كوللاجدى جاساعان – قونىسباي شەجىمباي, «EQ»
تاۋەكەل. باۋكەڭنiڭ ۇيiنە تەلەفون سوقتىم. ءوزiمدi تانىستىرىپ, الداعى كەلە جاتقان جەڭiس كۇنiمەن قۇتتىقتادىم. ودان سوڭ گازەتكە سۇحبات بەرۋگە كەلiسۋiن ءوتiندiم.
– سەن مەنەن سۇحبات العىڭ كەلە مە؟ – دەگەن باۋكەڭنiڭ گۇرiلدەگەن داۋسى ەستiلدi.
– ءيا, ءيا.
– وندا تەز جەت, ەگەر تەز جەتپەسەڭ اينىپ قالۋىم مۇمكiن.
مەن باۋكەڭنiڭ ءۇيiنiڭ ادرەسiن سۇرادىم.
– ماسساعان, تاعى دا سۇحبات العىڭ كەلەدi, – دەدi كەكەسiندi ۇنمەن. – تىڭداپ ال! ودان سوڭ ۇيگە قالاي كەلەتiندiگiمدi ءتۇسiندiردi.
مەن باۋكەڭ ءدال قازiر شاقىرادى دەپ ويلاعان جوق ەدiم.
شىندىعىن ايتسام, بۇل كiسiمەن كەزدەسۋگە دايىن ەمەس ەدiم. اڭگiمەنi نە توڭiرەگiندە ءوربiتۋ كەرەكتiگiن دە اقىلداسپاعانبىز. مiنە, تابان استىنان كەزدەسۋگە بارۋعا تۋرا كەلدi. رەداكتسياداعىلار مەنi باۋكەڭە ەمەس, مايدانعا اتتانعانداي شىعارىپ سالدى.
ەكi وكپەمدi قولىما الىپ, قازىرگى تولە بي مەن ناۋرىزباي باتىر كوشەلەرiنiڭ قيىلىسقان جەرiندەگi باۋكەڭنiڭ ۇيiنە دە جەتتiم. پاتەرگە كiردiم. باۋكەڭ تورگi بولمەدە تاڭەرتەڭگi شايىن iشiپ وتىر ەكەن. مەنi سالقىنقاندى, سۇستانا قارسى الىپ, قولىنىڭ ۇشىن عانا بەردi. ۇستiندە – قاراپايىم عانا قارا شەكپەن. ال باۋكەڭنiڭ وتكiر كوزدەرi وڭمەنiمنەن ءوتiپ بارادى. سۇرعىلت تارتقان مۇرتى تiكiرەيiپ, تۋرا مiنە, مiنە ماعان قاراي اتىلاتىن سياقتى.
– الگi تەلەفون سوققان بالا سەنسiڭ بە؟
– ءيا, ءيا.
– مىنا جەرگە وتىر.
باۋكەڭ توردەگi مامىق ورىندىقتى نۇسقادى.
– اپا, مىنا بالاعا كوجە بەرمە, تەك قانا شاي بەر, – دەدi (ايەلiنiڭ شەشەسi بىرگە تۇرادى ەكەن).
اجە ماعان شاي قۇيدى.
– قاعاز, قالامدارىڭدى ال. سۇراقتارىڭدى قوي. مەن دايىنمىن.
مەن قويىن داپتەرiمدi الىپ, جازۋعا ىڭعايلانا بەرگەنiمدە:
– جۋرناليست, ىحم, قاعازىڭ جوق, قالاي جازباقشىسىڭ؟ – دەپ باۋكەڭ مىسقىلداي سويلەدi. ودان سوڭ ورنىنان تۇردى دا, كورشi بولمەدەن وتىز شاقتى پاراق اق قاعاز اكەلiپ بەردi.
– باۋكە, بالالار ەرلiك جاساعىسى كەلەدi. بەيبiت كۇندە قانداي ەرلiك جاساۋعا بولادى؟ – بۇل مەنiڭ العاشقى سۇراعىم ەدi.
باۋكەڭ مەنiڭ بۇل سۇراعىما ونشا ريزا بولمادى بiلەم, بiراز بۇرقانىپ الدى دا:
– ەرلiك اسپاننان تۇسپەيدi. ەرلiكتiڭ ءار ءتۇرi بار. ەڭبەكتەگi ەرلiك سونىڭ بiر ءتۇرi, – دەدi.
– جالقاۋلار ارامىزدا ءالi دە كەزدەسەدi. سودان كەيiنگi بiر ەرلiك بار. مەن ويلايمىن, بارiنەن جوعارى سول ەرلiك – سەمياداعى ەرلiك. اكەڭدi, شەشەڭدi سىيلاي بiلۋ دە ەرلiك. كەيبiرەۋلەر سىيلامايدى. جۇبايىنىڭ قادiرiن بiلۋ, بالالاردى ءوسiرۋ, تاربيەلەۋ – ول دا ەرلiك. بالانى تاربيەلەي بiلۋ اركiمنiڭ قولىنان كەلە بەرمەيدi. قازاقتا بiر تاماشا ماقال بار: «ۇيادا نە كورسەڭ, ۇشقاندا سونى ىلەسىڭ», «تەكتi جەردiڭ بالاسى» دەگەن. بۇگiنگi كۇننiڭ ەرلiگi وسى...
مەن باۋكەڭنiن بالالىق شاعى تۋرالى ايتىپ بەرۋiن ءوتiندiم.
– «جەتiگە كەلگەنشە بالا جەردەن تاياق جەيدi» دەپ تەگiن ايتىلماعان عوي. سول جەتiگە تولعان كۇنi ورەن اياعىن جەرگە نىق باستى دەپ سانايدى. ازاماتتىققا اتتانار جولدىڭ العاشقى قادامى دا وسى جەردەن باستالسا كەرەك... ال ءوز بالالىق شاعىم تۋرالى كiتابىمدا تولىق جازعانمىن. سودان وقىپ الارسىڭ. تاعى سۇراعىڭ بار ما؟
قاپەلiمدە نەندەي سۇراق بەرەرiمدi بiلمەي كiدiرiڭكiرەپ قالدىم. باۋكەڭ ءسوزiن قايتا جالعاپ كەتتi.
– مەن ساۋ سيىردىڭ بوعى ەمەسپىن. ساعان سىرىمدى ايتىپ وتىرمىن. قىزىقسىز بولسا, ءوزiڭ بiل. ايتپاي-اق قويامىن.
– جو-جوق, باۋكە.
– مەنiڭ جاسىم بيىل 68-گە كەتiپ بارا جاتىر (بۇل 1977 جىلدىڭ 3 مامىرى ەدi). سونىڭ 25 جىلىن اسكەر قاتارىندا وتكiزدiم. 25 جىل سولدات بولدىم, – دەدi ءسوزiن جالعاستىرىپ. – سول جىلدار iشiندە 207 رەت ۇرىسقا قاتىستىم. ليۋبايا شالنايا پۋليا موجەت ۋبيت نە تولكو سولداتا, نو ي گەنەرالا. مەنi اتتى. جاۋ سولداتتارى دا اتۋعا مiندەتتi. مەنiڭ وتە جولىم بولدى. جەتi رەت جاراقاتتاندىم. قايتادان سوعىسقا كiردiم. ساۋ-سالامات قايتتىم. جاسىراتىنى جوق, جاس كەزiمدە ولاردى بايقاماپپىن. قازiر سول وقتار «پومنيش, ستاريك!» دەپ قويادى. بۇل بiر قورلىق ەكەن. وق تيگەنi راس, جارىقشاقتىڭ تيگەنi راس, «نە پومنيۋ» دەپ ايتۋعا اۋزىم بارمايدى. سونداعى جارىقشاقتار كۇندiز-ءتۇنi مازالايدى...
باۋكەڭ ورنىنان تۇرىپ, بولمەدە ەرسiلi-قارسىلى ءجۇردi دە قويدى. اس تا iشiلمەي قالدى.
مەنiڭشە, ول كiسi بۇرىنعىسىنان دا سۇستانا, قايسارلانا تۇسكەن سياقتى.
– مەنiڭ باقىتجان مومىش ۇلى دەگەن ۇلىم بار. ءوزi جۋرناليست, جازۋشى. كiتابى شىققان. جۇرتتار ماعان ونى تاماشا اۋدارماشى دەپ ماقتاپ تا ءجۇر. شىنىمدى ايتسام, قاراعىم, باقىتجاننىڭ بiر كiتابىن دا وقىعان جوقپىن. نەگە دەيسiڭ عوي. تۋعان بالاڭ نە ويلامايدى دەيسiڭ؟ وقىسام, جاقسى جەرiن ماقتاپ, جامان جەرiن جامانداپ, پiكiر ايتۋىم كەرەك قوي. سول ەكەۋiنەن دە اۋلاق بولايىن دەپ ويلادىم. «باسقا ەشكiم ەمەس, پاپام ايتتى» دەپ ويلاپ قالماسىن دەپ.
مەنiڭ بiر ۇلكەن كەمiستiگiم بار: ءوزiمدi-ءوزiم جازۋشى دەپ ەسەپتەمەيمiن. ويتكەنi ەشقانداي ادەبي بiلiمiم جوق. ماماندىعىم – ينجەنەر, ينجەنەر-قۇرىلىسشى. ديپلومىمنىڭ بار ەكەنi راس. بiراق تا ينجەنەر جاعىندا تاجiريبەم جوق. جۇمىس iستەۋگە ءساتi تۇسپەدi. مەنi سولداتقا الىپ كەتتi. الارىن الدى دا, بوساتقان جوق. 25 جىل ۇستادى. شيرەك عاسىر. ونىڭ ءبىراز جىلىن سوعىستا وتكiزدiم. قاتارداعى جاۋىنگەر بولعانىم راس, ەفرەيتور, سەرجانت بولعانىم دا راس. كiشi لەيتەنانت, لەيتەنانت, اعا لەيتەنانت, كاپيتان, مايور, پودپولكوۆنيك, پولكوۆنيك بولعانىم راس. بۇل جاعىنان جاماندى-جاقسىلى تاجiريبەنiڭ بار ەكەنi راس. مەن بiلiمدi اسكەري قىزمەتكەرمiن. بiر ەمەس, ەكi جوعارى بiلiمiم بار. فرۋنزە اتىنداعى اسكەري اكادەميا, سودان كەيiن باس شتابتاعى جوعارى اكادەميانى بiتiردiم. سول اكادەميادا بەس جىل اعا وقىتۋشى بولدىم. پروفەسسور اتاعىن الدىم. 6 لەكتسيا جازىپ, جوعارى تاكتيكا جانە وپەراتيۆتiك ونەر پانiنەن ساباق بەردiم. 5 جىل. مەن شارشادىم. 13 جىل گەنەرالدىق قىزمەتتە جۇمىس iستەپپiن.
بiراق...
باۋكەڭ قالشىلداپ كەتتi. سالدەن سوڭ سiرiڭكە جاق دەگەن بەلگi بەردi. مەن اقساقالدىڭ ءسونiپ قالعان تەمەكiسiن تۇتاتتىم. باۋكەڭ ۇزاق ءۇنسiز وتىردى.
– مەن سوۆەت ۇكىمەتىنە رەنجىمەيمىن. اعا لەيتەنانت كەزىمدە پارتيا قاتارىندا بولماسام دا پولك كومانديرلىگىنە تاعايىندادى. مەنەن باسقا شەنى ۇلكەن – مايور, پولكوۆنيكتەر تولىپ ءجۇردى. ال 33 جاسىمدا 9 گۆارديالىق ديۆيزيانىڭ كومانديرى بولدىم. مەنەن باسقا پولكوۆنيك, گەنەرالدار كوپ ەدى. بىراق جوعارى سەنىم ماعان عانا جۇكتەلدى. ودان سوڭ باس شتابتىڭ اكادەمياسىنا قابىلداندىم. ساباقتاردى نۇقىل بەسكە وقىدىم. بىتىرگەن سوڭ سىبىرگە جىبەردى. وندا ەكى جىل بريگادا باسقاردىم. ماسكەۋگە شاقىرتتى. كسرو قورعانىس ءمينيسترىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى, باس شتابتىڭ باستىعى, كەڭەس وداعىنىڭ مارشالى ۆاسيلەۆسكيدىڭ قابىلداۋىندا بولىپ, اكادەمياعا جۇمىسقا قابىلداندىم...
باۋكەڭ وسى ءبىر سوزدەردى ايتتى دا تەرەزەنىڭ جاقتاۋىنا جاقىنداپ, الىسقا – الاتاۋ جاققا كوز جۇگىرتتى. ءۇنسىز ۇزاق تۇردى. ءدال سول ساتتە باۋكەڭ ماعان قازاقتىڭ قاراپايىم شالىنداي كورىندى. ول ماعان بۇرىلىپ, وت شاشقان جانارىن وڭمەنىمە قاداعاندا اقساقالدىڭ جۇزىنەن باتىلدىقتىڭ, دانالىق پەن دارالىقتىڭ ساۋلەسىن سەزگەندەي كۇيدە بولدىم.
الىپتىڭ ادەتتە قاراپايىم كەلەتىنى قاشاننان...
– مەن شارشادىم, – دەدى باۋكەڭ ءۇزىلىپ قالعان ءسوزىن قايتا جالعاستىرىپ.
– گەنەرالدىق اتاقتى ماعان بەرگەن جوق. يا بىل ستراشنو وبيجەن. راپورت بەرiپ, ەلگە كەتكiم كەلدi. مەنi جiبەرگiسi كەلمەدi. كەڭەس وداعىنىڭ مارشالى باگرامياننىڭ قابىلداۋىندا بولدىم. ول كiسi مەنiڭ كاۆكازدا, نە قىرىمدا, قالاعان جەرiمدە, قالاعان ۋاقىتىمشا ەمدەلiپ كەلiپ, قايتادان جۇمىسقا كiرiسۋiمدi تالاپ ەتتi. كەڭەس ارمياسىنا ءالi دە كەرەك ەكەنiمدi ەسكەرتتi.
بiراق مەن جازۋشىلىقپەن اينالىسقىم كەلەتiنiن ايتتىم. ءسويتiپ, كەڭەس ارمياسى قاتارىنان 25 جىلدىق قىزمەتتەن سوڭ عانا بوسادىم. سول كەزدە شامامەن 45-46 جاستامىن. دەنساۋلىعىم مىقتى ەدi. تەپسەم تەمiر ۇزەتiنمiن...
باۋكەڭ ەندi الماتىعا كەلگەنiن, جەرلەستەرiنiڭ قالاي قارسى العانىن, جازۋشىلىق قىزمەتكە كiرiسكەنi تۋرالى ايتتى. ءجۇزi دە مەيiرiمدەنە ءتۇستi.
– وتستاۆكاعا شىققاننان كەيىن, ون جىلدان سوڭ ماسكەۋدە گەنەرال-پولكوۆنيك م.پ.ميلوۆسكيمەن كەزدەسiپ قالدىم. ول ماعان: «سiزگە ۇلكەن العىس ايتقىم كەلەدi. سول كەزدەردە جازعان لەكتسيالارىڭىزدىڭ كەيبiرiن ءالi كۇنگە دەيiن پايدالانىپ ءجۇرمiز», – دەدi. گەنەرال-پولكوۆنيكتiڭ ءسوزiن ەستۋ ماعان ۇلكەن عانيبەت ەدi...
كۇن باتتى. باۋكەڭ ابدەن شارشادى. بiراق سەزدiرگiسi كەلمەدi. ءالi دە بۇرىنعى قاتال قالپىن ساقتاپ, اندا-ساندا قاتۋلانىپ قويادى. مەنiڭ قىرىن قاراپ, سول ورنىمدا قوزعالماي وتىرعانىما شامامەن 8 ساعاتتاي بولدى. بiر كەزدە جۇمىستان باۋكەڭنiڭ ۇيiندەگi جەڭگەي كەلدi. داڭقتى قولباسشى مەنi تانىستىرىپ, ۇناپ قالعانىمدى ايتتى.
– گازەتiڭ بار بولعانى الاقانداي عانا, وسىنشاما ۋاقىت ناۋقاس شالدى مازالاۋعا بولا ما؟ – جەڭگەي اشۋلانىپ ءجۇر. باۋكەڭ مەنi قورعاپ, جەڭگەيدi سوزiمەن قاعىپ تاستادى. مەن ەڭ سوڭعى سۇراعىمدى قويدىم.
– بۇگiنگi جەتكiنشەكتەرگە قانداي باتا بەرەر ەدىڭىز؟
– بۇل سۇراققا مەن جاۋاپ بەرمەيمiن, جاۋاپ بەرەتiندەر بەرە بەرسiن!
باۋكەڭ شىندىعىندا دا شارشاعان ەكەن.
اڭگiمەمiزدiڭ سوڭى وسى بولدى عوي دەگەن وي كەلدi.
– جاز. جاڭا جولدان! – دەدi باۋكەڭ ءسال ۇنسىزدىكتەن سوڭ.
مەن 43-بەتتi باستادىم...
– بۇگiنگi جاس ۇرپاق – بiزدiڭ بولاشاعىمىز. ولارعا تiلەگiم: بiزدەن اسىپ كەتسەڭدەر ەشقانداي داۋىم جوق. وعان قۋانام. بiزدەن كەم بولمايدى دەپ ويلايمىن. اعا ۇرپاقتىڭ ءوز زاماندارىندا iستەگەن ەڭبەكتەرiن ءتۇسiنiپ, باعالاپ, بۇدان بىلاي دا تابىستىڭ ۇستiنە تابىس قوسىپ, ادال ازامات, ەڭبەكقور بولاتىندىقتارىڭا سەنەمiن...
باۋكەڭ تiلەگiن ايتتى دا, مەنەن كەيىنگى جازىلعان سويلەمدەردi قايتالاپ وقىپ بەرۋiمدi بۇيىردى. وقي بەرگەنiم سول ەدi, سوڭعى بەتتi سۇراپ الدى دا:
– مەن بۇلاي دەپ ايتقان جوقپىن! – دەدi.
نە iستەرiمدi بiلمەي, اڭتارىلىپ تۇرىپ قالدىم.
– دۇرىستاپ جاز, تۇسىنبەيدى دەپ ويلاما!
بۇل جولى باۋكەڭنiڭ داۋسى قىرىلداپ, قاتقىل شىقتى. ورنىنان تۇرىپ, بولمەدە تەڭسەلiپ, سۇستانا, ەرسiلi-قارسىلى ءجۇردi دە قويدى. ءتۇسى سۇپ-سۋىق, مۇزداي. ماسكەۋگە دەيىن توقتاۋسىز جەتكەن فاشيستەردىڭ باۋكەڭنەن سەسكەنگەنى راس-اق ەكەن!
– ماقالانى جازىپ بولعان سوڭ زاڭدى تۇردە كورسەتەسىڭ. ەسىتتىڭ بە؟ كورسەتەسىڭ!
قۋانىپ كەتتىم.
– البەتتە كورسەتەمىن!
ەرتەڭiنە باۋكەڭنiڭ كiتاپتارىن تاعى بiر شولىپ شىقپاقشى بولىپ, ورتالىق كiتاپحاناعا كەلدiم. جەڭگەي سوندا جۇمىس iستەيدi ەكەن. ول كiسi باۋكەڭنiڭ ابدەن شارشاعانىن, تۇنiمەن جايسىز ۇيىقتاعانىن ايتتى.
ماقالانى جازىپ, ماشينكاعا باستىرعان سوڭ, باۋكەڭنiڭ ۇيiنە قايتا تەلەفون سوقتىم.
– قوناققا بارايىن دەپ جاتىرمىن. تەز جەتپەسەڭ كەتiپ قالامىن! – دەدi.
مەن باۋكەڭنiڭ ۇيiنە جەتۋگە اسىقتىم.
باۋكەڭ جاقسى قارسى الدى. ماقالانى وقىپ بەردiم. اقساقال ابدەن ريزا بولدى.
– قاراعىم, ەندiگى ەرiك وزiڭدە, سەن جۋرناليسسiڭ, قالاي جازساڭ دا ءوزiڭ بiل. رۇقساتىمدى دا, باتامدى دا بەردىم, – دەدi.
بiز كەشەگi اڭگiمەمiزدi قايتا جالعاستىردىق. بۇل جولى باۋكەڭ ادەبيەت, مۋزىكا تۋرالى, ەڭبەك جولى تۋرالى كوبiرەك ايتتى. جاسى جەتپiستi القىمداپ قالسا دا, ءوزi جاقسى كورەتiن اقىنداردىڭ ولەڭدەرiن جاتقا وقىدى. اۋىزبەن ايتىپ, قاعازعا ءتۇسiرiپ جەتكiزە المايتىن سىر شەرتتi... شىندىعىندا دا, باۋكەڭنiڭ بۇل سوزدەرi جۇرەكتiڭ تورiندە ساقتالاتىن ۇلاعاتتى مول دۇنيە ەدi.
بiز تۇسكi استى بiرگە iشتiك. اڭگiمەمiز تاعى دا ۇزاققا سوزىلدى. اندا-ساندا رەداكتسياداعى جىگىتتەردىڭ اسىعا كۇتiپ وتىرعانىن ەسiمە الىپ قويامىن. گازەتتىڭ ەرتەڭگى ءنومىرى دايىندالىپ جاتىر. ال مەنىڭ ماقالام ءالى باسپاحاناعا تاپسىرىلعان جوق. بiراق باۋكەڭنiڭ دە كوڭiلiن قيمايمىن. ءسوزىن دە بولگىم كەلمەيدى.
– ماقتاندى دەپ ويلاما, مەن قازاقتان شىققان تۇڭعىش گۆارديا پولكوۆنيگiمiن, 9-گۆارديالىق ديۆيزيانىڭ كومانديرiمiن, – دەدi باۋكەڭ ويىن قايتا جالعاستىرىپ. – كوڭiلiڭە كەلسiن, كەلمەسiن, شىراعىم, قازاقتان شىققان بiرiنشi اسكەري جازۋشىمىن. ونىڭ وزiندiك ءمانi بار. بiزدiڭ قازاق ول جاعىنان باي حالىق. مەن اسپاننان تۇسكەن جوقپىن. بiزدە قوبىلاندى مەن الپامىستى اۋىز ادەبيەتiنiڭ باتىرلارى دەپ ءجۇر. ولار مەنiڭ ويىمشا, قاتەلەسپەسەم, تاريحتا بولعان تۇلعالار. ەگەر بولماسا, حالىق ادەبيەتىندە جازىلماس ەدi. مەن وسىعان ماقتانامىن. وعان تولىق حاقىم بار. قازاق قاتاردان قالىپ كەلە جاتقان حالىق ەمەس! بiزدiڭ ۇرپاعىمىز – داڭقتى ۇرپاق...
باۋكەڭ مەنiڭ قايتۋىما تۇستەن كەيiن عانا رۇقسات بەرiپ, قيماستىقپەن شىعارىپ سالدى.
باۋكەڭمەن قوشتاسىپ, قۋانىشىم قوينىما سىيماي رەداكتسياعا اسىقتىم. ەنتىگىمدى باسار-باسپاستان باس رەداكتور فاريزا وڭعارسىنوۆانىڭ بولمەسىنە كىردىم.
– باۋكەڭنىڭ ماتەريالىن الىپ كەلدىم. ول كىسى رۇقساتىن بەردى, – دەگەن ماقالامدى ۇسىندىم. اپاي ءۇنسىز الدى دا, وقىماي-اق قول قويىپ بەردى.
اتى اڭىزعا اينالعان داڭقتى پانفيلوۆشى, باتىر باۋىرجان مومىش ۇلىنان العان سۇحباتىم «قازاقستان پيونەرى» (قازىرگى «ۇلان») گازەتiنiڭ 8 مامىر كۇنگi سانىندا جارىق كوردi. كەزىندە ءوزى جەلكەلەپ وتىرعىزىپ جازعىزعان, بۇگىندە ابدەن سارعايىپ, تاريحي قۇندىلىققا اينالعان پاراقتاردىڭ ءار بەتىندە باۋكەڭنىڭ جۇرەك ءدۇرسىلى, قۋانىشى مەن رەنىشى ساقتالعانداي. قايران, باۋكەڭ-اي! تايعا باسقان تاڭباداي ەتىپ, ءوز ءۇنىن – ءومىربايانىن وسىلايشا قالدىرعانىنىڭ ءوزى ۇلىلىقتىڭ بەلگىسى عوي!
* * *
مiنە, سودان بەرi قانشاما ۋاقىت ءوتتi. قوعام وزگەردى, ومىرگە جاڭا ۇرپاق كەلدى. تاريح ءوز پەرزەنتتەرىن سارالاي دا, دارالاي دا, ۇلىقتاي دا ءبىلدى. باۋكەڭنىڭ سۇراپىل جىلداردا كورسەتكەن ەرلىگىنىڭ بەلگىسى, كەۋدەسىنە تاعا الماي, ارماندا كەتكەن كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى اتاعى كوزايىم بولىپ, حالقىنا جەتتى. ال مەنىڭ قۋاناتىنىم, باتىردىڭ مەرەيى كۇن ساناپ اسقاقتاي ءتۇسۋى ەدى. قاس-قاعىم ساتتەي وتە شىققان سول بiر كەزدەسۋلەردەن سوڭ مەن باۋكەڭنiڭ ەسiمiن ۇنەمi وزiممەن بiرگە, جۇرەگiمدە الىپ ءجۇرمiن. بۇل – حالىقتىڭ عاسىردا ءبىر تۋار اياۋلى ۇلىنا دەگەن ۇلكەن قۇرمەت, ساعىنىش, ازاماتتىق بورىشى بولسا كەرەك.
بەيسەنباي سۇلەيمەنوۆ,
قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, پۋبليتسيست, جازۋشى