كاسىپورىن قىزمەتىنىڭ نەگىزگى ماقساتى – ءوزىنىڭ قاراماعىنداعى گيدروتەحنيكالىق قۇرىلىستار مەن كەشەندى سۋقويمالارىن, ماگيسترالدىق سۋ قۇبىرلارى مەن وزگە دە سۋ شارۋاشىلىعى نىساندارىن ۇستاۋ, پايدالانۋ جانە قالپىنا كەلتىرۋ. مۇنىڭ بارلىق وبلىس ورتالىعىندا جانە رەسپۋبليكالىق باعىنىستاعى قالالاردا فيليالدارى بار.
كەيىنگى جىلداردا «قازسۋشاردىڭ» ەكونوميكالىق احۋالى قيىندىعى تۋرالى بىرنەشە رەت جازىلدى. سونىڭ ىشىندە بىلتىر قازان ايىندا ءبىزدىڭ باسىلىمدا جاريالانعان ماقالادا كاسىپورىننىڭ حالىقارالىق قارجى ۇيىمدارى الدىنداعى قارىزى 100 ملرد تەڭگەدەن اسقانى جازىلعان ەدى. ماقالادا «قازسۋشاردىڭ» اقتوبە, جامبىل, تۇركىستان, الماتى وبلىستارىنداعى فيليالدارى سۋارمالى جەرلەردىڭ ينفراقۇرىلىمىن قالپىنا كەلتىرۋ جوبالارىنا ەۋروپا قايتا قۇرۋ جانە دامۋ بانكىنەن (ەقدب) 60,9 ملرد تەڭگە جانە يسلام دامۋ بانكىنەن (يدب) 53,2 ملرد تەڭگە قارىز الىپ, ونىڭ 40%-ى عانا پايدالانىلعانى ايتىلعان. قالعانى اگرەگاتسيالىق جەلىلەردى قالپىنا كەلتىرۋ ءۇشىن جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتاما جيىنتىعىنىڭ (جسق) دۇرىس الىنباۋىنا بايلانىستى يگەرىلمەي قالعان ەكەن.
وسى ورايدا «قازسۋشاردىڭ» سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنداعى فيليالىنىڭ احۋالىن بىلمەك بولىپ, ونىڭ ديرەكتورى شۇعايىپ يباتۋللينگە جولىققان ەدىك.
ء«بىزدىڭ نەگىزگى قىزمەتىمىز – سۋقويمالارى بار سەرگەەۆ, پەتروپاۆل جانە ع.مۇسىرەپوۆ اۋدانىنداعى شارىق سۋ توراپتارىن پايدالانۋ جانە گيدروتەحنيكالىق قۇرىلعىلارمەن ەسىل وزەنى اعىسىن رەتتەپ, سولتۇستىك قازاقستان جانە ءىشىنارا قوستاناي مەن اقمولا وبلىستارىنا سۋ بارۋىن قامتاماسىز ەتۋ. سونىمەن قاتار رەسەيدىڭ تۇمەن وبلىسىن كەپىلدەندىرىلگەن اعىسپەن قامتاماسىز ەتەمىز», دەدى ول.
سونداي-اق فيليال سولتۇستىك قازاقستان سۋقويمالارى مەن وزەن سۋى اعىسىن رەتتەۋ ارقىلى شارۋاشىلىقتاردى, تۇرعىنداردى اۋىزسۋمەن قامتۋعا, ونەركاسىپتى سۋمەن جابدىقتاۋعا جانە سۋارمالى جەرلەرگە سۋ بەرۋگە, بالىق شارۋاشىلىعى قاجەتتىلىكتەرىن قامتاماسىز ەتۋگە جاۋاپتى. بۇعان قوسا ەكولوگيالىق جانە سانيتارلىق سۋ جىبەرۋدى جۇزەگە اسىرادى. فيليالدىڭ «ەسىل سۋ», «قىزىلجار سۋ» «سەۆكازەنەرگو» (پجەو-2), ت.ب. اسا ءىرى سۋ پايدالانۋشىلارى بار. ولارعا توپتىق قۇبىرلار ارقىلى سۋ جەتكىزىلەدى.
ەسىلدىڭ بيىلعى ەرەكشە تاسقىنىنان بۇكىل ەل حاباردار. 693 ملن تەكشە مەتر سۋ ساقتاي الاتىن قويماسى بار سەرگەەۆ سۋقويماسىنان اسقان تاسقىن سۋدىڭ بيىكتىگى كۇننەن-كۇنگە كوتەرىلىپ, اقىرى 4 مەتر 25 سم رەكوردتىق كورسەتكىشكە جەتتى. وسى كەزدە اعىسپەن كەلگەن الىپ سەڭدەر بوگەتتى قيراتىپ, سۋ جايىلىپ, الدىمەن سەرگەەۆ قالاسىن, سوسىن الىس-جاقىن اۋىلداردى باسىپ قالماس پا ەكەن دەگەن قاۋىپ ءتوندى. ايتەۋىر 1969 جىلى ماسكەۋدىڭ يا.جۋك اتىنداعى جوبالاۋ-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ جوباسىمەن سالىنعان نىسان سىر بەرگەن جوق. ال سەرگەەۆتەن 173 شاقىرىم قاشىقتىقتا, تومەن ورنالاسقان, سىيىمدىلىعى 24,5 ملن تەكشە مەتر پەتروپاۆل سۋقويماسى 1973 جىلى سالىنعان. مۇندا وزەن اعىنىن رەتتەۋ 3 قاقپا جانە تومەنگى سۋ اعىزۋ ارقىلى جۇزەگە اسىرىلادى. سۋ دەڭگەيىنىڭ مۇنداعى ەڭ بيىك نۇكتەسى 16 ساۋىردە 97,9 مەترگە جەتتى.
وسىلاردىڭ ۇستىنەن گۇرىلدەپ, سارقىراپ جاتقان اعىستى قاراپ تۇرۋعا دا اركىمنىڭ جۇرەگى داۋالامايتىن. ال شۇعايىپ ءناسىپوللا ۇلىنىڭ سۋ تاسقىنى ۋاقىتىندا ۇنەمى ەكى سۋقويماسىنىڭ باسىندا جۇرگەنىن كوردىك. ول تاسقىن سۋ ءالى قايتپاعان تۇستا پەتروپاۆلعا ىسساپارمەن كەلگەن پرەزيدەنتكە دە سۋقويمالارىنىڭ تەحنيكالىق احۋالى تۋرالى بايانداعان جالعىز مامان بولدى.
«سەرگەەۆ سۋقويماسى ناۋرىزدىڭ 29-ىنان باستاپ تەز تولا باستادى. قاي مەجەگە جەتىپ توقتار ەكەن دەپ كۇندە الاڭداۋمەن بولدىق. ەڭ بيىك شىڭى 9 ساۋىردە تىركەلدى. وسى كەزەڭدە سۋقويماسىنداعى سۋ دەڭگەيى 142,5 مەترگە كوتەرىلىپ, بوگەتتەن اسقان بيىكتىك 4,25 مەترگە جەتىپ, ەكى كۇن بويى قايتپاي تۇرىپ الدى. قويماداعى سۋدىڭ كولەمى 1261,8 ملن تەكشە مەترگە جەتىپ, جوبالىق كولەمنەن 182% استى. تاسقىن سۋدىڭ مۇنداي كولەمى مەن كورسەتكىشتەرى ونىڭ سالىنۋ ساتىنەن باستاپ تىركەلگەن ەمەس. ال پەتروپاۆل سۋقويماسىندا شاعىن كولەمدى بولعاندىقتان, سۋ تاسقىنىنىڭ ەركىن ءوتۋى ءۇشىن كەدەرگىلەرى الىنىپ تاستالادى. سۋ تورابىن پايدالانۋ قاعيدالارىنا سايكەس سەكۋندىنا 600 تەكشە مەتردەن اسا سۋ ايداعان اعىس كەزىندە بارلىق قاقپاسى كوتەرىلىپ, اعىن ترانزيتتىك رەجىمدە وتەدى. بيىلعى تاسقىندا وسى سۋقويماسىنىڭ جوبالىق كولەمىنەن 360 ەسە ارتىق سۋ ءوتتى», دەيدى ش.يباتۋللين.
تاسقىننان كەيىن گيدروتەحنيكالىق قۇرىلىستارعا كوميسسيالىق تەكسەرۋ جۇرگىزىلدى. ناتيجەسىندە, «قازسۋشار» رمك سولتۇستىك قازاقستان فيليالىنىڭ سەرگەەۆ جانە پەتروپاۆل سۋ توراپتارى قاناعاتتانارلىق جاعدايدا ەكەنى انىقتالدى. بۇلاردىڭ قاۋىپسىز جۇمىس ىستەۋى ءۇشىن بارلىق قاجەتتى ءىس-شارالار جۇرگىزىلىپ جاتىر, سۋ توراپتارى كەلەسى سۋ تاسقىنىن وتكىزۋگە دايىن.
«قازىر سەرگەەۆ پەن پەتروپاۆل سۋ توراپتارى قاناعاتتانارلىق جاعدايدا, شتاتتىق رەجىمدە جۇمىس ىستەيدى. ال شارىق وزەنىندەگى سۋ تورابىمىز «اپاتتىق» جاعدايدا. 2016 جىلدان باستاپ بۇل توراپ ترانزيتتىك رەجىمدە عانا جۇمىس ىستەيدى», دەدى فيليال ديرەكتورى.
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى
