ەل ەگەمەندىگىن العاشقىلاردىڭ قاتارىندا مويىنداپ, ءوزارا ىنتىماقتاستىق ورناتۋعا نيەت تانىتقان مەملەكەتتىڭ ءبىرى – مالايزيا. ەكى ەل اراسىنداعى ديپلوماتيالىق قارىم-قاتىناستىڭ نەگىزى 1992 جىلدىڭ 16 ناۋرىزىندا قالانعان. سول سەبەپتى دە, باتىس پەن شىعىستا ساياسي-ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك-مادەني قارىم-قاتىناستى تەڭ ۇستاپ كەلە جاتقان ەلىمىز ءۇشىن مالايزيا شىعىس ازياداعى سەنىمدى سەرىكتەستەردىڭ ءبىرى. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ: «قازاقستان مەن مالايزيا اراسىندا ەجەلدەن كەلە جاتقان دوستىق بايلانىس بار. ءبىز كوپتەگەن ماڭىزدى سالالارداعى ءوزارا ءىس-قيمىلىمىز بەن ىنتىماقتاستىعىمىزدى ىلگەرىلەتۋ ءۇشىن قوسىمشا كۇش سالۋعا دايىنبىز», دەگەن ەدى. «Education Malaysia Global Services» (EMGS) كومپانياسىنىڭ سوڭعى ستاتيستيكاسىنا سۇيەنسەك, بيىل مالايزياعا وقۋعا تۇسكەن ستۋدەنتتەر سانى بويىنشا ەلىمىز العاشقى 10 مەملەكەتتىڭ قاتارىنا ەنگەن.
– قازاقستاندا مالايزيالىق كاپيتالدىڭ قاتىسۋىمەن 48 كومپانيا جۇمىس ىستەيدى. جالپى سوماسى 410 ميلليون دوللاردان اساتىن 17 بىرلەسكەن ينۆەستيتسيالىق جوبا جۇزەگە اسىپ جاتىر. مالايزيا جوعارى ساپالى بىلىمىمەن, كوپمادەنيەتتى ورتاسىمەن, قولجەتىمدى وقۋ جانە ءومىر ءسۇرۋ شىعىندارىنىڭ ارزاندىعىمەن حالىقارالىق ستۋدەنتتەر ءۇشىن ءتيىمدى مەملەكەت رەتىندە تانىمال. بيىل ءبىزدىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىمىزعا استانا, الماتى, شىمكەنت, قاراعاندى, اتىراۋ, پەتروپاۆل, تاراز, اقتوبە قالالارىنان مىڭداعان ستۋدەنت ءتۇستى. ولار بيزنەس جانە اكىمشىلىك, ونەر, ينجەنەريا, پەداگوگيكا, جۋرناليستيكا سىندى ماماندىقتاردى تاڭداعان. بۇعان دەيىن ەكى مىڭعا جۋىق قازاقستان ستۋدەنتى مالايزيادا جوعارى ءبىلىم الدى, – دەدى مالايزيانىڭ قازاقستانداعى ەلشىسى موحدا ادلي بين ابدۋللا.
ءبىلىم كورمەسىندە مالايزيانىڭ التى جەتەكشى ۋنيۆەرسيتەتى تانىستىرىلدى. اتاپ ايتساق, «Malaya» ۋنيۆەرسيتەتى (UM) – «QS World University Rankings» رەيتينگىندە 60-ورىندا تۇر. بۇل وقۋ ورداسى جوعارى بىلىكتى وقىتۋشىلارىمەن جانە عىلىمي زەرتتەۋلەر سالاسىنداعى جەتىستىكتەرىمەن تانىمال. ال «Universiti Putra Malaysia» (UPM) – «QS World University Rankings» رەيتينگىندە 148-ورىندا, سونداي-اق «5-Star Plus» مارتەبەسىنە يە. اتالعان جوعارى وقۋ ورنى اۋىل شارۋاشىلىعى, ينجەنەريا جانە مەنەدجمەنت سالاسىنداعى باعدارلامالارىمەن, سونىمەن قاتار عىلىمي بەلسەندىلىگى ءھام حالىقارالىق سەرىكتەستىكتەرىمەن ەرەكشەلەنەدى. سول سەكىلدى «Asia Pacific University» – IT جانە مۋلتيمەديا سالاسىنا باعىتتالعان تانىمال ءبىلىم ورداسى. ودان بولەك, «SEGi University» بيزنەس, تسيفرلىق ءبىلىم, ونەر سەكىلدى كوپسالالى باعدارلامالاردى ۇسىنسا, «INTEC Education College» شەتەلدىك ۋنيۆەرسيتەتتەرگە دايىندىق باعدارلامالارىن تانىستىردى. ال «QS World University Rankings» رەيتينگىندە 265-ورىندا تۇرعان «UCSI University» بيزنەس, مەديتسينا جانە ينجەنەريا سالاسىنا ماماندانعان وقۋ ورداسى.
– ءبىلىم سالاسىنداعى ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ ءۇشىن مالايزيانىڭ جوعارى ءبىلىم مينيسترلىگى قوس ديپلوم باعدارلاماسىن ۇسىنادى. ياعني ستۋدەنتتەر ءبىزدىڭ ۋنيۆەرسيتەتتەردە وقىپ ءجۇرىپ-اق ۇلىبريتانيا, اۋستراليا نەمەسە اقش-تىڭ وقۋ وردالارىندا دا بىلىمدەرىن شىڭدايدى. بۇل ءبىلىم الۋشىلارعا حالىقارالىق دەڭگەيدەگى ديپلوم الۋعا جانە ولاردىڭ مانساپتىق مۇمكىندىگىن كەڭەيتۋگە ۇلكەن مۇمكىندىك بەرەدى, – دەيدى «EMGS» كومپانياسىنىڭ ماركەتينگ جونىندەگى ديرەكتورى ليۋيس تانگ.
– مالايزيا شەت مەملەكەتتەن كەلگەن ستۋدەنتتەرگە جوعارى ساپالى ءبىلىم بەرىپ, بارىنشا قولايلى جاعداي جاساپ وتىر. ءبىز بۇل باعىتتاعى جۇمىستاردى جالعاستىرىپ, ەكى ەل اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى نىعايتامىز دەگەن سەنىمدەمىز. جاستاردىڭ بۇل ەلدى تاڭداۋىنا نەگىزىنەن ءومىر ءسۇرۋ ساپاسى اسەر ەتەدى. ناقتىراق ايتساق, جاتىن ورىن, ازىق-ت ۇلىك, كولىك بايلانىسى ستۋدەنتتەر ءۇشىن قارجىلاي ءتيىمدى, وقۋ اقىسى دا قىمبات ەمەس. باس شاھارىمىز كۋالا-لۋمپۋردان الماتىعا تىكەلەي رەيستەر «AirAsia» ارقىلى اپتاسىنا ءتورت رەت ورىندالادى, بۇل ءبىلىم الۋشىلاردىڭ وتباسىمەن بايلانىستا بولۋىنا وتە ىڭعايلى. سونداي-اق كۋالا-لۋمپۋر قالاسى «QS Best Student» نۇسقاسى بويىنشا وڭتۇستىك-شىعىس ازياداعى ەڭ قولجەتىمدى شاھار دەپ تانىلدى. 2023 جىلعى جاھاندىق بەيبىتشىلىك يندەكسىنە سايكەس, مالايزيا الەمدەگى قاۋىپسىز مەملەكەتتەردىڭ اراسىندا 19-شى ورىندا تۇر. ياعني اتا-انالاردىڭ الاڭداۋىنا ەش سەبەپ جوق. ودان بولەك, مالايزيا ءوزىنىڭ قوناقجاي جانە الۋان ءتۇرلى قاۋىمداستىعىمەن تانىمال, – دەدى موحدا ادلي بين ابدۋللا.
ءبىلىم كورمەسىن ۇيىمداستىرۋشىلار – «Education Malaysia Global Services» (EMGS) جانە «Malaysia International Education Centre» (MIEC) كومپانيالارى. «EMGS» مالايزيانىڭ جوعارى ءبىلىم مينيسترلىگىنىڭ باسقارۋىمەن قۇرىلعان ۇيىم. اتالعان كومپانيا ەلدى حالىقارالىق ءبىلىم بەرۋ ورتالىعى رەتىندە دامىتۋمەن اينالىسادى جانە شەتەلدىك ستۋدەنتتەردىڭ ۆيزا الۋ ۇدەرىسىن جۇزەگە اسىرادى. ال «MIEC» كومپانياسى جەتەكشى ۋنيۆەرسيتەتتەرگە ستۋدەنتتەردى تارتىپ, اقپاراتتىق قولداۋ كورسەتۋگە ماماندانعان.
– مالايزياداعى جوعارى وقۋ ورىندارىنا ءبىر اي بۇرىن قىزىعىپ, زەرتتەي باستادىم. وعان دەيىن ەۋروپا مەملەكەتتەرىندەگى ۋنيۆەرسيتەتتەردى قاراستىرعام. بىراق سالىستىرا كەلە, «Universiti Putra Malaysia» اتتى وقۋ ورداسىنا توقتالدىم. ويتكەنى بۇل ءبىلىم وشاعى حالىقارالىق بيزنەس سالاسىنا ماماندانعان. مەنىڭ دە ىزدەگەنىم سول ەدى. بۇدان بولەك, ول جاقتىڭ ءومىر سالتى قولايلى. مۇسىلمان حالقى بولعاندىقتان ءبارىبىر بىزگە جاقىن. وقۋ باعاسى دا سالىستىرمالى تۇردە وتە ارزان. ەڭ باستىسى, مالايزيادا وقيتىن ستۋدەنتتەر سول ەلدىڭ ديپلومىمەن قوسا ۇلىبريتانيا نەمەسە اۋستراليا, جاڭا زەلانديا, فرانتسيا, شۆەيتساريانىڭ ديپلومىن دا الىپ شىعادى. وسىلايشا, قوس ديپلوم جۇيەسى ارقىلى ءبىر وقپەن ەكى قويان اتۋعا بولادى, – دەيدى ءيمانجۇسىپ قۇتپان ۇلى اتىنداعى ورتا مەكتەپتىڭ بيىلعى تۇلەگى وڭداسىن نۇريسلام.
