كەشە اقوردادا مەملەكەتتىك حاتشى گۇلشارا ءابدىقالىقوۆا دۇنيەجۇزىلىك بانكتىڭ تۇراقتى وكىلى ليۋدميلا بۋتەنكومەن كەزدەستى. كەزدەسۋگە, سونداي-اق, ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى اسلان ءسارىنجىپوۆ پەن ۇلتتىق ەكونوميكا ۆيتسە-ءمينيسترى ءمادينا ابىلقاسىموۆا قاتىستى.
2014 جىلدىڭ مامىر ايىندا قازاقستان ۇكىمەتى مەن دۇنيەجۇزىلىك بانك توبى اراسىندا ارىپتەستىك تۋرالى كەلىسىمگە قول قويىلدى. ال قول جەتكىزىلگەن سول كەلىسىمدى جۇزەگە اسىرۋ جانە الەۋەتتى قۇرىلىمدىق رەفورما جاساۋ ماقساتىندا ۇكىمەت ىنتىماقتاستىقتىڭ 8 باعىتىن ايقىنداپ بەرگەن ەدى. ولار: قارجى سەكتورىن دامىتۋ; ەكونوميكاداعى جەكە سەكتوردىڭ ءرولىن كۇشەيتۋ, ياعني شاعىن جانە ورتا بيزنەستى دامىتۋ مەن ىسكەرلىك احۋالدى جەتىلدىرۋ; ادام كاپيتالىن دامىتۋ, عىلىم مەن يننوۆاتسيانى ىنتالاندىرۋ; ەڭبەك نارىعىنىڭ تالاپتارىنا ساي كەلەتىن ەڭبەك داعدىلارىن دامىتۋ; ەكونوميكاعا ينۆەستيتسيالار تارتۋ جانە مەملەكەتتىك-جەكە ارىپتەستىكتى دامىتۋ; ەنەرگوتيىمدىلىكتى ارتتىرۋ جانە جاسىل ەكونوميكانى, ينفراقۇرىلىمدى, كولىكتى قوسا العاندا, دامىتۋ, ەنەرگەتيكا مەن قالالاردى وركەندەتۋ; ۇنقاتىسۋلاردى قولداۋ جانە ينستيتۋتتىق رەفورمالاردى جۇرگىزۋدە قولداۋ كورسەتۋ; وڭىرلىك ارىپتەستىك جانە ينتەگراتسيا.
گ.ابدىقالىقوۆا مەملەكەت باسشىسىنىڭ «نۇرلى جول – بولاشاققا باستار جول» اتتى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا كورسەتىلگەن جاڭا ەكونوميكالىق ساياساتتىڭ ماقساتتارى مەن مىندەتتەرىن جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن بىرلەسكەن ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى ويداعىداي ىسكە اسىرۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى.
سونىمەن قاتار, مەملەكەتتىك حاتشى بىرلەسكەن ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ ەكونوميكا مەن الەۋمەتتىك سالانى ينفراقۇرىلىمدىق تۇرعىدا جاڭعىرتۋعا باعىتتالۋى ءتيىس ەكەنىن ايتتى. ياعني, الداعى ۋاقىتتا قازاقستاندا ەكونوميكالىق ءبىلىمدى قالىپتاستىرۋ ءۇشىن عىلىمي الەۋەتتى كۇشەيتۋ, يننوۆاتسيالىق جوبالار شەڭبەرىندە ءبىلىم مەن تەحنولوگيا ترانسفەرتىن جەدەلدەتۋ, ۇلتتىق يننوۆاتسيالىق جۇيەنىڭ جانە ونىڭ نەگىزگى ينستيتۋتتارىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ قاجەت.
ال ل.بۋتەنكو 2014 جىلى قازاقستان ۇكىمەتى مەن دۇنيەجۇزىلىك بانك اراسىندا قول قويىلعان ارىپتەستىك تۋرالى كەلىسىم اياسىندا قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق دامۋىن جەدەلدەتۋ باعىتىنداعى كۇش-جىگەرىنە قولداۋ كورەستىلەتىنىن ايتتى. «بۇعان قوسا, اتالعان كەلىسىم شەڭبەرىندەگى جۇمىستار مەملەكەت باسشىسىنىڭ «نۇرلى جول – بولاشاققا باستار جول» اتتى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا كورسەتىلگەن ماقسات-مىندەتتەردى جۇزەگە اسىرۋعا, الەمدىك جانە وڭىرلىك ەكونوميكادا قالىپتاسقان جاعدايلاردى زەردەلەۋگە كومەكتەسەتىن بولادى», دەدى ل.بۋتەنكو. سونداي-اق, ول دۇنيەجۇزىلىك بانك تاراپىنان بولىنەتىن قاراجات ەلدىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋعا, ەكونوميكانى ارتاراپتاندىرۋعا باعىتتالاتىنىنا توقتالدى. «بۇعان قوسا, دۇنيەجۇزىلىك بانك قولعا الاتىن تاعى ءبىر باعىت – ول الەۋمەتتىك سەكتوردى قولداۋ. قازاقستاننىڭ ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنە يننوۆاتسيانى دامىتۋعا جانە ءبىلىم ساپاسىن ارتتىرۋعا, كاسىبي ءبىلىمدى جەتىلدىرۋگە, جاڭا جۇمىس ورىندارىنىڭ اشىلۋىنا, جاستاردىڭ ەكونوميكاعا تارتىلۋىنا قولداۋ تانىتاتىن بولامىز. شاعىن جانە ورتا بيزنەسكە, ەكونوميكانىڭ شيكىزاتتىق ەمەس سەكتورلارىنا, قىزمەت كورسەتۋ سالالارىن جانداندىرۋعا كومەك كورسەتۋ دە دۇنيەجۇزىلىك بانكتىڭ نازارىندا تۇرادى», دەدى ل. بۋتەنكو.
م.ابىلقاسىموۆا 2014 جىلدىڭ مامىر ايىندا قازاقستان ۇكىمەتى مەن دۇنيەجۇزىلىك بانك اراسىندا قازاقستاننىڭ ورنىقتى دامۋىنا جانە وسۋىنە جاردەمدەسۋ ماقساتىندا ىنتىماقتاستىقتى كۇشەيتۋ جونىندەگى ارىپتەستىك تۋرالى كەلىسىمگە قول قويىلعانىن جەتكىزدى. «بۇل كەلىسىم مەملەكەت باسشىسىنىڭ «الەمنىڭ ەڭ دامىعان 30 ەلىنىڭ قاتارىنا كىرۋ» تاپسىرماسىن جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن دۇنيەجۇزىلىك بانكتىڭ وسى باعىتتاعى قۇرىلىمدىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋىنا ىقپال ەتەتىن بولادى. جالپى, قول قويىلعان كەلىسىمنىڭ شەڭبەرىندە 2015-2017 جىلدار ارالىعىندا دۇنيەجۇزىلىك بانكتەن بولىنەتىن زايم مەن تەحنيكالىق كومەك مولشەرى شامامەن 6 ملرد. اقش دوللارىنا قۇرايتىن بولادى», دەدى م.ابىلقاسىموۆا. ونىڭ ايتۋىنشا, پرەزيدەنتتىڭ «نۇرلى جول – بولاشاققا باستار جول» اتتى جولداۋىنا سايكەس, دۇنيەجۇزىلىك بانكپەن بىرلەسىپ, 3 ملرد. 746 ملن. اقش دوللارىن كولىك-لوگيستيكالىق ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ جوبالارى ىسكە اسىرىلماق. بۇعان قوسا, شاعىن جانە ورتا بيزنەستى قولداۋ جانە ينۆەستيتسيالىق احۋالدى جاقسارتۋ بويىنشا ىسكە اسىرىلاتىن جوبالار دا بار. بۇل جوبالاردىڭ شەڭبەرىندە شاعىن جانە ورتا بيزنەستى قارجىلاندىرۋ ءۇشىن دۇنيەجۇزىلىك بانك تاراپىنان 246 ملن. اقش دوللارى كولەمىندە كومەك كورسەتىلەتىن بولادى. سونداي-اق, سۋ رەسۋرستارى, قورشاعان ورتانى قورعاۋ سالالارى بويىنشا ارنايى جوبالار ازىرلەنىپ, وعان 363,15 ملن. اقش دوللارى بولىنبەك.
ا.ءسارىنجىپوۆ ءوزى باسقاراتىن ۆەدومستۆو مەن دۇنيەجۇزىلىك بانك اراسىنداعى بىرقاتار جوبالارعا توقتالىپ ءوتتى. «ماسەلەن, ءبىر جوبا ارقىلى ءبىز عالىمدارعا, عىلىمي ۇيىمدارعا ارنايى گرانتتار بولەمىز, ال عالىمدار سول گرانتتار نەگىزىندە نارىققا قاجەتتى تەحنولوگيالاردى شىعارىپ, سول ارقىلى ەل ەكونوميكاسىن دامىتۋعا ىقپال ەتەدى. تاعى ءبىر جوبا كاسىبي-تەحنيكالىق ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن دامىتۋعا باعىتتالماق. بۇل جوبا ارقىلى ءبىز كوللەدجدەرگە گرانتتار بەرەمىز. ال كوللەدجدەر وزدەرىنە بولىنگەن قاراجاتتى ارنايى باعدارلامالاردى جۇزەگە اسىرۋعا جانە ءوز زەرتحانالارىن زاماناۋي تەحنولوگيالارمەن جاراقتاندىرۋعا باعىتتايتىن بولادى. قازىرگى تاڭدا ءبىز 60-تان استام كوللەدجگە قارجى بولدىك. سونداي-اق, 2015 جىلدان باستاپ باسقا جوبالاردى قولعا الماقپىز. ءبىرىنشى جوبا ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن جانداندىرۋعا جانە ءبىلىم بەرۋ سالاسىن اقپاراتتاندىرۋعا, ال ەكىنشى جوبا جاستار ساياساتىن دامىتۋعا ارنالادى. بۇل جوبالارعا ءبولىنەتىن گرانتتار كولەمى 5 مىڭ اقش دوللارىنان باستاپ, 50 مىڭ اقش دوللارىنا دەيىنگى قاراجاتتى قۇرايدى. الداعى ۋاقىتتا پارلامەنت وسى جوبالاردى راتيفيكاتسيالايتىن بولسا, ونى ءارى قاراي جۇزەگە اسىراتىن بولامىز», دەدى ا.ءسارىنجىپوۆ.
تاراپتار دۇنيەجۇزىلىك بانك پەن قازاقستان اراسىنداعى ارىپتەستىك تۋرالى 2014 جىلعى مامىر ايىندا قول جەتكىزىلگەن دەڭگەيلىك كەلىسىمگە سايكەس, سول جىلى قىركۇيەك ايىندا قابىلدانعان ىنتىماقتاستىق باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋعا بايلانىستى بىرقاتار ماسەلەلەردى تالقىلادى.
باسقوسۋ قورىتىندىسىندا ادام كاپيتالىن دامىتۋ, عىلىم مەن يننوۆاتسيانى ىنتالاندىرۋ, ەڭبەك نارىعىنىڭ تالاپتارىنا ساي كەلەتىن ەڭبەك داعدىلارىن قالىپتاستىرىپ دامىتۋ جونىندەگى بىرلەسكەن جوبالار بويىنشا ىنتىماقتاستىقتى تەرەڭدەتۋ تۋرالى ۋاعدالاستىققا قول جەتكىزىلدى.
ءلايلا ەدىلقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان».