كۇنى كەشە عانا تورتكۇل دۇنيەنى دۇبىرگە بولەگەن XXXIII جازعى وليمپيا ويىندارىنداعىداي اتالعان جارىستىڭ دا اشىلۋ سالتاناتى جابىق ستاديوندا ەمەس, ءپاريجدىڭ قاق ورتاسىنداعى ەليسەي الاڭىندا, ايگىلى ەيفەل مۇناراسىنىڭ ماڭىندا, سەنا وزەنىنىڭ جاعالاۋىندا دۇركىرەپ تۇرىپ وتپەك. سالتاناتتى ءىس-شارا ەل استاناسىنىڭ ەڭ كورىكتى جەرلەرىن قامتيدى. وسى ورايدا فرانتسۋزدار كەرەمەت شوۋ مەن اسەرلى كونتسەرتتىك باعدارلاما ۇيىمداستىرۋدى كوزدەپ وتىر. سونىڭ بارلىعى دا كوپشىلىكتىڭ كوڭىلىنەن شىعاتىنىنا كۇمانىمىز جوق.
پاراليمپيادانىڭ اشىلۋ سالتاناتى وتكەننەن كەيىن كەلەسى كۇنى بارلىق قاتىسۋشى جارىس جولىنا شىعادى. ولار زاعيپتار فۋتبولى, بوچچا, پاراساداق اتۋ, پاراجەڭىل اتلەتيكا, پارابادمينتون, پاراكانوە, پاراۆەلوسپورت (شوسسە مەن ترەك), پاراات سپورتى, پارادزيۋدو, پاراەسكەك ەسۋ, ءپاراجۇزۋ, پاراۇستەل تەننيسى, پاراتاەكۆوندو, پاراترياتلون, پاراپاۋەرليفتينگ, پارااتۋ سپورتى, وتىرىپ ويناتىن ۆولەيبول, ارباداعى باسكەتبول, ارباداعى سەمسەرلەسۋ, اراباداعى رەگبي, ارباداعى تەننيس جانە گولبولدان باق سىنايدى.
قازاقستان قۇراما كومانداسى پاراليمپيا ويىندارىنىڭ 33 ليتسەنزياسىنا يەلىك ەتتى. قاتىسۋشىلار سانى – 44 ادام. ولار سپورتتىڭ 9 ءتۇرى بويىنشا شەبەرلىك بايقاسادى. جالپى, ءبىز وسى جارىستىڭ ءوزى جانە تاريحى جايىندا نە بىلەمىز؟
- پاراليمپيا ويىندارى فرانتسيادا وسىمەن ەكىنشى مارتە وتكەلى وتىر. بۇعان دەيىن 1992 جىلى الاۋى تۇتانعان قىسقى ويىنداردى تين مەن البەرۆيل قالالارى قابىلداعان.
- پاريجدەگى دوداعا كوسوۆو, پالاۋ, وڭتۇستىك سۋدان, ساماو, بەليز, چاد, دومينيكان رەسپۋبليكاسى, ەكۆاتورلىق گۆينەيا, ەسۆاتيني, گۋام, كيريباتي جانە تۋۆالۋ سەكىلدى ەلدەر تۇڭعىش رەت قاتىسقالى وتىر. ال بوليۆيا, ليحتەنشتەين, بانگلادەش, البانيا, انتيگۋ مەن باربۋدا, سان-مارينو, شىعىس تيمور, سۋرينام جانە تونگا بىرەر جىلعا سوزىلعان ۇزىلىستەن كەيىن قاتارعا قايتا قوسىلدى.
- پاراليمپيادادا بەيتاراپ سپورتشى رەتىندە رەسەيدىڭ 80 جانە بەلارۋستىڭ 8 وكىلى باق سىنايدى. بىراق ولاردىڭ ولجالاعان جۇلدەلەرى جالپى كوماندالىق سايىستى قورىتىندىلاعان كەزدە ەسەپكە الىنبايدى. سونداي-اق رەسەيلىكتەر مەن بەلارۋستىكتەرگە جارىستىڭ اشىلۋ جانە جابىلۋ راسىمىنە قاتىسۋعا تىيىم سالىندى.
- بايراقتى باسەكەلەردىڭ دەنى پاريجدە وتسە, بىرقاتارى ەل استاناسىنىڭ ءدال ىرگەسىندە ورنالاسقان سەن-دەني مەن ۆەرسال قالالارىندا ۇيىمداستىرىلادى. تاعى ءبىرازىن ۆەر-سيۋر-مارن قابىلدايدى. بۇل قالاشىق فرانتسيانىڭ باس شاھارىنان 20 شاقىرىم قاشىقتىقتا قونىس تەپكەن.
- پاراليمپيا ويىندارىن وتكىزۋ جونىندە يدەيانىڭ اۆتورى – نەمىس نەيروحيرۋرگى ليۋدۆيگ گۋتتمان. 1948 جىلى ول ءىى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستان مۇگەدەك بولىپ ورالعان جاۋىنگەرلەردىڭ باسىن قوسادى. ولاردى سپورتپەن شۇعىلدانۋعا ۇگىتتەپ, ءتۇرلى جارىستاردىڭ ۇيىمداستىرىلۋىنا ۇيىتقى بولادى. ونىڭ اقىرى وسىنداي ءىرى سپورتتىق شاراعا ۇلاستى. سول سەبەپتى دە ليۋدۆيگتى بارشا حالىق «مۇگەدەكتەر سپورتىنىڭ اكەسى» دەپ اتايدى.
- جازعى پاراليمپيادا العاش رەت 1960 جىلى ريمدە (يتاليا) ۇيىمداستىرىلادى. سودان كەيىن ءار ءتورت جىل سايىن جارىستىڭ جالاۋى توكيو (جاپونيا, 1964 جىلى), تەل-اۆيۆ (يزرايل, 1968), گەيدەلبەرگ (گەرمانيا, 1972), تورونتو مەن ونتاريو (كانادا, 1976), ارنەم (نيدەرلاند, 1980) جانە ستوك ماندەۆيل ( ۇلىبريتانيا) مەن نيۋ-يوركتە (اقش, 1984) جەلبىرەدى. 1988 جىلدان بەرى وليمپيا ويىندارىن قابىلدايتىن قالالارعا پاراليمپيادانى وتكىزۋ مىندەتتەلدى.
- جازعى پاراليمپيا ويىندارىنا قازاقستان قۇراماسى العاش رەت 1996 جىلى قاتىستى. اقش-تىڭ اتلانتا قالاسىندا الاۋى تۇتانعان ءدۇبىرلى دودادا 12 جەرلەسىمىز سپورتتىڭ ەكى ءتۇرى بويىنشا باق سىنادى. تارقاتىپ ايتساق, 2000 جىلى سيدنەيدە – 2, 2004 جىلى افينادا – 8, 2008 جىلى بەيجىڭدە – 3, 2012 جىلى لوندوندا 7 سپورتشىمىز ونەر كورسەتتى. بىراق ولاردىڭ ەشقايسىسى جەڭىس تۇعىرىنا كوتەرىلە المادى.
- 2016 جىلى ريو-دە-جانەيرودا تۇڭعىش رەت قازاقستاننىڭ ءانۇرانى شىرقالىپ, تۋى كوكتە جەلبىرەدى. برازيليادا ءزۇلفيا عابيدۋللينانىڭ باق جۇلدىزى جانىپ, ول ەركىن تاسىلمەن 100 مەترگە جۇزۋدە التىننان القا تاقتى. 67 كگ سالماق دارەجەسىندە ونەر كورسەتكەن پاۋەرليفتينگشى راۋان قويشىباەۆا كۇمىسپەن كۇپتەلدى. بۇل جارىستا ەلىمىزدىڭ 11 سپورتشىسى سايىسقا تۇسكەن ەدى.
- ريو پاراليمپياداسىنىڭ جالپى ەسەبىندە قىتاي جەكە-دارا كوش باستادى. اسپاناستى ەلىنىڭ وكىلدەرى 107 التىن, 81 كۇمىس جانە 51 قولانى ولجالادى. ەكىنشى جانە ءۇشىنشى ورىنداردى ۇلىبريتانيا (64+39+44) مەن ۋكراينا (41+37+39) يەلەندى. سونداي-اق اقش (40+44+31), اۋستراليا (22+30+29), گەرمانيا (18+25+14), نيدەرلاند (17+19+26), برازيليا (14+29+29), يتاليا (10+14+15) جانە پولشا (9+18+12) وزىق وندىقتىڭ قاتارىنا ەندى.
- 2021 جىلى توكيوداعى دودادا 26 وتانداسىمىز سپورتتىڭ جەتى ءتۇرى بويىنشا ونەر كورسەتتى. سولاردىڭ اراسىنان داۆيد دەگتياروۆ دارا شىقتى. پاۋرليفتينگتىڭ حاس شەبەرى 54 كگ سالماقتا قارسىلاس شىداتپادى. دزيۋدوشى ءانۋار ساريەۆ (60 كگ), تەمىرجان داۋلەت (73 كگ), زارينا بايباتينا (+78 كگ) كۇمىس السا, ءجۇزۋشى نۇرداۋلەت جۇماعالي (100 مەتر, براسس) قولاعا قول سوزدى.
- كۇنشىعىس ەلىندە وتكەن پاراليمپيادانىڭ جالپى ەسەبىندە 96 التىن, 60 كۇمىس جانە 51 قولا مەدالدى ولجالاعان قىتاي قۇراماسى الدىنا جان سالمادى. سونداي-اق ۇلىبريتانيا (41+38+45), اقش (37+36+31), رەسەي (36+33+49), نيدەرلاند (25+17+17), ۋكراينا (24+47+27), برازيليا (22+20+30), اۋستراليا (21+19+30), يتاليا (14+29+26) جانە ازەربايجان (14+1+4) توپ-10 كوماندانىڭ قاتارىنا قوسىلدى.
- قازاقستاندا جەڭىس تۇعىرىنا كوتەرىلگەن پاراليمپياداشىلارعا تاعايىندالعان سىياقى مولشەرى – ءدال وليمپيا ويىندارىنداعىداي. انىقتاپ ايتساق, جەڭىمپازعا – 250 000, كۇمىس جۇلدەگەرگە – 150 000, قولا جۇلدەگەرگە – 75 000 دوللار تيەسىلى.
- نەگىزى قازاقستان قۇراماسى پاراليمپياداداعى ءوزىنىڭ العاشقى جۇلدەسىنە 1994 جىلى ليللەحاممەردە قول جەتكىزدى. سكانديناۆيا تۇبەگىندە قىسقى سپورت تۇرلەرى بويىنشا وتكەن دودادا شاڭعىشى ليۋبوۆ ۆوروبەۆا كۇمىس مەدالدى موينىندا جارقىراتتى. ارادا 24 جىل وتكەن سوڭ پحەنچحاندا ءدال سول سپورت ءتۇرىن سەرىك ەتكەن الەكساندر كوليادين التىن تۇعىردان قول بۇلعادى. ال 2022 جىلى بەيجىڭدە بياتلونشى الەكساندر گەرليتس قولا مەدالدى قورجىنعا سالدى.
