پرەمەر-مينيستر اتاپ وتكەندەي, مەملەكەت باسشىسى ۇكىمەت الدىنا مۇناي-گاز سەكتورىنىڭ ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىعىن دامىتۋ جانە ارتتىرۋ مىندەتىن قويدى. وتكەن جىلى ەلىمىزدە 90 ملن توننا مۇناي ءوندىرىلدى, ال راستالعان قور 2,9 ملرد تونناعا باعالانىپ وتىر. سالا سالىق تۇسىمدەرى مەن جۇمىس ورىندارىنىڭ ەداۋىر بولىگىن قامتاماسىز ەتەدى.
ولجاس بەكتەنوۆ ەلىمىزدە ءىرى جوبالاردى ىسكە قوسۋدىڭ ماڭىزىنا توقتالدى. ونىڭ ىشىندە اتىراۋ وبلىسىندا جىلىنا 500 مىڭ توننا پوليپروپيلەن وندىرەتىن مۇناي-حيميا زاۋىتى, سالىنا باستاعان 3 گاز وڭدەۋ زاۋىتى بار. بۋتاديەن جانە پوليەتيلەن وندىرەتىن زاۋىتتار سالۋ كەلەشەگى تالقىلاندى.
سالىق جانە ينۆەستيتسيالىق زاڭناما جەتىلدىرىلىپ جاتىر. كاسىپكەرلىك كودەكسكە جانە «جەر قويناۋى جانە جەر قويناۋىن پايدالانۋ تۋرالى» كودەكسكە كاسىپورىندارعا جۇكتەمەنى تومەندەتەتىن تۇزەتۋلەر ەنگىزىلدى. جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلار ءۇشىن رەتتەۋشىلىك جانە فيسكالدىق پرەفەرەنتسيالار توپتاماسىن بەكىتەتىن كۇردەلى جوبالار بويىنشا جەتىلدىرىلگەن ۇلگىلىك كەلىسىمشارت ەنگىزىلدى.
ۇكىمەت مۇناي جانە مۇناي ونىمدەرى نارىعىن ىرىقتاندىرۋعا باعىتتالعان رەفورمالار جوسپارلاپ وتىر. وسى ماقساتتا سالىق جانە بيۋدجەت كودەكستەرىنە, «جەر قويناۋى جانە جەر قويناۋىن پايدالانۋ تۋرالى» كودەكسكە زاڭنامالىق تۇزەتۋلەر ازىرلەنۋدە, بۇل جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلار مەن مۇناي ونىمدەرىن وندىرۋشىلەردى قوسىمشا ىنتالاندىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
ءوز كەزەگىندە, بيزنەستەن جەرگىلىكتى قامتۋ ۇلەسىن ايتارلىقتاي ۇلعايتۋ جانە وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەردى قولداۋ شارالارى كۇتىلىپ وتىر. مۇندا ماڭىزدى ءرول ءۇش ءىرى كونسورتسيۋم – «تەڭىزشەۆرويل», «Karachaganak Petroleum Operating B.V.» جانە «North Caspian Operating Company N.V.» كومپانيالارىنا جۇكتەلگەن. بۇل – سالاداعى بارلىق ساتىپ الۋدىڭ 70%-ىن قۇرايدى.
«مۇناي-گاز سالاسى ەڭ الدىمەن, بارشا قازاقستان حالقىنىڭ يگىلىگى ءۇشىن قىزمەت ەتۋى كەرەك. ءبىز ۇلتتىق بيزنەستى دامىتۋعا, جۇمىس ورىندارىن قۇرۋعا جانە ازاماتتارىمىزدىڭ تۇرمىس دەڭگەيىن جاقسارتۋعا ىقپال ەتە وتىرىپ, مۇناي-گاز سالاسىنان تۇسەتىن تابىستىڭ نەعۇرلىم كوپ بولىگىنىڭ ەلدە قالعانىن قالايمىز. سونداي-اق جەرگىلىكتى كادرلارعا دا ءتيىستى كوڭىل ءبولۋ قاجەت. كوپتەگەن ەسەپتە جۇمىسشىلاردىڭ 90%-دان استامى قازاقستاندىقتار ەكەنىن كورىپ وتىرمىز. بىراق باسشىلىق قۇرام تۋرالى بۇلاي ايتا المايمىز. بۇگىنگى تاڭدا ەلىمىزدە الەمدىك جەتەكشى مۇناي-گاز كومپانيالارىنان العان جۇمىس تاجىريبەسى بار باسقارۋشىلار جەتكىلىكتى. ولارعا جوبالاردا بولاشاعى بار پوزيتسيالاردى ۇسىنۋىمىز قاجەت», دەپ اتاپ ءوتتى ولجاس بەكتەنوۆ.
ۇكىمەت ينۆەستيتسيا تارتۋعا جاعداي جاساي وتىرىپ, گەولوگيالىق بارلاۋ جۇمىستارىن قولداۋعا ەرەكشە كوڭىل ءبولىپ وتىر. وسىعان بايلانىستى كومپانيالارعا تەرەڭدەۋ جاتقان جەرلەردى زەرتتەۋ جۇمىستارىن بەلسەندى جۇرگىزۋ ۇسىنىلدى. سونداي-اق پرەمەر-مينيستر ەكونوميكالىق دامۋ مەن ەكولوگيالىق تۇراقتىلىق اراسىنداعى تەپە-تەڭدىكتىڭ ماڭىزىنا توقتالىپ, ەكولوگيا ماسەلەلەرىنە دە نازار اۋداردى. ول ءۇشىن يننوۆاتسيالىق ازىرلەمەلەر مەن جاڭا تەحنولوگيالىق شەشىمدەرگە بەلسەندى تۇردە ينۆەستيتسيا سالۋ قاجەت.
«قازمۇنايگاز» ۇك» اق باسقارما توراعاسى اسحات حاسەنوۆ, «Chevron Corporation» ەۋرازيالىق بولىمشەسىنىڭ باسقارۋشى ديرەكتورى دەرەك ماگنەس, «Kazenergy» قاۋىمداستىعىنىڭ توراعاسى ماعزۇم مىرزاعاليەۆ, «سنپس-اقتوبەمۇنايگاز» اق باس ديرەكتورى لي شۋفەن جانە باسقا دا قاتىسۋشىلار مۇناي-گاز سالاسىنداعى احۋال تۋرالى بايانداما جاسادى.
