلىم ىعىستىرىپ شىعارعانداي كورىندى. كوكەيدەگى ءبىراز ماسەلەنى كوتەرىپ تاستادى. «بۇگىنگى قازاق كىم, ول قاي باعىتقا بارا جاتىر؟ ۇلتتىق قۇندىلىعىمىزدىڭ ازايىپ بارا جاتقان تۇسى قايسى؟» دەگەن ساۋالدارعا جاۋاپ العانداي بولدىق. كاسىبي جاعىنان جيناقى, ەكى جارىم ساعاتقا سوزىلسا دا, نازارىڭدى ءبىر مينۋتقا دا وزگە جاققا اۋدارمايتىن جاقسى تۋىندىنى كوردىك. ەكىنشى ءبىر ۇناعان قويىلىم – ج.ايماۋىت ۇلى تەاترىنىڭ ترۋپپاسى ساحنالاعان شەكسپيردىڭ ء«ىىى ريچارد» تراگيفارسى. رەجيسسەر س.لەۆيتسكيدىڭ ايتقىسى كەلگەن ويىن اكتەرلەر تولىقتاي جەتكىزە بىلگەن. بۇل – پاۆلودار جەرىندە سوڭعى 30 جىلدا اكتەرلىك ۇلكەن مەكتەپتىڭ, كاسىبي تەاتردىڭ قالىپتاسقانىن بايقاتادى», دەدى قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, م.اۋەزوۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق دراما تەاترىنىڭ ديرەكتورى, قازىلار القاسىنىڭ توراعاسى ەركىن جۋاسبەك.
ونەر مايتالمانىنىڭ پىكىرىنشە, قازىرگى جازۋشىلار, رەجيسسەرلەر مەن دراماتۋرگتەر زامانعا ساي دۇنيەلەرگە ۇمتىلۋى كەرەك. بۇل تۇرعىدا اباي اتىنداعى اباي وبلىستىق قازاق مۋزىكا-دراما تەاترى ساحنالاعان «اباي ايتقان ەڭلىك-كەبەك» تراگەدياسىن (رەجيسسەرى ج.جۇمانباي) اتاپ وتۋگە بولادى. قويىلىم بارىسىندا كەمشىلىكتەر بولعانىمەن, ونىڭ جاڭاشىلدىق قىرىن اتاپ ءوتۋ ماڭىزدى.
بۇعان قوسا دودا بارىسىندا اتتەگەن-اي دەگەن ساتتەردىڭ دە از بولماعانىن تىلگە تيەك ەتتى. كەيبىر قويىلىمدى كوركەمدىك كەڭەستىڭ فەستيۆالعا باعىتتاۋىنىڭ ءوزى قاتەلىك بولعان.
«استانادان كەلگەن ءا.مامبەتوۆ اتىنداعى مەملەكەتتىك دراما جانە كومەديا تەاترى «اقان سەرى تۋرالى اڭىز» تراگەدياسىن ۇسىندى. رەجيسسەر سول سپەكتاكلدەگى اقان, بالقاديشا, ءباتيما ۇشتىگىن شىعارما وزەگى ەتىپ قانا السا, ءبىر جۇمىر تۋىندى شىعار ەدى دەپ ويلايمىن. الايدا قويىلىمعا قاسقىر مەن ءيتتىڭ تاعدىرىن, اقان سەرىنىڭ باۋىرىن دا قوسىپ قويعان. ولاردىڭ بارلىعى باسى ارتىق دۇنيە ەكەنى كوزگە ۇرىپ تۇردى. سپەكتاكل – ءبىر ساعات ىشىندەگى ءبىر ءومىر, ءبىر تاعدىردىڭ ساحناداعى بايانى. كورەرمەن سپەكتاكلدى قابىلداماسا, تەاترعا كەلمەسە, تەاتر كىنانى وزىنەن ىزدەگەنى ابزال. كورەرمەن مەن ترۋپپانىڭ ماقساتى تۇيىسكەن كەزدە ناتيجە شىعادى. قازاق تەاترى اكتەرگە باي. تەك زامانعا ساي دراماتۋرگيا مەن رەجيسسۋرا جەتپەي جاتىر. ساباقتاستىق بولماي قالدى, ارالىق ءۇزىلىپ قالدى. ەندىگى مەزەتتە ءبىز وسى كەمشىلىكپەن جۇمىس ىستەۋىمىز كەرەك», دەپ تۇيىندەدى ە.جۋاسبەك.
ونەر بايگەسىندە استانادان كەلگەن «جاستار تەاترىنىڭ» باعى جانىپ, باس جۇلدەنى جەڭىپ الدى. اتالعان ۇجىم رەجيسسەر ءارى اكتەر داۋرەن سەرعازيننىڭ «كۇيەۋ بالا» دراماسىمەن قاتىسىپ, كورەرمەننىڭ ىستىق ىقىلاسىنا بولەندى. رەجيسسەردىڭ ءوزى «ۇزدىك رەجيسسۋرالىق شەشىم» اتالىمىن يەلەندى.
ال پاۆلودارلىق ج.ايماۋىت ۇلى تەاترى پاۆلودار وبلىسى اكىمىنىڭ ارنايى جۇلدەسىن يەلەندى. «ۇزدىك انسامبل» اتالىمىنا – اباي اتىنداعى اباي وبلىستىق قازاق مۋزىكا-دراما تەاترى («اباي ايتقان ەڭلىك-كەبەك» تراگەدياسى, رەجيسسەرى ج.جۇمانباي), «ۇزدىك ستسەنوگرافيالىق شەشىم» اتالىمىنا – س.سەيفۋللين اتىنداعى قاراعاندى وبلىستىق اكادەميالىق قازاق دراما تەاترى («قاراگوز» تراگەدياسى, رەجيسسەرى گ.بالپەيسوۆا) يە بولدى. ق.قۋانىشباەۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق مۋزىكالىق-دراما تەاترى («ۆويتسەك» دراماسى, رەجيسسەرى. ۇ.قابىل) پاۆەل ايماۋىتوۆ اتىنداعى ارنايى جۇلدەگە, ب.ريموۆا اتىنداعى تالدىقورعان دراما تەاترى («قازاقتىڭ تويى بىتپەسىن» دراماسى, رەجيسسەرى د.بازارقۇلوۆ) «Amanat» پارتياسى پاۆلودار وبلىستىق فيليالى ۇسىنعان ارنايى جۇلدەگە لايىقتى دەپ تانىلدى.
بۇعان قوسا جەكەلەي اكتەرلەردىڭ ۇزدىك ونەرى دە نازاردان تىس قالعان جوق. «ۇزدىك ەپيزودتىق ايەل ادام بەينەسى» اتالىمىن ء«ىىى ريچارد» قويىلىمىنداعى گەرتسوگينيا يورك ءرولى ءۇشىن ج.ايماۋىت ۇلى تەاترىنىڭ اكتەرى تالجىبەك اتامبەك, «ۇزدىك ەپيزودتىق ەر ادام بەينەسى» اتالىمىن «تارتيۋف» كومەدياسىنداعى لويال مىرزا ءرولى ءۇشىن ش.قۇسايىنوۆ اتىنداعى اقمولا وبلىستىق قازاق مۋزىكالىق-دراما تەاترىنىڭ اكتەرى قايرات مىرزابولاتوۆ جەڭىپ الدى. ال «ۇزدىك ايەل ادام بەينەسى» اتالىمى «اقان سەرى تۋرالى اڭىز» تراگەدياسىنداعى ءباتيمانىڭ ءرولىن سومداعان ءا.مامبەتوۆ اتىنداعى مەملەكەتتىك دراما جانە كومەديا تەاترىنىڭ اكتەرى اقبوتا ماكەجانوۆاعا, «ۇزدىك ەر ادام بەينەسى» اتالىمى «شينەل» دراماسىنداعى اكاكي ءرولى ءۇشىن ءسابيت مۇقانوۆ اتىنداعى سولتۇستىك قازاقستان وبلىستىق قازاق مۋزىكالىق-دراما تەاترىنىڭ اكتەرى يسلام جاقسىلىققا بۇيىردى.
كەرەكۋ تورىندە ولجاعا كەنەلگەن رەجيسسەر داۋرەن سەرعازين جالپى رەجيسسۋرامەن ون جىلداي اينالىسىپ, بۇگىندە ونعا جۋىق قويىلىمدى ساحناعا الىپ شىققانىن جەتكىزدى. «بۇل – ونەردەگى ۇستازىم نۇرعانات جاقىپبايدان ۇيرەنگەن دۇنيەلەرىمنىڭ جەتىستىگى. سول كىسىدەن ءتالىم العانىمدى ماقتانىش ەتەمىن. قۇداي قۋات بەرسە, الداعى ۋاقىتتا رەجيسسەرلىك جولىمدى جالعاستىرا بەرەمىن دەگەن ويدامىن. بۇگىنگى جەڭىسىم – جەكە شىعارماشىلىعىم ءۇشىن ۇلكەن ىنتالاندىرۋ», دەيدى ونەر يەسى.
پاۆلودار وبلىسى
