سول كۇنى كەشكە اسىلعان سازاننىڭ ءيىسى قازاناسپادان بۇرقىراي شىعىپ جاتتى. «اپىر-اي, كوك ماي-اۋ, كوك ماي» دەيدى سايراش جەڭگەي قازان بەتىنە مايى قالقىعان سورپانى ۇرتتاي ءجۇرىپ. تۇزىن كورگەندەگىسى عوي. «ىرجاناي يلەرسىڭ» (رجانايا مۋكا) دەيدى اجەم دە قوسىمشا تاپسىرماسىن جۇكتەپ. بۇلكىلدەي قايناپ, كوزى الدەقاشان اعارعان ۇلكەن سازان ءيىسى بىزدەي بالا-شاعانىڭ تاناۋىن جارعالى تىپىرشىپ-اق ءجۇرمىز.
قامىرىنا مايى سىڭگەن سەمىز بالىقتىڭ كەسپەلەرى سالىنعان قوس تاباق ورتاعا تارتىلا بەرگەن. ەندى كوكەمنىڭ تاباققا قاراي سوزىلعان قولىن كۇتۋ كەرەك. ونسىز بولمايدى. قاسيەتسىز بولىپ كورىنگىڭ كەلمەسە, استى ۇلكەنىڭنەن بۇرىن باستامايسىڭ. سولاي.
كوكەم الدىمەن بالىقتىڭ باسىن وزىنە تارتتى. ء«بىسسىمىللاسىن» ايتا وتىرىپ, كوكتەمگى ەرتە تۋعان قوزىنىڭ باسىمەن پارا-پار سازاننىڭ باسىن اسىقپاي جەي باستادى.
– ءاي, انا بالالارعا قابىرعاسىنان بەر, مايدا تىكەن كەتىپ, اكە-شەشەلەرىنەن باسىمىز بالەگە قالار. اجەم وسىلاي دەيدى. سايراش تا ءۇنسىز كەلىسىپ, جازعى كانيكۋلعا كەلگەن, قالا مەن دالاداعى ۇل مەن قىزدان تاراعان نەمەرە مەن جيەندەرگە بالىق ەتىن تىكەنىنەن اجىراتىپ بەرەر ەدى.
– جارىقتىق, ەركىن جايىلىپتى-اۋ, – دەيدى كوكەم مۇندايدا مايى قالقىعان سورپانى ىشە وتىرىپ.
– ەە, بالا-شاعانىڭ نەسىبەسى دە, – دەيدى اجەم دە ونى قوشتاپ.
سول كۇنى عوي بايقاعانىم. بالىق جەپ بىتىسىمەن سايراش جەڭگەي داستارقاندى جيناۋعا كىرىسكەن. جيناي ءجۇرىپ, كوكەم الدىنداعى بالىق سۇيەكتەرىن اۋدارعان. اۋدارا ءجۇرىپ, سازاننىڭ ءداۋ باسىنان قالعان, ساعالدىرىقتى جابار جاق سۇيەگىن الدى. ەكەۋىن دە.
– جەڭەشە, ونى نە ىستەيسىز؟
– كەرەك بولادى.
– ااا. ءارى قاراي دالاداعى ويىننىڭ قىزىعىنا ەلىتتىم بە, بىلمەيمىن, سىرتقا اتا جونەلگەنمىن.
نەگە كەرەك ەكەنى كەيىن بەلگىلى بولدى. بىلاي ەدى. كۇندىزگى ىستىققا شىداماي, تۇنىمەن جايىلاتىن ءبىزدىڭ جاقتىڭ مۇيىزدىلەرى تاڭ اتا كەلەتىن. وندا دا جەلىنى سىزداي باستاعان سوڭ عانا. سيىر ءوزى مەشكەي جانۋار عوي. قوراداعى ىشەگىن تارتا موڭىرەگەن بۇزاۋىنا جەلىنى تولمايىنشا اسىقپايتىن سابازىڭ وسىلار.
سوندا عوي. تاڭعى بەستە ساۋىلعان بار سيىردىڭ ءسۇتىن جەڭگەي ۇلكەن قازانعا قۇياتىن. قوراداعى قىستان قالعان بايلاۋلى سىپىرىقتى اكەپ قازاقى وشاقتى كومەيىنە تىعا بەرەتىن. كەيدە ايىرمەن كۇن استىنان جايىپ كەپتىرگەن كوپ جاپادان قالاپ كەتەدى. ءيا, تەزەككە پىسكەن نان دا, ءسۇت تە, ءتىپتى تاماعىڭ دا ءدامدى ەمەس پە؟
قايناعان ءسۇتتىڭ ارتىندا قاسپاعى بولادى. بۇنى دا جەڭگەي ءار بالاعا ءار كۇنى كەزەك-كەزەكپەن بەرەدى. بۇل قاعيدا ءبىزدىڭ جەڭگەيگە ابدەن سىڭگەن.
– ءاي, ەجوك, قاسپاق جەگىڭ كەلسە, تۇرا عوي.
اتىپ تۇردىم. قاسپاق دەگەندە ۇيقى قاشادى. بەتى-قولىڭدى جۋماستان دۇنيەدەگى مەيىرىمدى دە ادىلەتتى جەڭەشەڭە جەتىپ باراسىڭ مۇندايعا.
سايراش قازانداعى قاسپاقتى قىرىپ تۇرادى بۇل كەزدە. قولىندا الدەبىر زات. قاسىق ەمەس. اپپاق, بۇرىن مەن كورمەگەن دۇنيە.
– ەندى ءتۇسىندىڭ بە؟ – دەدى كوزىم جىپىلىقتاي قازاننان كوز الماعان ماعان قاراپ. – قاي كۇنى كوكەڭمەن بىرگە اۋلاعان سازاننىڭ جاق سۇيەگى. ەرتەرەكتە ارال تەڭىزى جاعاسىندا تىرشىلىك قىلعان شەشەلەرىمىز قازاندى وسىمەن تازالاپتى عوي.
فەري مەن قازان قىرعىشىڭ تابىلمايتىن ۋاقىتتا ءبىزدىڭ جەڭگەي وسىلاي جوقتان بار جاساپ ەدى-اۋ. قيىن زاماندا بالىق سۇيەگىنەن ۇن, شالاڭىنان شاي قايناتىپ ىشكەن بۇرىنعىلاردىڭ كەز كەلگەن دۇنيەنى قاجەتكە جاراتقانىنا ءالى دە قايران بولىپ كەلەمىن.
