بيزنەس بەلدەۋىنىڭ شاراپاتى

جاڭا ونەركاسىپ ساياساتى ار­قىلى جاڭاشا دامۋ ۇلگىسىنە كو­شۋگە ءتيىسپىز دەگەن ويدى بىلتىر مەملەكەت باسشىسى جول­داۋ­دا ايرىقشا اتاپ وتكەن بولاتىن.

«مەملەكەت ءىرى كاسىپورىن­دارمەن بىرلەسىپ, ءوندىرىستىڭ بارلىق ساتىسى ءوز ەلىمىزدە بولۋىن قامتاماسىز ەتۋى كەرەك. ول ءۇشىن ءوندىرىس سالاسىن رەتتەيتىن جانە ىنتالاندىراتىن ءتۇرلى تاسىلدەردى قولدانۋ قاجەت. وڭدەۋ ونەركاسىبى شيكىزاتتى كوڭىل­گە قونىمدى باعامەن جەتكىلىك­تى كولەمدە الۋى كەرەك. سونى­مەن بىرگە رەتتەلەتىن ساتىپ الۋ كەزىندەگى ءوز تاۋارلارىمىزدىڭ ۇلەسىن ارتتىرۋ جانە وفتەيك جۇيەسىن تولىق ىسكە قوسۋ قاجەت. ەلىمىزدەگى ءونىم وندىرۋشىلەرمەن جاسالاتىن وفتەيك كەلىسىمشارت­تاردىڭ ۇلەسىن كەمىندە 10 پايىزعا جەتكىزۋ كەرەك. بۇل – جىل سايىن 2 تريلليون تەڭگە دەگەن ءسوز», دەدى پرەزيدەنت.

بۇعان دەيىن ۇكىمەت باسشىسى ولجاس بەكتەنوۆ تە جىل سوڭىنا دەيىن ءىرى كا­سىپورىنداردىڭ شاعىن جانە ورتا بيزنەس سۋبەكتىلەرىمەن جاسالاتىن وففتەيك-كەلىسىمشارتتارىنىڭ سانىن كەم دەگەندە ەكى ەسە ارتتىرۋدى تاپسىرعان ەدى. تالاپ بويىنشا ءىرى كاسىپورىندار اينالاسىندا شوب بەلدەۋىن قۇرۋ جانە ولارمەن ۇزاق­مەرزىمدى كەلىسىمشارتتار جاساسۋ مىندەتى بەكىتىلەدى.

الداعى ۋاقىتتا ۇزاقمەرزىمدى وفتەيك-كەلىسىمشارتتار جاساساۋ ماسەلەسى زاڭ جۇزىندە مىندەتتەلمەك. ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنشە, وتكەن جىلى مونوقالالارداعى ءوندىرىس كولەمى 18,5 ترلن تەڭگەگە جەتتى. بۇل – جالپى رەسپۋبليكالىق كورسەتكىشتىڭ 40 پايىزى. جالپى العاندا, مونوشاھارلارداعى كاسىپكەرلىك بەلسەندىلىك بىلتىر وڭ ناتيجە كورسەتە الدى دەۋگە نەگىز بار. 20 قالانىڭ بارلىعىندا دەرلىك جۇمىس ىستەپ تۇرعان شوب سۋبەكتىلەرىنىڭ سانى ارتقان. ونداي كاسىپورىندار سانى 8,5 پايىزعا كوبەيىپ, 100,2 مىڭعا جەتىپتى. كومپانيالاردىڭ كوبەيۋى بويىنشا جاڭاوزەن (12,9 مىڭ) مەن تەمىرتاۋ (11,5 مىڭ) قالالارى الدا.

«شوب بەلدەۋى» شەڭبەرىندە الپاۋىت كاسىپورىنداردىڭ شاعىن بيزنەس نىساندارىمەن ىنتىماقتاستىق ورناتۋى كىشىگىرىم كومپانيالار مەن جەكە كاسىپكەرلەر ءۇشىن جاڭا وتكىزۋ نارىقتارىنىڭ ەسىگىن ايقارا اشادى. مينيسترلىكتىڭ مالىمەتىنشە, ءساۋىردىڭ باس كەزىندە ەلىمىزدە قالاقۇراۋشى كاسىپورىندار, ءىرى ۇلتتىق حولدينگتەر جانە شوب اراسىندا 24,5 ملرد تەڭگە سوماسىنا 20 ۇزاقمەرزىمدى كەلىسىم جاسالعان. 47,3 ملرد تەڭگەگە 13 وفتەيك-كەلىسىمشارتقا قول قويىلعان. جالپى, 2023 جىلى مونوقالالارداعى كاسىپورىنداردىڭ ساتىپ الۋ سوماسى 1,8 ترلن تەڭگەگە تاياعان. ونىڭ تەك 27,8 پايىزىن يمپورتتىق جەتكىزۋلەر يەلەنگەن, قالعان 72,2 پايىزى – ەلىشىلىك قۇندىلىقتار باعدارلاماسى اياسىندا جۇزەگە اسىرىلعان ساتىلىمدار.

بۇل رەتتە ايگىلى «ERG» كومپانيا­سىنىڭ قاجەتتى تاۋارلاردى جەتكىزىپ بەرۋ بويىنشا وتاندىق وندىرۋشىلەرمەن 20 ملرد تەڭگەدەن استام سوماعا وفتەيك-كەلىسىمشارت جاساسقانىن, سونىمەن قاتار «قازاقتەلەكومنىڭ» 1 ملرد تەڭگەدەن استام سوماعا «ەلتەكسالاتاۋ» جشس-مەن سىمسىز تسيفرلى پريستاۆكالار جەتكىزىپ بەرۋ بويىنشا مامىلە جاساسقانىن ايتا كەتسەك بولادى.

شوب بەلدەۋىنىڭ شاراپاتىن بىلاي تىزبەلەسەك بولادى:

شوب تابىسى ارتادى

ەڭ ءبىرىنشى كەزەكتە ءىرى كومپانيالار جەرگىلىكتى جەتكىزۋشىلەرگە تۇراقتى تاپسىرىس بەرەتىن بولادى. بۇل شاعىن كومپانيالاردىڭ تابىسى مەن قارجىلىق ورنىقتىلىعىنىڭ ارتۋىنا سەرپىلىس سىيلايدى. سونىمەن قاتار بۇل وندىرىستىك قۋاتتىلىقتىڭ كەڭەيۋىن ىنتالاندىرۋى مۇمكىن.

جاڭا جۇمىس ورىندارى قۇرىلادى

تۇراقتى كەلىسىمشارتتار جانە ءوندىرىس كولەمىنىڭ ۇلعايۋى قوسىمشا ەڭبەك رەسۋرستارىن تالاپ ەتەدى, بۇل ءوز كەزەگىندە جاڭا جۇمىس ورىندارىنىڭ قۇرىلۋىنا سەپ بولادى. جاڭا جۇمىس ورىندارىنىڭ اشىلا باستاۋى جۇمىسسىزدىق دەڭگەيىن تومەندەتىپ, ازاماتتاردىڭ ءومىر ساپاسىن جاقسارتادى. ونىمدەر مەن قىزمەت ساپاسىن كۇشەيتەدى.

ءىرى كومپانيالاردىڭ تالابىنا ساي بولۋ ءۇشىن شوب ءوز قىزمەتتەرى مەن تاۋارىنىڭ ساپاسىن كوتەرەدى, بۇل ءوز كەزەگىندە ستاندارت دەڭگەيىنىڭ جالپى وسىمىنە اسەر ەتەدى. سونىمەن قاتار جاڭا تەحنولوگيالار مەن قۇرىلعىلارعا ينۆەستيتسيا سالۋ قاجەتتىلىككە اينالادى. ءسويتىپ, وندىرىستىك پروتسەستەر مودەرنيزاتسياسى جۇزەگە اسادى.

يننوۆاتسياعا جول اشىلىپ, ينفراقۇرىلىم جاقسارادى

ءىرى كومپانيالارمەن ىنتىماقتاستىق ورناتۋ شوب-تاردى الدىڭعى قاتارلى تاجىريبەلەر مەن يننوۆاتسيالاردى ەنگىزۋگە يكەمدەيدى. قىزمەتكەرلەردى وقىتۋ جانە ولاردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ باسىمدىققا اينالىپ, ەلدەگى كاسىبي داعدىلاردىڭ جالپى دەڭگەيىن جوعارىلاتادى.

دامۋشى شوب-تاردان تۇسەتىن سالىق تۇسىمدەرىنىڭ ارتۋى مەملەكەتتىڭ الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىمعا (مەكتەپ, بالاباقشا, اۋرۋحانا, جول) ينۆەستيتسيا جاساۋىنا مۇمكىندىك بەرەدى. سايكەسىنشە, ءومىر ساپاسى دا جاقسارا تۇسەدى جانە حالىقتىڭ ءال-اۋقاتى ارتادى.

سونىمەن بىرگە, ماكروەكونوميكالىق اسەر دە بولماي قويمايدى. ساراپشى­لار ونىڭ ءوزىن ەكىگە ءبولىپ, جىكتەي­دى. اۋەلگىسى – ەكونوميكانىڭ ءارتاراپتا­نۋى: جەرگىلىكتى جەتكىزۋشىلەر ۇلەسىنىڭ كوبەيۋى ەكونوميكانى ءارتاراپتاندىرىپ, يمپورتقا تاۋەلدىلىكتى تومەندەتەدى. بۇل ۇدەرىستىڭ ورنىقتى قالىپتاسۋى ەكونوميكانى سىرتقى الاڭداۋشىلىق پەن داعدارىستارعا مەيلىنشە ءتوزىمدى ەتەدى.

ەكىنشىسى – باسەكەگە قابىلەتتىلىكتىڭ جوعارىلاۋى. شوب دامۋى ىشكى نارىقتاعى باسەكەنى ۇلعايتىپ, تۇپكىلىكتى تۇتىنۋشى ءۇشىن باعانى تومەندەتۋ مۇمكىندىگىن دە العا شىعارادى. ال حالىقارالىق نارىقتاعى وتاندىق كومپانيالاردىڭ باسەكەگە قابىلەتتى بولۋى ەكسپورت ۇلەسىن ارتتىرادى جانە ەلدىڭ ساۋدا بالانسىن كۇشەيتەدى.