سۋرەتتى تۇسىرگەندەر – ا.دۇيسەنباەۆ, ە.ۇكىباەۆ
«Qarmet»-ءتىڭ قاجىرلى قادامى
«Qarmet» اكتسيونەرلىك قوعامى ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ توراعاسى اندرەي لاۆرەنتەۆ پەن كاسىپورىننىڭ باس ديرەكتورى ۆاديم باسين ءوندىرىستى دامىتۋ ءۇشىن اتقارىلعان جانە جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان جوبالار جونىندە باياندادى. بۇل ماقساتقا 3,5 ميلليارد دوللاردان استام قارجى قاراستىرىلعان. بۇدان بولەك 500 ميلليون دوللار شاماسىندا كومىر دەپارتامەنتىندەگى جانە 978 ميلليون دوللار كولەمىندە تەمىر رۋداسى دەپارتامەنتىندەگى جوبالارعا قوسىمشا ينۆەستيتسيا قۇيۋ جوسپارلانعان.
كاسىپورىن عيماراتتار مەن نىساندارعا اۋقىمدى جوندەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ جاتىر. بيىلعى جاڭعىرتۋ باعدارلاماسىنا 100-دەن استام نىسان ەنگەن. 50 مىڭ شارشى مەتر شاتىر اۋىستىرىلۋدا. سونىمەن قاتار بۇعان دەيىن قابىلدانعان «تازالىق» باعدارلاماسىنا سايكەس 120 سانيتارلىق-تۇرمىستىق عيماراتقا كۇردەلى جوندەۋ جۇرگىزىلە باستادى.
مەملەكەت باسشىسىنا سلياب پەن بليۋم شىعاراتىن №2 كونۆەرتورلىق تسەح پەن مەتالل ازىرلەمەلەرىن ۇزدىكسىز قۇيۋ ماشيناسىنىڭ جۇمىسى تانىستىرىلدى. كاسىپورىن باسشىلىعى بۇگىندە مەكەمەنىڭ تەحنيكالىق جاعدايىن بابىندا ۇستاپ تۇرۋ, جوندەۋ جۇيەسىن, سونداي-اق كريستالداندىرعىش اينالىم جۇيەلەرى مەن بارلىق ماشينا سەگمەنتتەرىن جەتىلدىرۋ باستى مىندەت ەكەنىن اتاپ ءوتتى. كەلەسى جىلى باسقارۋ جانە گيدراۆليكا جۇيەلەرىن جاڭعىرتۋ جۇمىستارى اتقارىلماق.
اندرەي لاۆرەنتەۆتىڭ ايتۋىنشا, ىسكە اسىرىلىپ جاتقان جوبالار كومبينات جۇمىسىن تۇراقتاندىرىپ, كومپانيانىڭ «5-9-5» باعدارلاماسىنىڭ ورىندالۋىنا بولجام جاساۋعا مۇمكىندىك بەردى. قابىلدانعان ستراتەگياعا سايكەس, كاسىپورىن 2028 جىلعا قاراي جىلىنا 5 ميلليون توننا بولات شىعارۋدى, 9 ميلليون توننا كومىر جانە 5 ميلليون توننا تەمىر رۋداسى كونتسەنتراتىن ءوندىرۋدى جوسپارلاپ وتىر. بۇل 2023 جىلعى كورسەتكىشتەرمەن سالىستىرعاندا, ورتا ەسەپپەن 66 پايىز ءوسىمدى قامتاماسىز ەتەدى.
مەملەكەت باسشىسى كومبيناتتى تابيعي گازعا كوشىرۋ ماڭىزدى شەشىم ەكەنىن اتاپ ءوتتى. بۇل باستاپقى كەزەڭدە قورشاعان ورتاعا كەلەتىن زياندى 30 پايىزعا تومەندەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. بيىل كۇزدە تەمىرتاۋ قالاسىندا ەكولوگيالىق تازا كولىك ءتۇرى – ترامۆاي جەلىسى قالپىنا كەلتىرىلەدى.
پرەزيدەنت ونەركاسىپ قاۋىپسىزدىگى, ءوندىرىستىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ جانە جاڭعىرتۋ, ايماقتىڭ ەكولوگيالىق احۋالىن جاقسارتۋ باعىتىندا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان جوبالاردىڭ مەرزىمى مەن جوعارى ساپا ستاندارتتارىن قاتاڭ ساقتاۋ قاجەت ەكەنىنە باسا نازار اۋدارىپ, بىرقاتار ناقتى تاپسىرما بەردى.
– ءبىز وتاندىق ينۆەستوردى شاقىرۋ ارقىلى دۇرىس شەشىم قابىلدادىق. ولار بىردەن ىسكە كىرىستى. كومبيناتتاعى جاعداي بۇرىنعىمەن سالىستىرعاندا ايتارلىقتاي جاقسارعان. بىراق مۇنىمەن شەكتەلۋگە بولمايدى. ەڭ باستى مىندەت – «Qarmet» كاسىپورنىنىڭ باياعى داڭقىن قايتارىپ, الەۋمەتتىك ماسەلەلەردى شەشۋگە باسا ءمان بەرۋ. بۇل باعىتتاعى جۇمىس باستالىپ كەتتى. ودان حاباردارمىن. مەن كومبيناتقا جىل سايىن كەلىپ, ونىڭ دامۋ بارىسىمەن تانىسىپ تۇرامىن, – دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
قازىرگى كەزدە «Qarmet» اكتسيونەرلىك قوعامىندا 34 مىڭنان استام جۇمىسشى ەڭبەك ەتەدى. مەتاللۋرگيالىق كومبيناتتىڭ وندىرىستىك قۋاتى جىلىنا 5,3 ميلليون توننا بولات وندىرۋگە جەتەدى. بىلتىر كاسىپورىن 2,9 ميلليون توننا دايىن ءونىم شىعارعان. ونىڭ 2,1 ميلليون تونناسى رەسەي, قىتاي, وزبەكستان, قىرعىزستان, تاجىكستان, تۇرىكمەنستان, گرۋزيا, ازەربايجان جانە اۋعانستان ەلدەرىنە ەكسپورتتالدى.
بۇدان سوڭ مەملەكەت باسشىسى «Qarmet» كرەاتيۆتى تەحنولوگيالار ورتالىعىن ارالاپ كوردى. اتالعان ورتالىق مەتاللۋرگتەر قالاسىنىڭ بەلسەندى ءارى شىعارماشىل جاستارىنىڭ باسىن قوساتىن ورىنعا اينالدى.
پرەزيدەنتكە «Qarmet» اكتسيونەرلىك قوعامىنىڭ پروفيلدىك ەمەس اكتيۆتەردى باسقارۋ جونىندەگى ديرەكتورى الماس سيرانوۆ ورتالىقتا روبوتتى تەحنيكا, اۆتومودەلدەۋ, ۇشقىشسىز باسقارىلاتىن دروندار سەكتسيالارى, باعدارلامالاۋ, بلوگەرلەر, جۋرناليستيكا, دوكۋمەنتاليستيكا مەكتەپتەرى, پودكاست ستۋدياسى جانە باسقا دا شىعارماشىلىق باعىتتاعى ۇيىرمەلەر اشىلعانىن جەتكىزدى. ونىڭ ايتۋىنشا, ورتالىق تەك مەتاللۋرگيالىق كومبيناتتىڭ عانا ەمەس, تەمىرتاۋ قالاسىنىڭ كورنەكتى نىسانىنا اينالادى. مۇندا جاستار كاسىبي باعدار الىپ, وزدەرىنىڭ ينجەنەرلىك داعدىلارىن شىڭدايدى.
پرەزيدەنت كاسىپورىن جۇمىسشىلارىمەن جانە ارداگەرلەرىمەن, سونداي-اق كاسىپوداق وكىلدەرىمەن اڭگىمەلەسۋ بارىسىندا ەڭبەك ادامى ەڭ جوعارى قۇرمەتكە لايىق ەكەنىن اتاپ ءوتتى. بۇل رەتتە مەملەكەت تاراپىنان ولاردىڭ ءال-اۋقاتىن جاقسارتۋ ءۇشىن بارلىق جاعداي جاسالىپ جاتقانىن جەتكىزدى.
كەنشىلەر قاۋىپسىزدىگى – باستى نازاردا
سونداي-اق پرەزيدەنت «Qarmet» اكتسيونەرلىك قوعامىنىڭ ديسپەتچەرلىك-تالداۋ ورتالىعىن ارالاپ كوردى. كومپانيانىڭ باس ديرەكتورى ۆاديم باسين قاسىم-جومارت توقاەۆقا كومىر ءوندىرىسى بولىمشەسىن دامىتۋ جونىندە باياندادى.
اتاپ ايتقاندا, بىلتىر كومىر تەك 3 شاحتادان وندىرىلسە, ەندى پرەزيدەنت تاپسىرماسىنا ساي قىسقا مەرزىم ىشىندە بارلىق 8 شاحتاداعى جۇمىس قالپىنا كەلتىرىلدى. وندىرىستىك قاۋىپسىزدىكتى كۇشەيتۋ ءۇشىن اۋقىمدى جۇمىستار قولعا الىندى.
پرەزيدەنت شاحتەرلەردىڭ وندىرىستەگى قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ باعىتىندا قابىلدانعان تىڭ شارالارمەن تانىستى. ديسپەتچەرلەر ناقتى ۋاقىت رەجىمىندە بارلىق شاحتاداعى احۋالدى باقىلاپ, گاز دەڭگەيىنە تالداۋ جۇرگىزە الادى. بۇدان بولەك, كەنشىلەردىڭ جۇمىسىن ۇيلەستىرىپ, ولارمەن بەينەبايلانىس ورناتادى. سونىمەن قاتار ورتالىقتا جۇيەدەگى قاۋىپسىزدىك باقىلانىپ, وندىرىستىك كورسەتكىشتەر مەن ۇدەرىستەردىڭ ورىندالۋ بارىسىنا مونيتورينگ جۇرگىزىلەدى. 2025 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن بارلىق 8 شاحتاداعى كەنشىلەردىڭ جۇرگەن جەرى مەن دەنساۋلىق جاعدايىن ناقتى انىقتايتىن قوندىرعى جۇيەسى ورناتىلادى.
بۇدان كەيىن مەملەكەت باسشىسى «ساران» شاحتاسىندا, 620 مەتر تەرەڭدىكتە جۇمىس ىستەپ جاتقان كەنشىلەرمەن بەينەبايلانىس ارقىلى سويلەستى. كاسىپورىن جۇمىسشىلاردى جاڭا alarmphone قۇرىلعىسىمەن جابدىقتاعان. قورعانىس دەڭگەيى اسا جوعارى گادجەتتە قىزمەتكەرمەن جەدەل بايلانىسۋعا ارنالعان سمارتفون فۋنكتسياسى بار.
قاسىم-جومارت توقاەۆ كەنشىلەرگە جانكەشتى جۇمىسى ءۇشىن العىس ايتىپ, شاحتەرلەردىڭ قىزمەتىندە ەڭبەك قاۋىپسىزدىگىن ساقتاۋ ماڭىزدى ەكەنىنە نازار اۋداردى.
«كاۋسار» – كرەاتيۆتى دامۋ ورتالىعى
قاسىم-جومارت توقاەۆ قاراعاندى قالاسىنىڭ پريشاحتينسك شاعىن اۋدانىندا تاياۋدا عانا اشىلعان «كاۋسار» وقۋشىلار سارايىنىڭ قىزمەتىمەن دە تانىستى.
مەملەكەت باسشىسىنا مۇنداعى 13 ۇيىرمە مەن سەكتسياعا 1 600 بالا قاتىساتىنى جايىندا مالىمەت بەرىلدى. وقۋشىلار يگىلىگى ءۇشىن ورتالىقتا Hi-tech تسەح, شىعارماشىلىق شەبەرحانا, حورەوگرافيا زالى, ART-ستۋديا, دىبىس جازۋ, تەلەۆيدەنيە جانە فوتو ستۋديالارى, VR-ارحيتەكتۋرا جانە WEB-ديزاين كابينەتتەرى, Intellectum-ستۋديا, ينتەرنەت زاتتارى كابينەتى, روبوتتى تەحنيكا جانە تەحنيكالىق شىعارماشىلىق زەرتحاناسى, STEM-زەرتحانا, مۋزىكالىق ستۋديا, ەكولوگيالىق ورتالىق, سپورت جانە ويىن الاڭدارى اشىلعان.
جالپى اۋدانى 3,3 مىڭ شارشى مەتر بولاتىن عيمارات ساپالى قوسىمشا ءبىلىم الۋعا قاجەتتى قۇرالدارمەن تولىقتاي جابدىقتالعان.
مەملەكەت باسشىسى جاس ۇرپاقتىڭ شىعارماشىلىق جانە كرەاتيۆتى دامۋىنىڭ ءمانى زور ەكەنىنە نازار اۋداردى. سونداي-اق قورشاعان ورتانى قورعاۋعا, سونىڭ ىشىندە «تازا قازاقستان» ەكولوگيالىق اكتسياسىن وتكىزۋگە باسا ءمان بەرەتىنىن اتاپ ءوتتى. پرەزيدەنت وقۋشىلاردى وسى ماڭىزدى باستاماعا بەلسەندى تۇردە اتسالىسۋعا شاقىردى.
تۇرمىستىق تەحنيكا زاۋىتىن ارالادى
قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ قاراعاندى وبلىسىنا جۇمىس ساپارى ودان ءارى قاراي ساران قالاسىندا جالعاستى. پرەزيدەنت مۇندا تۇرمىستىق جانە ەلەكتر تەحنيكاسىن شىعاراتىن «Silk Road Electronics» كاسىپورنىنا باردى. جالپى اۋدانى 61 مىڭ شارشى مەتردەن استام ءوندىرىس بۇرىنعى «قاراعاندىرەزيناتەحنيكا» زاۋىتىنىڭ اۋماعىندا ورنالاسقان. جوبانىڭ قۇنى – 25 ميلليارد تەڭگە.
پرەزيدەنتكە «Meridian Company» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگىنىڭ تەحنيكالىق ديرەكتورى الەكساندر كريتسكي كاسىپورىنداعى ءوندىرىس ۇدەرىسى تۋرالى ايتتى.
زاۋىت جىل باسىنان بەرى تۇرمىستىق تەحنيكا شىعارىپ, ونى ەلىمىزدىڭ ەلەكترونيكا بۇيىمدارىن ساتاتىن ساۋدا جەلىلەرىنە جەتكىزەدى. بۇگىنگە دەيىن كاسىپورىندا 97 مىڭ تۇرمىستىق تەحنيكا وندىرىلگەن. كومپانيا 2027 جىلعا قاراي تولىق وندىرىستىك قۋاتىنا كوشىپ, 1,1 ميلليون تۇرمىستىق تەحنيكا شىعارۋدى جانە ءوز ءونىمىن تمد ەلدەرىنە ەكسپورتتاۋدى جوسپارلاپ وتىر.
«Samsung Electronics Central Eurasia» كومپانياسىنىڭ باسقارما توراعاسى مينكي چۋ اتالعان ءوندىرىس الاڭىندا «Samsung» برەندىمەن تەلەديدار جانە اۆتوماتتى كىر جۋ ماشيناسىن شىعارۋ كوزدەلىپ وتىرعانىن جەتكىزدى.
پرەزيدەنتكە قازىرگى تاڭدا زاۋىتتا قاراعاندى, ساران, شاحتينسك جانە اباي قالالارىنىڭ 232 تۇرعىنى جۇمىسقا ورنالاستىرىلعانى تۋرالى مالىمەت بەرىلدى. زاۋىتتىڭ وندىرىستىك قۋاتى تولىعىمەن ىسكە قوسىلعان كەزدە جۇمىسشىلار سانى 1 200 ادامعا دەيىن ۇلعايادى.
ءونىمى كوپ كاسىپورىن
قاراعاندى وبلىسىنا جۇمىس ساپارى اياسىندا قاسىم-جومارت توقاەۆ ساران قالاسىنداعى كولىك دوڭگەلەكتەرىن شىعاراتىن «KamaTyresKZ» زاۋىتىن ارالاپ كوردى. پرەزيدەنتكە كاسىپورىننىڭ ءوندىرىس تسيكلى مەن دامۋ كەلەشەگى تانىستىرىلدى.
مەملەكەت باسشىسىنا «تاتنەفت» جاق باس ديرەكتورى نايل ماگانوۆ پەن زاۋىت ديرەكتورى رادي بۋرگانوۆ قۇرىلىس-مونتاج جۇمىستارى اياقتالىپ, تەحنولوگيالىق قۇرال-جابدىقتار تولىقتاي جەتكىزىلگەنىن ايتتى. 234 ميلليارد تەڭگە كولەمىندە ينۆەستيتسيا سالىنعان زاۋىتتا ءونىمنىڭ سەريالىق ءوندىرىسى باستالدى. وتكەن ايدا «KamaTyresKZ» 30 مىڭ دوڭگەلەك شىعارعان. زاۋىت العاشقى جىلى ءونىم كولەمىن 1 ميلليونعا دەيىن جەتكىزە الادى.
پرەزيدەنتكە دوڭگەلەك قۇراستىراتىن تسەحتار مەن ءوندىرىس جەلىلەرى تانىستىرىلدى. زاۋىتتىڭ قۇرال-جابدىعى لاتۆيا, يتاليا, پورتۋگاليا, جاپونيادان جانە تاعى دا باسقا ەلدەردەن اكەلىنگەن. جالپى, كاسىپورىندا 800-گە جۋىق تەحنولوگيالىق قۇرىلعى ورناتىلعان.
3اۋىت 2027 جىلعا قاراي 3,5 ميلليون دوڭگەلەك شىعارادى دەپ جوسپارلانىپ وتىر. قازىرگى كەزدە كاسىپورىندا 590 جۇمىسشى ەڭبەك ەتىپ جاتىر. كەلەشەكتە قىزمەتكەر سانى 1 125 ادامعا دەيىن كوبەيەدى. ءوندىرىس جۇمىسشىلارى «تاتنەفت» كومپانيالار توبىنىڭ دوڭگەلەك شىعاراتىن كاسىپورىندارىندا وقۋ-تاجىريبەدەن وتكەن.
زاۋىت ءونىمى «Attar» برەندىمەن تانىلادى جانە حالىقارالىق ستاندارتتارعا ساي سەرتيفيكات يەلەنگەن. وتاندىق دوڭگەلەكتەر شىلدە ايىنان قازاقستان مەن شەت مەملەكەتتەردىڭ نارىعىندا ساتىلا باستادى. بيىل ەلىمىزدە قۇراستىرىلاتىن «JAC» ماركالى اۆتوموبيلدەر كونۆەيەردەن «Attar» دوڭگەلەكتەرىمەن شىعادى.
اۋىلدى دامىتۋ باسىمدىعى
مەملەكەت باسشىسى قاراعاندى وبلىسىنا جۇمىس ساپارى اياسىندا نۇرا اۋدانى, شاحتەر اۋلىنداعى بىرقاتار الەۋمەتتىك نىساندى ارالاپ كوردى. قاسىم-جومارت توقاەۆقا اۋىلداعى دەنە شىنىقتىرۋ-ساۋىقتىرۋ كەشەنى تانىستىرىلدى. مۇندا ۆولەيبول, باسكەتبول, فۋتبول, ۇستەل تەننيسى, قازاق كۇرەسى سەكتسيالارى جانە جاتتىعۋ زالى بار. كەشەندە مۇزبەل, ەگىندى جانە بايتۋعان اۋىلدارىنىڭ بالالارى دا سپورتپەن شۇعىلدانادى.
پرەزيدەنت ءجۇزۋ باسسەينىن جانە جاقىندا جوندەۋدەن وتكەن جەرگىلىكتى مادەنيەت ءۇيىن ارالاپ كوردى. قاسىم-جومارت توقاەۆ «شاحتەرسكوە» جشس ديرەكتورى گەورگي پروكوپ بيزنەستىڭ الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىگى اياسىندا ءتۇرلى جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋعا ۇلەس قوسقانىن اتاپ ءوتتى. سونداي-اق ونىڭ اۋداندا سپورتتى, مادەنيەتتى جانە ونەردى دامىتۋعا قولداۋ كورسەتىپ كەلە جاتقانىن ايتتى.
مەملەكەت باسشىسى شاحتەر اۋلىنىڭ ۇرمەلى اسپاپتار حالىق وركەسترىنىڭ ۇجىمىمەن اڭگىمەلەسىپ, ولارعا شىعارماشىلىق تابىس تىلەدى. پرەزيدەنت وڭىرلەردە سپورت جانە مادەنيەت جوبالارىن ىسكە اسىرۋ ماڭىزدى ەكەنىنە نازار اۋداردى.
سونداي-اق مەملەكەت باسشىسى نۇرا اۋدانى, شاحتەر اۋلىنىڭ ەڭبەككەرلەرىمەن جۇزدەسىپ, اڭگىمەلەستى.
«شاحتەرسكوە» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگىنىڭ ديرەكتورى گەورگي پروكوپ اۋىل شارۋاشىلىعى كاسىپورىنىندا 245 جەرگىلىكتى تۇرعىن جۇمىس ىستەيتىنىن ايتتى. شارۋاشىلىق نەگىزىنەن ءداندى جانە مايلى داقىلدار, سونداي-اق كارتوپ ەگۋمەن اينالىسادى. ديرەكتوردىڭ ايتۋىنشا, اگروبىرلەستىكتىڭ تەحنيكالىق پاركىندە «John Deere», «Buhler», «CLASS», «Lovol», «Valtra», «رسم», «Acros» ماركالى زاماناۋي شىنجىر تاباندى جانە دوڭعالاقتى تراكتورلار, استىق جينايتىن كومبايندار بار. بۇگىندە شارۋالار ەگىن جيناۋ ناۋقانىنا ساقاداي ساي.
جەرگىلىكتى تۇرعىندار پرەزيدەنتكە اۋىلدا جۇمىس ىستەۋگە جانە ءومىر سۇرۋگە قولايلى جاعداي جاسالعانىن جەتكىزدى. قاسىم-جومارت توقاەۆ مەملەكەت اۋىلدى دامىتۋعا جانە شارۋالاردى قولداۋعا ايرىقشا ءمان بەرەتىنىن اتاپ ءوتتى.
