ساڭلاقتار كوش باستادى

 قازاق كۇرەسىنەن مەرەيىمىز ۇستەم ءتۇستى

دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىن­دارىنىڭ ءۇشىنشى جارىس كۇنىندە سپورتشىلارىمىز جانكۇيەرلەردىڭ مەرەيىن تاسىتتى. جاقسىلىق ۇشكەمپىروۆ اتىنداعى جەكپە-جەك سارايىندا قازاق كۇرەسىنەن ەرلەر مەن ايەلدەر اراسىنداعى كوشپەلىلەر ويىندارىنىڭ الامانى مارەسىنە جەتتى.

ايەلدەر اراسىندا 48 كگ سالماقتا ايجان جىلقىباەۆا فينالدىق بەلدەسۋگە دەيىنگى قارسىلاستارىن ايقىن جىعىپ, كوپشىلىكتى شەبەرلىگىمەن ءتانتى ەتتى. جەرلەسىمىزگە ەتنوسپورت وليمپيا­داسىنىڭ التىنىن ولجالاۋ جەڭىل سوققان جوق. فينالدىق بەلدەسۋدە قىرعىزستاندىق بالۋان لۋيزا اساكەەۆا ەداۋىر تەگەۋرىن تانىتتى. بۇل سالماقتىڭ قولا مەدالى وزبەكستاندىق مۋحاببات وكۋبوۆا مەن ۇندىستاندىق ۆايشۆيليگە بۇيىردى.

52 كگ سالماق دارەجەسىندەگى نازەركە ازاماتوۆانىڭ دا فينالداعى قارسى­لاسى ەلورداعا چەمپيوندىق اتاققا قول جەتكىزۋگە كەلگەنىن تانىتۋعا بارىن سالدى. دەسە دە تاجىريبەلى نازەركە وزبەك قىزى سيتورا ەلمۋراجدوۆانى جىقتى. گرۋزيالىق انا مورگوشينا مەن ازەربايجاندىق يۋلۆيا بايراموۆا قولا جۇلدە ولجالادى.

56 كگ سالماقتا بەلدەسۋگە شىققان راۋزا نۇرماحامبەتوۆا دا ەل سەنىمىنە سەلكەۋ تۇسىرمەي چەمپيون اتاندى. فينالدىق تارتىستا رەسەيلىك الەنا فاتيحوۆانى جەڭدى. بۇل سالماقتىڭ قولا جۇلدەسى وزبەك قىزى نوزيگۇل حولميرزاەۆا مەن بەلورۋس بالۋانى اناستاسيا حۋشوكتىڭ ەنشىسىنە جازىلدى.

باقىت قۇساقباەۆا (60 كگ) التىن ءۇشىن تارتىستا پولياك قىزى سونيا لنايدى ۇتتى. قولا مەدال وزبەكستاندىق حۋر­شيدا تۋكليەۆا مەن رەسەيلىك كاميلا زۋل­حار­ناەۆاعا بۇيىردى. قازاق كۇرەسىنەن ەل چەمپيوناتىندا توپ جارىپ, ۇلتتىق قۇراما ساپىنا قابىلدانعان باقىت قۇساقباەۆا بارلىق بەلدەسۋدىڭ جەڭىل تيمەگەنىن ايتتى. «باپكەرلەر قۇرامى سەنىم ارتتى, ارتىمداعى قالىڭ قولداۋشىم, قارا ورمان جانكۇيەرلەرىمنىڭ ءۇمىتىن اقتاۋعا بارىمدى سالدىم. دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارىنىڭ اۋراسى باسقاشا بولادى ەكەن. جەكپە-جەك سارايىنداعى كو­رەرمەندەردىڭ ىستىق ىقىلاسى مەن قول­داۋىن جان جۇرەگىممەن سەزىندىم. في­نالدا كۇرەسكەن پولياك قىزى دزيۋدومەن دە شۇعىلدانعان, وتە تاجىريبەلى بالۋا­ن ەكەن. بىراق ءتول كۇرەسىمىزدەن وتكەن سايىس­تا جەڭىلسەك نامىسىمىزعا سىن بو­لاتىندىقتان, ايانىپ قالمادىم», دەيدى دودانىڭ جەڭىمپازى.

ەرلەر اراسىنداعى دودانى 55 كگ سال-ماقتا بەكجان تولەپوۆ باستاعان. فينال-دىق بەلدەسۋدە ول قىرعىزستاندىق كيمال وبول­بەكوۆپەن كۇرەستى. دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارى باستالار الدىندا باستى قارسىلاسى وسى قىرعىز بالۋانى بولادى دەپ بولجانعان ەدى. جەرەبە ەكەۋىنىڭ جولىن ىرىكتەۋ كەزەڭىندە ەمەس, التىن ءۇشىن تارتىستا ءتۇيىستىردى. ءدۇبىرلى دوداعا تۇڭعىش رەت قاتىسقان حالىقارالىق دارەجەدەگى سپورت شەبەرى بەكجاننىڭ ەنشىسىندە قازاق كۇرەسىنەن الەم كۋبوگى, الەم چەمپيوناتىنىڭ التىن مەدالى بار. كەمشىن سوعىپ تۇرعانى وسى دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارىنىڭ التىن جۇلدەسى ەدى. دەگەنمەن دە كيمال وڭاي جىعىلا سالاتىن بالۋان ەمەس ەكەن, ەكەۋى بىرازعا دەيىن تەڭ دارەجەدە بەلدەسىپ, ناتيجەسىندە, تاجىريبەلى جەرلەسىمىز جەڭىسكە جەتتى. بۇل سالماقتىڭ قولا مەدالى ازەربايجاندىق ەلشان دۋنياماليەۆ پەن وزبەكستاندىق حۋرشيدبەك چوريەۆكە بۇيىردى.

60 كگ سالماقتا مەيىرجان بەرەكەتوۆ ازەربايجاندىق ەيۋاز باحيشەۆتى جىعىپ, كوشپەلىلەر ويىندارىنىڭ چەمپيونى اتاندى. قولا جۇلدە ەستون مارك تسيركين مەن گرۋزين گيورگي ءيناشۆيليدىڭ ەنشىسىنە جازىلدى.

دۋمان قىزداربەكوۆتەن ءتالىم الاتىن ديدار تۇقىشەۆ باستى ماقساتىم وسى دودادا چەمپيون اتانۋ دەگەندى ايتقان ەدى. توككەن تەردىڭ وتەۋىنە التىن مەدال ەنشىلەپ, فينالدا وزبەكستاندىق مانۋشەر شىرىنوۆتى جەڭدى. قولا مەدال گرۋزيالىق گيگي وتياشۆيلي مەن قىرعىزستاندىق بايبول سالامات ۇلىنا بۇيىردى.

74 كگ سالماقتىڭ فينالدىق بەلدەسۋى جەكپە-جەك سارايىنا جينالعان كورەر­مەننىڭ جۇرەگىن قوزعاپ جىبەرەردەي اسەر ەتتى. سەبەبى جەرلەسىمىز جۇماجان قوجامبەكوۆ ازەربايجاندىق ەميل حاسانوۆقا قارسى كىلەمگە شىققان. دزيۋدو كۇرەسىنەن حالىقارالىق دودالاردا ولجا سالىپ جۇرگەن ەميل ءتىپتى بەلدەسۋدىڭ العاشقى كەزەڭىندە جارتىلاي جەڭىس ۇپايىمەن الدا تۇرعان. قوبالجىعان كورەرمەننىڭ گۋىلى سپورت كەشەنىنىڭ ءىشىن كەرنەپ الا جونەلگەن. دەسە دە ەلىشىلىك سايىستاردا مىقتىلىعىن ايگىلەپ, ازيا چەمپيوناتىن, الەم بىرىنشىلىگى, دۇنيەجۇزىلىك جەكپە-جەك ويىندارى سىندى سايىستاردا توپ جارعان جۇماجان اسىعىپ-اپتىققان جوق. بەلدەسۋدىڭ تۇگەسىلۋىنە 30 سەكۋند قالعاندا شالت قيمىلمەن ءادىس جاساپ, قارسىلاسىن ايقىن جەڭدى. كوشپەلىلەر ويىندارىنىڭ كۇمىس مەدالىن مىسە تۇتقان حاسانوۆ پسيحولوگيالىق تۇرعىدان السىزدىك تانىتقانىنا قاتتى وكىندى. «اتتەڭ جارتى مينۋت تىرەسىپ تۇرىپ السام, جەڭىس مەنىڭ ۋىسىمدا بولاتىن ەدى. قازاق كۇرە­سىنىڭ ەرەجەسى, بەلدەسۋ ءستيلى وزگەشە ەكەن. كەلەشەكتە چەمپيون اتانۋعا تىنباي ەڭبەك ەتەمىن. استانا قالاسىندا ءوتىپ جاتقان دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارىنىڭ ۇيىمداستىرىلۋى جوعارى دەڭگەيدە. ۇلتتىق سپورت تۇرلەرى وسىنداي قامقورلىقتىڭ ارقاسىندا داميدى», دەدى ازەربايجاندىق بالۋان. بۇل سالماقتىڭ قولا مەدالى ماجارلىق بەندەگۋز مارسەل حە­جەدۋس پەن يراندىق پوۋريا شوكريگە بۇيىردى.

ەكىنشى سايىس كۇنى كىلەمگە شىققان زارينا ساريپوۆا ەكى جىل بۇرىنعى جەڭىسىن جاڭالادى. ول 2022 جىلى تۇركيانىڭ يزنيك قالاسىندا وتكەن IV دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارىندا جەڭىسكە جەتكەن ەدى. ەلوردا تورىندە ايتۋلى الاماننىڭ ەكى دۇركىن چەمپيونى اتاندى.

70 كگ سالماقتا ەل ءۇمىتىن اقتاعان روزا نىسانتايقىزى دا قارسىلاسىن قاپى قالدى­رىپ, التىن مەدال ولجالادى.

77 كگ سالماق دارەجەسىندە كوپشىلىك زامزاگۇل فايزوللانوۆانىڭ بەلدەسۋىن اسىعا كۇتتى. دزيۋدو, سامبو, قازاق كۇرەسىنەن دە ول­جا سالىپ, ءتىپتى ارالاس جەكپە-جەككە دە قا­تىسقان زامزاگۇل فينالدا ءسۇرىنىپ, كۇمىستى مىسە تۇتتى.

+77 كگ سالماق دارەجەسىندە البينا باحيەۆا قولا جۇلدەگەر اتاندى.

ەرلەر دوداسىندا ەراسىل جاناتاەۆ (90 كگ) قولا مەدال يەلەنسە, 100 كگ سالماقتا نۇرسۇلتان مۇزاپپاروۆ تا دۇنيەجۇزىلىك كوش­پەلىلەر ويىندارىنىڭ چەمپيونى اتاندى.

اسا اۋىر سالماقتا (+100 كگ) بەلدەسەتىن نۇرداۋلەت جارىلعاپوۆتان جارىس الدىندا پىكىرىن سۇراعانىمىزدا: «ەلىمىزدىڭ تورىندەگى تارتىستا ۇلتتىق سپورتىمىزدان جىعىلسام – ازاماتتىعىما سىن, بارىمدى سالامىن», دەپ كوڭىلىمىزدى وسىرگەن ەدى. سىرباز بالۋان سوزىندە تۇرىپ, چەمپيون اتاندى.

وكىنىشكە قاراي, 82 كگ سالماقتا دوداعا قوسىلعان ەرسىن سەيىتقازى العاشقى اينالىمدا جەڭىلىپ قالدى.

كوشپەلىلەر ويىندارى 21 سپورت تۇ­رىنەن وتسە, سونىڭ ىشىندە قازاق كۇرەسىنە ەڭ كوپ قاتىسۋشى جينالدى: 16 سالماق (8 ەر, 8 ايەل) دارەجەسىندە وتكەن بەلدەسۋ دوداسىنا 41 ەلدەن 274 بالۋان بىلەك سىبانىپ كۇرەسكە ءتۇستى.

توعىزقۇمالاق تارتىسى تىزگىن قاقتى

دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىن­دارىنىڭ باعدارلاماسىنا ەنگەن توعىز­قۇمالاق سايىسى ەرەكشە ستاتيستيكامەن باستالدى. قاتىسۋشىلاردىڭ العاشقى جۇرىستەرى 9 ويىنشىدان تۇراتىن 9 ۇستەلدىك تاقتادا, 9 ۇيادان ءوربىدى. ەلىمىزدە جىل سايىن 9 قىركۇيەك توعىزقۇمالاق كۇنى رەتىندە اتاپ وتىلەدى. بۇل اتاۋلى مەرەكە 2020 جىلدان بەرى دۇنيەجۇزىلىك توعىزقۇمالاق فەدەراتسياسىنىڭ باس­تاماسىمەن بەلگى­لەنگەن. ەتنوسپورت وليمپياداسىندا زياتكەرلىك ويىننان سىنعا تۇسەتىن ۇزدىكتەر 9 قىركۇيەكتە تاڭعى 09-دان 09 مينۋت وتكەندە تارتىستى باستاپ كەتتى.

اشىلۋ سالتاناتىندا ءدۇبىرلى دوداعا قاتىسۋشىلاردى قۇتتىقتاعان رەسپۋب­ليكالىق توعىزقۇمالاق فەدەراتسياسىنىڭ پرەزيدەنتى ءاليحان بايمەنوۆ ايتۋلى الاماننىڭ ماڭىزى جوعارى ەكەنىنە توقتالدى. «دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارىندا توعىزقۇمالاقتان سايىس باستالعان كۇنى تاڭعى ساعات 09:00-دەن 21:00-گە دەيىن 213 000-نان استام ادام مەكتەپتەردە, ۋنيۆەرسيتەتتەردە, كوللەدجدەردە جانە جۇمىس ورىندارىندا ءوز تاقتالارىن پايدالانا وتىرىپ, بليتس فورماتىندا توعىزقۇمالاق وينادى. ال وسى ايتۋلى كۇنگە وراي توعىزقۇمالاقتىڭ زياتكەرلىك ويىنىنىڭ جيىنتىعى اشىق عارىشقا جىبەرىلدى», دەدى ءاليحان بايمەنوۆ. رەسەي عارىش اگەنتتىگىمەن اراداعى كەلىسىمنىڭ ناتيجەسىندە ىشىندە توعىزقۇمالاق ويىنىنىڭ تاستارى بار تاقتا العاش رەت دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارى اياسىندا ستراتوسفەرا قاباتىنا كوتەرىلدى.

تۋريزم جانە سپورت ۆيتسە-ءمينيسترى سەرىك جاراسباەۆ, توعىزقۇمالاق فەدە­را­تسياسى قامقورشىلار كەڭەسىنىڭ تور­اعاسى مۇرات ابەنوۆ, V دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارىن دايىنداۋ جانە وتكىزۋ جونىندەگى ديرەكتسياسىنىڭ باسشىسى نايل نۇروۆ ۇلتتىق ويىننىڭ قارقىندى دامىپ كەلە جاتقانىن اتاپ ءوتتى.

دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارى اياسىنداعى توعىزقۇمالاق دوداسىندا 41 ەلدەن كەلگەن 114 ويىنشى باق سىنايدى. استانا قالاسىنداعى «دۋمان» قوناقۇيىندە 13 قىركۇيەككە دەيىن توعىزقۇمالاق, مان­گالا جانە وۆاري ويىندارىنان دا سايىس­تار وتەدى.

توعىزقۇمالاق – قازاق حالقىنىڭ ءداس­تۇرلى ۇلتتىق ويىندارىنىڭ ءبىرى زياتكەرلىك قابىلەتتەردى دامىتۋعا ارنالعان. 2020 جىلى توعىزقۇمالاق يۋنەسكو-نىڭ ادام­زاتتىڭ مادەني مۇرالارى تىزىمىنە ەندى.

وۆاري – باتىس افريكا حالىقتارىنىڭ زياتكەرلىك ويىنى, ونى ەكى ادام وينايدى. ويىن تاقتاسىندا ەكى قاتاردان تۇراتىن التى بىردەي ۇيا ورنالاسقان, ولار 12 كىشكەنتاي ۇيانى قۇرايدى جانە جينالعان تاستاردى ساقتاۋعا ارنالعان ۇلكەن ۇيالار بار. وۆاري ويىنى 48 شارمەن وينالادى.

مانگالا – تۇرىك حالقى اراسىندا تانىمال زياتكەرلىك ويىن. ونى دا ەكى ويىنشى وينايدى, ويىن تاقتاسىندا التى بىردەي ۇيادان تۇراتىن ەكى قاتار ورنالاسقان, ولار 12 كىشكەنتاي ۇيانى قۇرايدى جانە شار­لاردى ساقتاۋعا ارنالعان ۇلكەن ۇيالار بار. مانگالا ويىنىن دا قاتىسۋشىلار 48 شارمەن وينايدى.

اۋدارىسپاق: بەس بالۋان چەمپيون!

اۋدارىسپاقتان العاشقى التىن مە­دالدى ەرمەك قۇرالباي قانجىعامىزعا بايلادى. 60 كگ سالماقتا سىنعا تۇسكەن بالۋان فينالدىق تارتىستا قىرعىزستاندىق جەكسەنبەك تۇردىبەكوۆتى ەر ۇستىنەن اۋدارىپ تاستادى.

70 كگ سالماقتا سايىسقا قاتىسقان المات لاتىپبەكتى قالىڭ جانكۇيەر بۇعان دەيىن مما جەكپە-جەگىنىڭ جاۋىنگەرى رەتىندە جەتە تانيتىن. ۇلتتىق سپورتقا ىنتاسى اۋىپ, اۋدارىسپاقتىڭ قىر-سىرىن قىسقا ۋاقىتتا مەڭگەرگەن بالۋان دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارىنىڭ چەمپيونى اتاندى.

80 كگ سالماقتا اۋدارىسپاقتان ەكى دۇركىن الەم چەمپيونى دەگەن اتاققا يە دارىن وتكەلباي بارلىق قارسىلاسىن ايقىن ۇتىپ, جانكۇيەرلەردى قۋانتتى. «دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارىندا جەڭىسكە جەتسەم دەپ, جاتتىعۋدى تىڭ­عىلىقتى جۇرگىزدىك. نەگىزگى قارسىلاس سا­نالعان قىرعىز بالۋانى وتە تەگەۋرىندى بولدى. ەكەۋمىزدىڭ جولىمىز فينالدىق تارتىستا تۇيىسەتىن شىعار دەپ توپشىلاپ ەدىم. ءبىرىنشى اينالىمدا قىرعىزستاندىق بالۋاندى اتىنان اۋدارىپ تاستادىم», دەدى كوشپەلىلەر ويىندارىنىڭ چەمپيونى.

ات ۇستىندەگى سايىستىڭ ەكىنشى جارىس كۇنىندە سىرىم ءىزباساروۆ (100 كگ), ءبىرجان قوساليەۆ (+100 كگ) دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارىندا جەڭىسكە جەتتى. ەسىمحان ءراحماتىللا (90 كگ) فينالدا ءسۇرىنىپ, كۇمىس جۇلدە يەلەندى.

اۋدارىسپاقتان ۇلتتىق قۇرامانىڭ باس باپكەرى جانباتىر بەكمۇساەۆ «ارىق سويلەپ, سەمىز شىققانىنا» قۋانىشتى ەكەنىن جەتكىزدى. جۋرناليستەر قاۋىمى ءدۇبىرلى دودا قارساڭىندا سۇحبات قۇرىپ, اۋدارىسپاقتان نەشە التىن مەدال كۇتەمىز دەپ سۇراعان ەدى. التى بالۋانىمىز اتقا قونادى, تورتەۋى جەڭىسكە جەتۋگە ءتيىس دەدىم. بىراق ءبىز ويلاعاننان دا جوعارى ناتيجە بۇيىرىپ, بەس سالماق دارەجەسىندە التىن مەدال ولجالادىق», دەدى باس باپكەر.

نامىس سىنالىپ تۇر

«الاۋ» مۇز ايدىنى سارايىندا دا كوشپەلىلەر ويىندارىنىڭ سايىستارى ءوتىپ جاتىر. اسىق اتۋ مەن بەس اسىقتان قا­تىسۋشى سپورتشىلارىمىز ىرىكتەۋ كەزە­ڭىن ءساتتى وتكىزدى. وكىنىشكە قاراي, ماس-رەست­لينگتەن ازىرگە التىننىڭ اۋىلى الىس سەكىلدى.

دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىن­دارى­نىڭ باعدارلاماسىنا ەنگەن ساحا حالقىنىڭ ۇلتتىق سپورتى تاياق تارتىستان (ماس-رەستلينگ) سايىس «الاۋ» مۇز ايدىنى سارايىندا ءوتىپ جاتىر. ماس-رەستلينگ سايىسىندا 31 ەلدەن 98 سپورتشى بىلەك كۇشىن سىنايدى. ءۇمىت ارتقان سپورتشىمىز ءبىرىمجان اسىلمۇرات 65 كگ سالماقتا قولا جۇلدە يەلەندى. قىزدار دوداسىندا تاحمينا قوجامبەرديەۆا (55 كگ) مەن ولگا دۋشاەۆا (75 كگ) دا قولا مەدالدى مىسە تۇتتى.

وزبەكتىڭ ۇلتتىق سپورتى كۋراشتان دا سپورتشىلارىمىز جۇلدەلى بولدى. 87 كگ سالماقتا البينا باحيەۆا بارلىق قارسىلاسىن ايقىن جىعىپ, چەمپيون اتانسا, اجار سالىقوۆا (79 كگ) مەن تولعاناي ابەۋوۆا (57 كگ) فينالدا ءسۇرىنىپ, كۇمىس مەدالدى مىسە تۇتتى. ۇلبولسىن ءادىلوۆا, (87 كگ), التىناي نۇرحانوۆا (57 كگ)  قولا مەدال يەلەندى.

ەرلەر اراسىندا مارات بايقامىروۆ (+100 كگ), ەرنۇر سۇلەيمەنوۆ (60 كگ), ايبەك قازاقباەۆ (66 كگ), ءنۇردىن شايمەردەن (73 كگ) كۇمىس مەدالدى ەنشىلەدى. مارات نىعماتۋللاەۆ (60 كگ), ادىلەت احمەتعالي (73 كگ), ەرزات ارعىنوۆ پەن بەكادىل شاي­مەردەنوۆكە (81 كگ) قولا مەدال بۇيىردى.