كەمتار جاندار مۇسىركەگەندى جەك كورەدى

ەشكىم مۇگەدەك بولام دەمەيدى. انانىڭ التىن قۇرساعىنان مىنا جارىق دۇنيەگە كەمتار بولىپ كەلىپ, ءومىر بويى مۇگەدەك بولىپ وتەتىندەر بار, جالىنداعان جاستىق شاقتا اتشا شاۋىپ ءجۇرىپ, جازاتايىم مۇگەدەك بولىپ قالاتىندار دا كەزدەسەدى. ولارعا وتتان, سۋدان, كولىك وقيعالارىنان, باسقا دا توتەنشە جاعدايلاردان ون ەكى مۇشەسىنىڭ بىرىنەن ايىرىلىپ نەمەسە ءبىر مۇشەسى كەم بولىپ قالاتىنداردى قوسىڭىز. ايتەۋىر, جۇمىر باستى پەندە وسىنداي وقيعالاردان مۇگەدەك بولىپ جاتادى. ونداي ازاماتتار ادام ومىرىنە ءبىر-اق رەت بەرىلەتىن مىنا جارىق دۇنيەدە امان قال­عانى­نا شۇكىرشىلىك ەتىپ, جان جاراسىن جازۋعا تالپىنادى. بار كۇش-ءجى­گەرىن جيىپ, ءومىر سۇرۋگە قۇلشىنادى. مەن دە جاڭاتاس قالاسىندا جۋرناليست بولىپ ەڭبەك ەتىپ ءجۇرىپ, 1993 جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا اۆ­توكولىك اپاتىنا ۇشىراپ, سول اياقتاعى ورتان جىلىگىم قاق ءبولىندى. قالالىق اۋرۋحانانىڭ جانساقتاۋ بولىمىندە, ودان كەيىن سىنىق-جاراقات بولىمىندە ايلاپ جاتىپ, ەم قابىلدادىم. ول كەزدە مەديتسينا بۇگىنگىدەي دامىماعان, قىسىل­تاياڭ كەزەڭ ەدى. قاجەتتى ءدا­رى-ءدار­مەك تە جوق. نە كەرەك, اۋرۋ­حا­نادان تۇتاستاي ءبىر اياعىم گيپس­كە تۇمشالانىپ شىققانىمەن ناۋ­قاس­تان ايىعىپ كەتە المادىم. الىس-جاقىن ماڭداعى سىنىقشىلاردان دا قايران بولمادى. اقىرى تاراز قالاسىنداعى قالالىق اۋرۋحاناعا جاتىپ, «ەليزاروۆ» اپپاراتىن سالدىرۋعا تۋرا كەلدى. تەمىر قۇر­ساۋمەن سەگىز اي ءجۇرىپ, ەكى اياققا تۇرعانىممەن سىنعان اياعىم قىس­قارىپ, ءومىر بويى ءۇشىنشى توپتاعى مۇگەدەك بولىپ قالدىم. مۇگەدەكپىن دەپ مۇڭعا باتىپ وتىرۋ قايدا؟! تاعدىردىڭ جازعانىنا كونەسىڭ, ونىڭ ۇستىنە وتباسىڭدى اسىراۋىڭ كەرەك. قالالىق راديوداعى, ودان كەيىن تەلەۆيدەنيدەگى جۋرناليستىك قىزمەتىمدى جالعاستىردىم. كەيىن سارىسۋ اۋدانىنىڭ ورتالىعى جاڭاتاس قالاسىنا قونىستانعاندا اۋداندىق گازەتتە ءتىلشى, ءبولىم مەڭگەرۋشىسى بولىپ ەڭبەك ەتتىم. اياعىمنىڭ كەمدىگىن بىلدىرمەيمىن دەپ, سول اياقكيىمنىڭ تابانىنا قوسىمشا تابان سالدىرىپ الىپ جۇرگەن كەزدەر دە بولدى. ەشكىم مۇسىركەمەسىن, «اقساق» دەمەسىن دەگەن نامىس قوي. ول جىلدارى جاڭاتاستىڭ جانايقايى جاڭعىرىپ تۇرعان شاق. جىلداپ جىلۋى, جارىعى جوق قالادا بارلىق شارۋا شات­قاياقتاپ كەتكەن. قالانىڭ جا­ناي­قايىن وبلىستىق «اق جول» گازەتىنە ۇزدىكسىز جازا بەردىم. قا­لا باسشىلارىنىڭ قوقان-لو­قىسىن دا كوردىك, «جانىڭا نە كەرەك؟» دەگەن قامقور ءسوزىن دە ەستىدىك. قانداي جاعداي بولعاندا دا قازاق جۋرناليستيكاسىنىڭ ۇلى ۇستازدارى تەمىربەك قوجاكەەۆ پەن تاۋمان اماندوسوۆ اعايلارىمىزدىڭ الدىندا ءشا­كىرتتىك پارىزعا ادال بولا بىلدىك. جىلدار جىلجىپ وتە بەردى. جاڭاتاستىڭ جاعدايى بىرتە-بىرتە جاقسارا ءتۇستى. ەندى شەشىمىن كۇتكەن پروبلەمالاردى, جاقسى ىستەردى, جەتىستىكتەردى جازدىق. سودان 2005 جىلدىڭ ناۋرىزىندا «اق جول» گازەتىنىڭ سول كەزدەگى باس رەداكتورى ماقۇلبەك رىسداۋلەت سارىسۋ جانە تالاس اۋداندارىنىڭ مەنشىكتى ءتىل­شىلىگىنە شاقىردى. وبلىستىق باسىلىمدا جۋرناليست بولۋ ارمانعا اينالعان ماعان ول ۇلكەن سىي ەدى. بىردەن كەلىستىم. ەندى ەكى اۋداننىڭ اراسىندا, ودان ءارى وبلىس ورتالىعىنا شاپقىلاۋمەن ءجۇردىم. شىنىمدى ايتسام, مۇگەدەك ەكەنىمدى ۇمىت­تىم. ارادا توعىز اي وتكەندە رەداك­تور رەداكتسيا اپپاراتىنا تىلشىلىككە شاقىردى. مۇندا دا سول كەمدىگىمدى بىلدىرمەيىن دەپ وبلىستىڭ قاي قيىرىنا ءىس­سپارعا جىبەرسە دە شاۋىپ كەتە بەردىم. سەنبىلىك جۇمىستارىندا دا ارىپتەستەرمەن بىرگە بولدىم. «ءبىر اينالدىرعاندى شىر اينالدىرادى» دەگەن. باياعىدا 12 جاسىمدا سول قولىمنان جا­بىسقان «وستەوميەليت» اۋرۋىنا جاسالعان وپەراتسيادان قولىم دا قىسقارىپ قالعان ەدى, جەڭ ىشىندە بولعاندىقتان سىرت كوزگە بىلىنە بەرمەيتىن. اقىرى اراعا پالەن جىل سالىپ, ەسكى اۋرۋ قايتا سىر بەرە باستادى. قازىر مەديتسينانىڭ قارىشتاپ وسكەن زامانى عوي, اۋىق-اۋىق ەم قابىلداپ تۇرامىن. مەملەكەت باسشىسىنىڭ بىلتىرعى «قا­زاقستان جولى – 2050: ءبىر ماقسات, ءبىر مۇددە, ءبىر بولاشاق» اتتى جولداۋىندا «...مۇمكىندىگى شەك­تەۋلى ازاماتتارىمىزعا كو­بىرەك كوڭىل ءبولۋ كەرەك. ولار ءۇشىن قازاقستان كەدەرگىسىز ايماققا اينالۋعا ءتيىس. بىزدە از ەمەس ونداي ادامدارعا قامقورلىق كورسەتىلۋگە ءتيىس, بۇل ءوزىمىزدىڭ جانە قوعام الدىنداعى ءبىزدىڭ پارىزىمىز», دەپ اتاپ كورسەتكەنىنەن تالاي كەمباعال جاننىڭ توبەسىنىڭ كوككە جەتكەنىن كوردىك. جولداۋدان كەيىن ىلە-شالا «نۇر وتاننىڭ» باستاماسىمەن تاراز قالاسىندا تۇڭعىش رەت وتكىزىلگەن مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندارعا ارنالعان جارمەڭكەگە پارتيا توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى باۋىرجان بايبەك كەلىپ قاتىستى. وسى شارادان ماقالا جازۋعا باس رەداكتوردان سۇرانىپ, ارنايى باردىم. وندا ارباعا تاڭىلسا دا, ومىرگە جانە جۇمىسقا قۇشتار جانداردى كورگەندە بۇل نەتكەن قايسارلىق دەپ سۇيسىنگەنىم بار. ەكى قولى جوقتىعىنان تىگىن ماشيناسىنا ەكى اياعىمەن وتىراتىن انار بەكسۇلتانوۆا مەن قوس بالداققا سۇيەنگەن شولپان سۇرانباەۆانىڭ جارمەڭكە كور­مەسىنە قويىلعان «قىز جاساۋىنا» تالايلار تاڭداي قاقتى. اۋرۋدىڭ ازابىن از تارتپاعاننان با, ءوز باسىم كەمتار جاندارعا قول ۇشىن بەرىپ تۇرعىم كەلەدى. بىراق, ءجۋرناليستىڭ قولىندا قالامىنان باسقا نە بار؟ سودان مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندار تۋرالى, ولاردىڭ قيلى تاعدىرى تۋرالى بىرنەشە ماقالا جازدىم. جارىمجاندارعا شەكەسىنەن قارايتىن شەنەۋنىكتەرگە ساباق بولسىن دەپ «مۇگەدەك دەپ ءمۇسىر­كەگەنشە, مۇمكىندىگىنە قاراي ەڭبەككە تارت» دەپ جازعان پروب­لەمالىق دۇنيەم گازەتتىڭ ءبىر بەتكە جۋىق كولەمىنە جاريالاندى. جالپى, كەمتار ازاماتتار مۇسىركەگەندى جەك كورەدى. ءوزىم دە «اناۋ اقساق نەمەسە شولاق» دەگەن ءسوز ەستىگىم كەلمەيدى. قۇدايعا شۇكىر, ون ەكى مۇشەسى ساۋ ازاماتتارمەن قاتار جۋرناليس­تيكادا ەڭبەك ەتىپ جاتقانىمنىڭ ارقاسىندا ازدى-كوپتى ەڭبەگىم وبلىس باسشىلىعى تاراپىنان اركەز باعالانىپ كەلەدى. امانگەلدى ءابىل, جۋرناليست. جامبىل وبلىسى.