بۇل – 9,3 مىڭ گەكتار جەرگە كوكونىس, ءداندى داقىلدار, مايلى جانە مال ازىعى داقىلدارىن وسىرۋگە ماماندانعان وبلىستاعى ءىرى كاسىپورىننىڭ ءبىرى. جالپى سىيىمدىلىعى 14 مىڭ تونناعا جۋىق كوكونىس ساقتايتىن بەس قويماسى بار. ۇڭعىمالاردان سۋدى پايدالانا وتىرىپ, تابيعي سۋ قويمالارى جوق ەگىستىكتەردى سۋارۋ جۇيەسى جولعا قويىلعان.
سەرىك جۇمانعارين فەرمەرلەرمەن كەزدەسۋدە بيىل اۋىل شارۋاشىلىعى وندىرۋشىلەرىنە كورسەتىلەتىن مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارى مەن ونى ۇلعايتۋ جوسپارلانىپ وتىرعانىن ايتتى. ەگىن جيناۋ كەزىندە تۋىندايتىن ماسەلەلەردى شەشۋ جولدارى تالقىلاندى.
«قازىر ءبىز جاڭا ءونىمدى ساقتاۋ ماسەلەلەرىن جۇيەلى تۇردە شەشىپ جاتىرمىز. بىلتىرعى ءونىم ساقتالىپ قالعان ەلەۆاتورلاردا كەزەك ماسەلەسى بار. ازىق-ت ۇلىك كورپوراتسياسى سوڭعى 2 ايعا تولمايتىن ۋاقىتتا ەكسپورتقا جانە وڭتۇستىك وڭىرلەرگە 1 ملن توننادان استام استىق جونەلتتى, الداعى 2 اپتادا تاعى 200 مىڭ توننا ەكسپورتتالادى. سونىمەن قاتار جەدەل شتابتا تۇرىپ قالعان بەس ەلەۆاتوردى ىسكە قوسۋدى قاراستىردىق, ونىڭ ءبىرى – سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا. قازىر ءبىز ولاردى تەزىرەك ىسكە قوسۋ ءۇشىن جۇمىس ىستەپ جاتىرمىز», دەپ اتاپ ءوتتى ول.
«ۆيشنەۆسكوە» جشس وكىلى پاۆەل رافالسكي كۇتىلەتىن ءونىم مەن مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ ماڭىزى تۋرالى ايتتى.
«ازىرلەنگەن باعدارلامالار ءۇشىن مەملەكەتكە العىس ايتقىم كەلەدى. كوكتەمگى ەگىس كەزىندە ول بىزگە شىنىمەن قولداۋ بولدى, اتالعان قاراجات ەگىس جۇمىستارىن باستاۋعا, ارامشوپتەردى وتاپ, حيميالىق وڭدەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋگە مۇمكىندىك بەردى. ءبىز گەكتارىنا 30 تسەنتنەردەن جوعارى مول ءونىم كۇتىپ وتىرمىز. ونىمدىلىكتى ارتتىرۋ ءۇردىسىن جالعاستىرۋ ءۇشىن كەلەسى جىلى مينەرالدى تىڭايتقىشتاردى ەنگىزۋدى كوبەيتۋ قاجەت. ءبىز جۇمىس ىستەۋگە دايىنبىز, وعان تاجىريبەمىز بار, بىراق ءبىز سالعان اقشا ءوزىن اقتاۋى كەرەك», دەدى فەرمەر.
«تايىنشا استىق» جشس باسشىسى قۋات كاربوزوۆ كوكتەمگى ەگىس جۇمىستارىنا جىل باسىندا ەمەس, كۇزدىڭ اياعىنان باستاپ جەڭىلدىكتى قاراجات ءبولۋ ماسەلەسىن كوتەردى.
«ەگەر اقشا ەگىس ناۋقانى باستالۋىنان الدەقايدا ەرتە بولىنسە, تەحنيكانىڭ قوسالقى بولشەكتەرىن ارزان باعاعا ساتىپ الار ەدىك. بۇل تىڭايتقىشتاردىڭ قۇنىن ەداۋىر تومەندەتەدى, ولاردى فەرمەر ەڭ سوڭىندا ساتىپ الادى, ويتكەنى ولارعا قولما-قول اقشا قاجەت. بيىل جەڭىلدەتىلگەن ليزينگتىڭ ارقاسىندا تەحنيكا پاركىمىزدى 40%-عا جاڭارتتىق. ەگەر جەڭىلدىگى بار نەسيەلەر ۇزاعىراق مەرزىمگە بولىنسە, بۇل بىزگە دە قارىزداردى اسىقپاي ەسەپتەپ, نەسيەمىزدى جابۋعا كومەكتەسەر ەدى», — دەدى ول ەگىس القابىنداعى ارىپتەستەرىنىڭ پىكىرىن جەتكىزىپ.
«اگرارلىق نەسيە كورپوراتسيانىڭ» باسقارما توراعاسى المات اشىربەكوۆ كوكتەمگى دالا جۇمىستارىن ەرتە قارجىلاندىرۋ ءۇشىن نارىقتان قاراجات تارتۋ مۇمكىندىگىمەن جۇمىس ىستەپ جاتقانىن ايتتى. قورىتىندى شەشىمدى ۇكىمەت قابىلدايدى. جەڭىلدىگى بار نەسيەلەندىرۋ شارتتارىن ارتتىرۋعا كەلەتىن بولساق, «كەڭ دالا» باعدارلاماسىنىڭ شارتتارى كەلەسى جىلدىڭ كوكتەمىنە دەيىن نەسيەلىك مىندەتتەمەلەردى وتەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
سونداي-اق سەرىك جۇمانعارين سىيىمدىلىعى 118 مىڭ توننا بولاتىن تايىنشا ەلەۆاتورىنا باردى. ەلەۆاتوردا 4 استىق كەپتىرگىش بار, ولاردىڭ ءبىر بولىگى سۇيىتىلعان گازبەن جۇمىس ىستەيدى. وبلىس اكىمى عاۋەز نۇرمۇحامبەتوۆ وڭىردەگى استىق كەپتىرگىشتەر ءۇشىن ارزانداتىلعان باعامەن سۇيىق وتىننىڭ قاجەتتى كولەمى بولىنگەنىن, ەلەۆاتورعا جوسپارلى تۇردە بولىنەتىنىن حابارلادى.
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ اققايىڭ اۋدانىندا ۆيتسە-پرەمەر سولتۇستىك قازاقستان اۋىلشارۋاشىلىق تاجىريبە ستانساسى قىزمەتىنىڭ ناتيجەسىمەن تانىستى. بۇل ەليتالىق تۇقىم شارۋاشىلىعى 2023 جىلى «سەمەنوۆنا» جازدىق جۇمساق بيدايدىڭ جاڭا سورتىنىڭ تۇپنۇسقا جانە ەليتالىق تۇقىمدارىن وندىرۋگە گرانت ۇتىپ الدى. جاڭا سورتتىڭ ارتىقشىلىعى قۇرعاقشىلىققا جانە اۋرۋلارعا ءتوزىمدى, تىڭايتقىشتارعا جوعارى سەزىمتالدىعى بار, گليۋتەن مولشەرى 30%-دان جوعارى.
سونىمەن قاتار سەرىك جۇمانعارين ءىرى اگرارلىق كاسىپورىنداردىڭ باسشىلارىمەن كەزدەستى.
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى ەگىس القابى 4,4 ملن گا نەگىزگى استىق ەگەتىن وڭىرلەردىڭ ءبىرى, قۋاتتى اۋىل شارۋاشىلىعى قۇرىلىمدارىن قۇرۋ جانە قولداۋ بويىنشا ەلىمىزدەگى ەڭ وزىق ايماق سانالادى. تاۋارلى-ءسۇت فەرمالارىن, قۇس فابريكالارىن جانە سۋارۋ جوبالارىن سالۋدى جەڭىلدەتىلگەن نەسيەلەندىرۋدىڭ ءساتتى تاجىريبەسى باسقا وڭىرلەردە ەكىنشى جىل قاتارىنان كەڭەيىپ كەلەدى. ءسۇت باعىتى ءوڭىردىڭ جالپى وڭدەۋ كولەمىندە 35% ۇلەستى الادى, سونداي-اق استىق وڭدەۋ (19%), ماي وڭدەۋ (6,5%), ەت وڭدەۋ (7%) سالالارى دامىعان.
تايىنشا اۋدانىندا قىتاي ينۆەستورلارىنىڭ قاتىسۋىمەن ءداندى داقىلدار («مەmolux» جشس) مەن مايلى داقىلداردى («تايىنشا ماي» جشس) وڭدەۋ بويىنشا ءىرى كلاستەر سالىندى. ايماق اۋىلىندا تاۋلىگىنە 300 توننا ۇن شىعاراتىن ديىرمەن كەشەنى مەن جىلىنا 300 مىڭ توننانى قۇرايتىن جەم زاۋىتى ىسكە قوسىلدى. قۋاتتى ۇلعايتۋ جانە ماكارون ونىمدەرىن ءوندىرۋ تسەحىنىڭ قۇرىلىسى جۇرگىزىلۋدە. كورشى يليچەۆكا اۋىلىندا تازارتىلماعان راپس, كۇنباعىس مايى مەن كۇنجارا وندىرەتىن زاۋىت سالىندى.
بۇگىندە «تايىنشا ماي» جشس, «مەمolux» جشس – وڭىردەگى قىتايعا ەكسپورتقا باعىتتالعان ەڭ ءىرى اگرارلىق جوبا. قىتايلىق ينۆەستور, «سيان اي تسزيۋ» كورپوراتسياسىنىڭ پرەزيدەنتى, الاشانكوۋ ت/ج ستانساسىندا ساقتاۋ كولەمى 100 مىڭ توننالىق بوند قويماسىنا يەلىك ەتەدى. كاسىپورىننىڭ سياندا (قحر) 1 مىڭنان استام دۇكەنى بار, وتاندىق كونديتەرلىك ونىمدەر, سىرا, بالمۇزداق جانە باسقا دا ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرىن ەكسپورتتاۋمەن اينالىسادى. كورپوراتسيا سياندا لوگيستيكا جانە اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرىن قايتا وڭدەۋ پاركىن سالدى. تاياۋ بولاشاققا ارنالعان جوسپاردا – وتاندىق ءونىمدى قىتايعا جەتكىزۋ ءۇشىن سقو-دا ۇقساس كاسىپورىن قۇرۋ بار.
سونداي-اق ۆيتسە-پرەمەر شوشقا, ءىرى قارا مال سويۋ تسەحىنان باستاپ قالدىقسىز وڭدەۋگە دەيىنگى تەرەڭ تسيكلدى ەت وڭدەۋدىڭ تولىق ۇدەرىسىن جۇزەگە اسىراتىن «ەمس اgro» جشس ەت كومبيناتىنا باردى. قازىرگى ۋاقىتتا شوشقا كەشەنى قۋاتىن 200 مىڭ باسقا دەيىن ەكى ەسە كەڭەيتىپ جاتىر. بىلتىر 10 مىڭ تونناعا جۋىق شوشقا ەتى, سيىر ەتى, جارتىلاي فابريكاتتار, شۇجىق ونىمدەرى ءوندىرىلدى. جوبالىق قۋاتىنا شىققان كەزدە شوشقا ەتىن ءوندىرۋ كولەمى 20 مىڭ تونناعا دەيىن ۇلعايادى. كاسىپورىننىڭ ودان ءارى دامۋى قىتايعا شوشقا ەكسپورتىنىڭ قايتا اشىلۋىنا بايلانىستى.
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى
