7 تامىزدا ماڭعىستاۋ وبلىسى اقشۇقىر اۋىلىندا وتەتىن سپورتتىق جارىسقا بارا جاتقان ايتەكە بي اۋدانى قۇمقۇدىق اۋىلى مەكتەبىنىڭ بەس وقۋشىسى مەن مۇعالىمى جول اپاتىنان قايتىس بولدى. وتكەن جىلدىڭ 19 جەلتوقسانىندا ىرعىز اۋدانى ورتالىعىندا وتەتىن وقۋشىلار وليمپياداسىنا جەكە كولىكپەن شىققان جانىس بي اۋىلىنىڭ ءۇش بالاسى مەن مۇعالىمى اجال قۇشتى. 2022 جىلى تەمىر اۋدانىندا 12 جاستاعى جاس سپورتشى دا وسىنداي جاعدايدا ومىردەن ءوتتى. بيىلعى ساۋىردە ەسەت باتىر اتىنداعى وبلىستىق مامانداندىرىلعان وليمپيادالىق رەزەرۆ مەكتەپ ينتەرنات-كوللەدجى جاتاقحاناسىنداعى توبەلەستە 8-سىنىپ وقۋشىسى قازا تاپتى.
قىركۇيەكتەن باستاپ قالاداعى ءار مەكتەپ پەن كوللەدجدەگى ءتارتىپتى پوليتسيا دەپارتامەنتى مەن جەرگىلىكتى پوليتسيا قىزمەتى باسقارماسىنىڭ باسشىلىق قۇرامى جەكە باقىلاۋىنا الاتىن بولدى. قالالىق پوليتسيا باسقارماسىنىڭ باسشىسى اسەت قاليەۆتىڭ حابارلاۋىنشا, جىل باسىنان بەرى پوليتسياعا 2468 كامەلەتكە تولماعاندار جەتكىزىلگەن. 2150 بالا اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق جاساعان. بالالارىن تۇنگى ۋاقىتتا باقىلاۋسىز جىبەرگەن 1813 اتا-انا اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلدى. كامەلەتكە تولماعانداردى تۇنگى كلۋبتارعا كىرگىزگەن 89 اكىمشىلىك قىزمەتكەرى, بالالارىن بەيمەزگىل ۋاقىتتا ويىن-ساۋىق مەكەمەلەرىنە جىبەرگەن 111 اتا-اناعا ايىپپۇلدار سالىندى. كامەلەتكە تولماعاندار قۇقىقتارىن قورعاۋ جونىندەگى كوميسسياعا 67 ءىس جولدانىپ, 4 ءجاسوسپىرىم ارنايى مەكتەپكە جىبەرىلسە, سوت شەشىمىمەن 24 اقتوبەلىك اتا-انا قۇقىعىنان ايىرىلدى. 161 قولايسىز وتباسى, 254 ءجاسوسپىرىم پوليتسيا ەسەبىنە الىنعان. قازىرگى كەزدە جەرگىلىكتى پوليتسيا قىزمەتى ەسەبىندە بالاسىنىڭ وقۋى مەن تاربيەسىمەن اينالىسپايتىن 182 اتا-انا ەسەپتە تۇر. وسى جىلى 29 ءجاسوسپىرىم قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلسا, ونىڭ جەتەۋى بۇرىننان پوليتسيا ەسەبىندە تۇرعاندار ەكەن. ءتارتىبى شەكتەن شىققان جەتەۋمەن ينسپەكتورلار قانشاما رەت تاربيە جۇمىستارىن جۇرگىزسە دە, ەش ناتيجە شىقپاپتى. جاسوسپىرىمدەر 34 قىلمىس جاساعان. ونىڭ تەڭ جارتىسى – الاياقتىق, ۇرلىق, توناۋ, اۆتوكولىكتى زاڭسىز يەمدەنۋ قىلمىستارى.
جەرگىلىكتى پوليتسيا قىزمەتى وقۋشىلارى ءجيى-ءجيى قىلمىسقا باراتىن وقۋ ورىندارىنىڭ ءتىزىمىن جاساعان. ونىڭ ەڭ باسىندا اقتوبەدەگى قۇرىلىس-مونتاج, تەمىرجول, اۆتوجول, كولىك جانە بايلانىس, مۇناي جانە گاز, اۋىلشارۋاشىلىق كوللەدجدەرى, ەسەت باتىر اتىنداعى وبلىستىق مامانداندىرىلعان وليمپيادالىق رەزەرۆ مەكتەپ ينتەرنات-كوللەدجى مەن قالانىڭ بەس مەكتەبى تۇر. سونداي-اق جاستار اراسىندا لۋدومانيا, ناشاقورلىق پەن پسيحوتروپتى زاتتاردى قولداناتىندار سانى ارتقان. بالالاردىڭ ۇيدەن كەتىپ قالۋ جاعدايلارى دا ءجيى كەزدەسەدى. بالانىڭ ۇيدەن بەزۋىنىڭ نەگىزگى سەبەپتەرى – اتا-اناسىمەن اراداعى جانجال, دەربەس ءومىر سۇرۋگە قۇشتارلىق, وقۋدان جالتارۋ. ويىنقۇمارلىققا شالدىققان بالالار اتا-اناسىمەن ءجيى جانجالداسىپ, ۇيلەرىنەن بەزەدى ەكەن. وسى جىلى ۇيلەرىنەن كەتىپ قالعان 45 بالا كەرى قايتارىلدى.
اسەت قاليەۆ كەيىنگى ۋاقىتتا Whatsapp جەلىسىمەن تارالىپ جاتقان ينتەرنەت الاياقتىق تۋرالى ايتىپ ءوتتى. الاياقتار مەكتەپ ديرەكتورىنىڭ اتىنان مۇعالىمگە نە اتا-اناعا وزىنەن كەيىن حابارلاساتىن قۇقىق قورعاۋ ورگانى قىزمەتكەرىنىڭ ايتقانىن ورىنداڭىز دەگەن حابارلاما جىبەرەدى. سودان كەيىن قوڭىراۋ شالىنىپ, ءوزىن پوليتسيا قىزمەتكەرى نە بانك مامانى دەپ تانىستىرعان الاياق وسى ەسەپشوتتان كۇماندى قارجى اۋدارىلىپ جاتقانىن ايتىپ, قىلمىستىق ءىس قوزعالماۋى ءۇشىن تەلەفون نومىرىنە اقشا اۋدارۋدى سۇرايدى. سول مەزەتتە قوماقتى قارجى اۋدارىپ جىبەرگەن مۇعالىمدەر دە بار.
وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى نۇرگۇل بەرتىلەۋوۆا مەكتەپ وقۋشىلارىن تاسىمالداۋدىڭ جاڭا نۇسقاۋلىعى ازىرلەنگەنىن حابارلادى. ەندىگى جەردە باسقا جاقتا وتەتىن ءىس-شاراعا وقۋشىلاردى پوليتسيا قىزمەتكەرى الىپ جۇرەدى. جەرگىلىكتى پوليتسيا قىزمەتى باسقارماسىنىڭ باسشىسى ايدوس قۇلجانوۆتىڭ ايتۋىنشا, جازعى دەمالىس پەن توقساندىق كانيكۋل كۇندەرىندە بالالار ەرەسەكتەردىڭ سالعىرتتىعىنان وقىس وقيعالارعا ءجيى تاپ بولادى. «جازدا موپەد جۇرگىزگەن جاسوسپىرىمدەر جول-كولىك وقيعاسىنا ءجيى ۇرىنادى. مۇنى بىردەن رەتتەۋ قيىن. ويتكەنى, قازىرگى قولدانىستاعى زاڭنامادا 16 جاسقا تولعان بالاعا موپەد جۇرگىزۋگە رۇقسات بەرىلگەن. اتا-انا جول ەرەجەسىن بىلمەيتىن بالاسىنا موپەد ساتىپ الىپ بەرەدى. بىراق موپەد كولىك جولى جولاعىنىڭ ەڭ شەتىمەن عانا ءجۇرۋى كەرەك. ونى جاياۋ جۇرگىنشىلەر وتكەلى مەن جول بولىكتەرىندە جۇرگىزۋگە بولمايدى. ءجاسوسپىرىم وسى ەرەجەنى بىلمەگەندىكتەن, جول-كولىك وقيعاسىنا تاپ بولادى. سول ءۇشىن موپەد جۇرگىزۋشىلەرىنەن جۇرگىزۋشىلىك كۋالىك تالاپ ەتۋ تۋرالى قولدانىستاعى زاڭناماعا وزگەرىس ەنگىزۋدى ۇسىندىق. ايتا كەتۋ كەرەك, وسى جىلى موپەد قاتىسۋىمەن 38 جول-كولىك وقيعاسى تىركەلدى. وسى كولىك قۇرالىمەن اپاتتى جاعداي تۋدىرعان 106 ءجاسوسپىرىمنىڭ اتا-اناسىنا ايىپپۇل سالىندى. سوعان قاراماستان ايىپپۇل ارقالاعان 20 ءجاسوسپىرىم قايتا رولگە وتىرعان.
ىرعىز اۋدانى جانىس بي اۋىلىنىڭ ءۇش وقۋشىسى مەن ءبىر مۇعالىمى, تەمىر اۋدانى شۇبارقۇدىق سپورت مەكتەبىنىڭ وقۋشىلارى, ايتەكە بي اۋدانى قۇمقۇدىق اۋىلىنىڭ بەس وقۋشىسى مەن دەنەشىنىقتىرۋ ءپانى مۇعالىمىنىڭ ولىمىنە قاۋىپسىزدىك ەرەجەلەرىن ساقتاماۋ سەبەپ بولدى. ەرەجە بويىنشا مەكتەپ ديرەكتورى وقۋشىلارى جولعا شىعاردان ءۇش كۇن بۇرىن پوليتسيا ءبولىمىن جازباشا تۇردە حاباردار ەتۋگە ءتيىس. جولعا شىققان بالالار مىنگەن كولىكتى پوليتسيا قىزمەتكەرى باستاپ جۇرەدى. مۇنىمەن قوسا, الدىن الا كولىكتىڭ تەحنيكالىق جاي-كۇيى, جۇرگىزۋشىنىڭ دەنساۋلىق جاعدايى تەكسەرىلەدى. مەكتەپ ديرەكتورى اۋداندىق, وبلىستىق, رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدەگى ءىس-شارالارعا وقۋشىلارى مەن مۇعالىمدەرى ءۇشىن تىكەلەي جاۋاپتى. اتا-انالار بالالارى ءۇشىن ءىس-شارالار ۇيىمداستىرعاندا, سىنىپ جەتەكشىسىن حاباردار ەتۋگە ءتيىس. ون بەس بالانىڭ اجالىنان كەيىن ءبىلىم باسقارماسى وقۋشىلاردى قاۋىپسىز تاسىمالداۋ الگوريتمىن ازىرلەدى. وسى وقۋ جىلىندا جوسپارلانعان بارلىق ءىس-شارالاردىڭ ءتىزىمى جاسالىپ, جەرگىلىكتى پوليتسيا باسقارماسىنا بەرىلدى. وبلىستىق, رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدە وتەتىن شىعارماشىلىق, سپورتتىق سايىستارعا باراتىن بالالاردىڭ ساپارىن ۇيىمداستىرۋعا «اقتوبە-دارىن» ورتالىعىنا قارجى ءبولىندى. ال, اۋداندىق دەڭگەيدەگى شارالارعا اۋىل مەكتەپتەرى وقۋشىلارىن جەتكىزۋگە ءبىر تاسىمالداۋشى بەكىتىلەدى.
«ايتەكە بي اۋدانى بالالارىنىڭ ماڭعىستاۋ وبلىسى اقشۇقىر اۋىلىندا وتەتىن جارىسقا باراتىنى جونىندە ءبىلىم باسقارماسىنا حابار تۇسپەگەن. قاراشاتاۋ مەكتەبىنىڭ دەنەشىنىقتىرۋ ءپانى مۇعالىمى الەۋمەتتىك جەلىدەن اقشۇقىردا بالالار اراسىندا فۋتبول سايىسى وتەتىنى تۋرالى حابارلامانى كورىپ, مەكتەپ ديرەكتورىنا ايتادى. ديرەكتور ەڭبەك دەمالىسىندا جۇرسە دە, بالالاردى اپارۋعا بۇيرىق شىعارادى. ۋچاسكەلىك پوليتسەي دە وسى جايتتان حابارسىز بولعان. سالعىرتتىقتىڭ سالدارىنان جەكە كولىكپەن شىققان بەس بالا مەن مۇعالىم جول اپاتىنا ۇرىندى», دەيدى نۇرگۇل بەرتىلەۋوۆا.
ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ قاۋىپسىزدىگى دە وزەكتى. جاقىندا جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن بولىنگەن 468 ملن تەڭگەگە بيومەتريالىق تۋرنيكەت ساتىپ الىندى. سونداي-اق مەكتەپتەرگە تسيفرلىق بەينەكامەرالار مەن دابىل تۇيمەلەرىن ساتىپ الۋعا 744 ملن تەڭگە قارجى ءبولىندى. وقۋ-اعارتۋ ءمينيسترىنىڭ اقپانداعى بۇيرىعىنا سايكەس, ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ەكى باعىتتا جۇرگىزىلەدى. وقۋشىلار سانى 700-گە جەتپەيتىن مەكتەپ, كوللەدج, بالاباقشالار مەن قوسىمشا ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارى عيماراتىنا دابىل تۇيمەسى, تۋرنيكەت, 30 كۇنگە دەيىن جازبالارى ساقتالاتىن تسيفرلىق كامەرا ورناتىلسا, وقۋشىلار سانى 700-دەن اساتىن ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارى الگىندەي باقىلاۋ جۇيەلەرىمەن جابدىقتالىپ قانا قويماي, مامانداندىرىلعان كۇزەت قىزمەتىنە قوسىلادى. ءبىلىم باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ارتۋر اۋەزوۆتىڭ ايتۋىنشا, قالاداعى كەي جەكەمەنشىك مەكتەپتەر مەن بالاباقشا, كوللەدجدەردە بەينەكامەرالار مەن دابىل تۇيمەسى جۇمىس ىستەمەيدى. «150-200 مىڭ تەڭگە تۇراتىن دابىل تۇيمەسىن ساتىپ الۋعا, بۇزىلىپ قالعان ءبىر-ەكى كامەرانى جوندەۋگە ءار وقۋ ورنىنىڭ شاماسى جەتەدى. ال, سوماسى ۇلكەن قاۋىپسىزدىك قۇرالدارىن ساتىپ الۋعا وقۋ ورىندارىنىڭ باسشىلارى بيۋدجەتتىك وتىنىمدەر بەرۋگە ءتيىس. وسى وقۋ جىلىندا قالاداعى 150 مەكتەپكە تسيفرلىق بەينەكامەرا مەن دابىل تۇيمەلەرى ورناتىلادى. الداعى ۋاقىتتا ءبىلىم بولىمدەرى مەن ىشكى ىستەر قىزمەتىن ەسكەرتپەستەن, جەكە ادامدار ۇيىمداستىراتىن ءىس-شارالارعا بالالاردى اپارۋعا رۇقسات ەتىلمەيدى», دەدى ا.اۋەزوۆ.
جاڭا وقۋ جىلىنا دايىندىق كەزىندە 80 مەكتەپ اۆتوبۋسىنىڭ تەحنيكالىق جاعدايى, جۇرگىزۋشىلەرىنىڭ دەنساۋلىعى, جۇرگىزۋشى كۋالىكتەرىنىڭ جارامدىلىعى تەكسەرىلدى. مۇنىمەن قوسا مەكتەپتەر الدىنداعى جاساندى جول كەدەرگىلەرى الماستىرىلىپ, جاڭا جول بەلگىلەرى قويىلدى, جارىقتاندىرىلدى. سوعان قاراماستان, بالالار ءجيى وتەتىن 13 كوشە جارىقتاندىرىلماعان. جەرگىلىكتى پوليتسيا قىزمەتى باسشىسى قالاداعى بىرنەشە مەكتەپ, كوللەدجدە قورشاۋلى مەتالل دەتەكتورى, باسقارۋ جۇيەسى, دابىل تۇيمەسىنىڭ بولماعانىن, بەينەباقىلاۋ كامەراسى عيماراتتىڭ سىرتقى جاعىن قامتىمايتىنىن اتاپ, وسى كەمشىلىكتەردى شۇعىل تۇردە جويۋدى ەسكەرتتى.
اقتوبە وبلىسى
