جاقىندا كەيىپكەرىمىزدىڭ اۆتورلىعىمەن جارىق كورگەن «قۇت» اتتى كىتاپ قولىمىزعا ءتۇستى. مۇندا قۋانىش ماقسۇتوۆتىڭ ولەڭدەرى, باردتىق اندەرى مەن كوسەمسوزى توپتاستىرىلعان. ايتىستا اتاعى شىققان اقىننىڭ بۇل جولى جازبا پوەزياداعى كوركەمدىك ورىسىنە ارنايى توقتالىپ, تانىمدىق تالداۋ جاساۋدى ءجون كورىپ وتىرمىز.
شىعارماشىلىق زەرتحاناداعى قالامگەرلىك قاينار تاقىرىبىن زەرتتەۋدەن الدىن ينتەرماتىن ۇعىمىمەن تانىس بولعان ءجون. اسىلىندا, كەز كەلگەن شىعارما ءوزىنىڭ يەسىنە (اۆتورىنا) باسىبايلى تيەسىلى مە؟ ءيا, دەسەڭىز ادەبيەتتانۋشى رولان بارت ءسىزدى تەرىسكە شىعارادى. ول ايتادى: ء«ماتىن – ءوزىنىڭ اۋەلگى تەگىن جوعالتقان كوپتەگەن ءماتىننىڭ ءوزارا استاسۋى», «وسىلايشا, ءاربىر ءماتىن – اسىلىندا, ينتەرماتىن», دەپ جانە قوسادى. دەمەك ءسىز بەن ءبىزدىڭ جازعان, ءتىپتى ويلاعان دۇنيەمىز – بىزگە دەيىنگى جيناقتالعان تاجىريبەلەردىڭ قايتا جاڭعىرۋى. نەمىس فيلوسوفى حانس-گەورگ گادامەردىڭ سوزىندە جوعارىداعى ويعا تياناق تابامىز. «كەز كەلگەن ءسوزدىڭ ماعىناسى ونىڭ وزىندە ەمەس. ول ء(سوزدى ايتادى) وزىنەن بۇرناعى ايتىلعان سوزگە جانە كەيىنگى ايتىلار سوزگە سىلتەمە جاسايدى. وسىلاي بولعاندا عانا ءسوز ءوزىنىڭ تۇپكى مازمۇنىنا جەتەدى» دەيدى ول. مۇقاعالي تىلىمەن ايتقاندا, اقىن – كۇپى كيگەن حالىق ولەڭىن شەكپەن جاۋىپ وزىنە قايتارۋشى.
كەز كەلگەن قالامگەردىڭ شىعارماشىلىق ۇدەرىسىندەي, قۋانىش ماقسۇتوۆ ولەڭدەرىندە دە اۋەلى حالىق اۋىز ادەبيەتىنىڭ, ودان كەيىن ءوزى وقىعان اعا بۋىن وكىلدەرىنىڭ بەدەرى كورىنەدى.
اقىن ونەردەگى العاشقى قادامىن ايتىس ساحناسىنان باستاعاننان كەيىن, ولەڭدەرىندە بايىرعى جىراۋلارداي ارناسىنان اسىپ-تاسىپ جاتقان تاسقىندى بايقاۋعا بولادى. كەي تارماعىندا بۋىننان اسىپ كەتەدى, كەي تارماعىندا سانالى تۇردە تەجەيدى. الايدا بارلىعىندا دا مۋزىكالىق ىرعاقتىڭ, ءوزارا ۇيلەسىمدىك, جاعىمدى جاراسىمدىلىقتىڭ ۇلگىسىن كورەسىڭ.
قۋانىش ماقسۇتوۆتىڭ ولەڭدەرىندەگى نەگىزگى سالماق كوركەمدىكتە ەمەس, ونىڭ قايشىلىقتى يدەياسىندا. بۇل تۇرعىدا قادىر مىرزا ءالىنىڭ ءستيلى اڭعارىلادى:
«سۇلۋلار وتە بەرگەندە,
سۇزىلە كەلىپ قارايسىڭ.
ادەمى قىزدى كورگەندە,
اقىلدى قىزدى ايايسىڭ!»
دەسە, قۋانىش ماقسۇتوۆ بۇل ويدى دامىتىپ, تەرەڭدەتىپ اكەتەدى.
«...جىلاپ, جۇبانىپ, تاسىنام,
جىر بولىپ جۇرتقا اشىلام...
اقىن جىگىتتى كورەسىڭ
باقىتسىز قىزدىڭ قاسىنان».
ارينە, مۇندا اقىن جانىنىڭ تراگەديالىق كۇيىن ءتۇسىندىرۋ يدەياسى تۇر. «اقىندار ادامزاتپەن دوس بولمايدى, جالعىز-اق سىرىن سويلەر قالامىنا» دەگەن ماعجاننىڭ مۇڭى جاتىر مۇندا.
قۋانىشتىڭ بۇعاۋلىققا سىيمايتىن اساۋ باسى ماحاببات تاقىرىبىنا كەلگەندە جۋاسيدى, جۇمسارادى. يسرايل ساپارباي تارجىمالاعان سەرگەي ەسەنيننىڭ ولەڭى ويىمىزعا ورالادى:
«قانشا كۇندى قالعىپ-مۇلگىپ قارسى الدىم,
قانشا كۇننىڭ قۇردىمىنا قۇيىلدىم...
العاش رەت ماحاببات دەپ ءان سالدىم,
العاش رەت تەنتەكتىكتەن تيىلدىم».
اقىن ونداي جاعدايدا ءوزىن جەرمەن جەكسەن ەتىپ جەرلەيدى. ليريكالىق كەيىپكەرىن قۇدايلىق دەڭگەيگە كوتەرىپ, ءوزىن تولىق باعىشتايدى.
«مەن – ۇسقىنسىز!
سەن – سۇلۋسىڭ كەرەمەت!
ويسىز توبىر ىزدەمەيدى مەنى ەلەپ.
بار ماقساتىم – سەنى الاڭسىز ايمالاۋ,
ودان ارتىق ماعان ارمان نە كەرەك؟»
وسى تۇستا اقىننىڭ پسيحولوگياسىنان ۆيكتور گيۋگونىڭ «پاريج قۇداي-انا عيباداتحاناسى» رومانىنداعى كۆازيمودونىڭ مىنەز-قۇلقىن اڭعارامىز. ول ايتادى:
«و, ليۋتسەفەر, رۇقسات بەر ءبىر ءسات قاس قاعىم,
سيپايىن قولمەن ەسمەرالدا شاشتارىن».
ءيا, قازاقتىڭ بەلگىلى اقىنى قۋانىش ماقسۇتوۆ شىعارماشىلىعىنا ارنالعان تالداۋىمىزدىڭ ءبىر ۇشقىنى – وسى. الداعى ۋاقىتتا اۆتوردىڭ قالامىنان تاعى دا تۇرپاتى بولەك تۇجىرىمعا تولى ولەڭدەرىن كۇتەمىز.
