قتج-نى ۆاگونمەن قامتيدى
بۇرىن جايداق پلاتفورما مەن جۇك ۆاگونىن قۇراستىرىپ كەلگەن زاۋىت سوڭعى جىلدارى جولاۋشىلار ۆاگونىن قۇراستىرۋمەن دە اينالىسادى. بىلتىر «قازاقستان تەمىر جولىنىڭ» ەنشىلەس كاسىپورنى «جولاۋشىلار تاسىمالى» اق-عا جولاۋشى تاسىمالدايتىن 88 ۆاگون جەتكىزدى.
بيىلعى جارتىجىلدىقتا تاعى 29 كۋپە مەن 15 پلاتسكارت ۆاگونىن وتكىزدى. قازىر ولار 12 ۆاگون تارتاتىن قىزىلوردا-سەمەي باعىتىمەن جۇرەتىن پويىزدارعا تىركەلگەن. بيىل جىل اياعىنا دەيىن «جولاۋشى تاسىمالى» اق «زيكستو»-دان 157 ۆاگون الۋعا كەلىسىمشارتقا وتىرعان. زاۋىتتىڭ ءوزى جىل اياعىنا دەيىن بارلىعى 300-دەي جولاۋشى ۆاگونىن قۇراستىرۋدى جوسپارلاعان. قتج-دان ارتىلعانىن كاسىپورىن شەتەلگە, جەكەمەنشىك تاپسىرىس بەرۋشىلەرگە ساتۋدى قاراستىرىپ وتىر.
«زيكستو»-نىڭ بىلتىرعى ۆاگوندارى قازىر الماتى-ماڭعىستاۋ, الماتى-وسكەمەن باعىتىندا قاتىنايتىن پويىزدارعا تىركەلىپ, جولاۋشى تاسىمالداپ ءجۇر. تاپسىرىس بەرۋشىلەر ۆاگوندار ساپاسىنا ريزا. بارلىق ۆاگون جەلدەتكىشپەن, اۋا جاڭعىرتاتىن فيلترلەرمەن, ءتۇتىن ءيىسىن سەزەتىن داتچيكتەرمەن, بيوتۋالەتتەرمەن, ءتىپتى تامبۋرلاردا بەينەكورىنىس جازاتىن كامەرالارمەن قامتاماسىز ەتىلگەن. كۋپەلەردە ەلەكتر قۋاتىن بەرەتىن نۇكتەلەرمەن بىرگە USB دە بار. كۋپەلىك ۆاگونداردىڭ سىيىمدىلىعى تاپسىرىس بەرۋشىنىڭ سۇرانىمى بويىنشا 18 نەمەسە 36 ورىندىق بولسا, پلاتسكارت ۆاگوندار 54 ادامعا لايىقتالعان.
شيكىزات شەتەلدەن اكەلىنەدى
«زيكستو» ۆاگوندارىن زاۋىت ماماندارى 40 جىلعا دەيىن پايدالانۋعا جارامدى دەپ جاريالاعان. بىراق ونىڭ شىندىعىنا ءالى كوز جەتكەن جوق. تەحنيكالىق سيپاتتاماسىنا قاراعاندا, كومىرتەكتى قۇرىشتان جاسالعان كونسترۋكتسيالاردىڭ توزىمدىلىگى 28 جىلعا جەتەدى دەلىنگەن. تەك توتتانبايتىن-ينەرتتىك قۇرىشتان جاسالعان كونسترۋكتسيالار 40 جىلعا دەيىن شىداس بەرۋى مۇمكىن دەپ جازىلعان.
قازىر زاۋىتتىڭ جاڭا كورپۋسى سالىنىپ جاتىر. ول تولىعىمەن اياقتالعاندا جوعارىدا اتالعان ءوندىرىس جوسپارىن ورىنداۋعا مۇمكىندىك تۋادى.
كاسىپورىننىڭ ماماندانۋى نەگىزىنەن قۇراستىرۋ بولعاندىقتان مۇنداعى نەگىزگى كاسىپ دانەكەرلەۋشىلەر مەن مەتالكونسترۋكتسياسىن دالدەيتىن سلەسارلاردىڭ ۇلەسىندە. ولاردىڭ شەبەرلىگى بولماسا جوعارى ساپاداعى بولشەكتەردىڭ جىمداسۋى قيىن. سوندىقتان ءوندىرىستىڭ وسى قىرىنا زاۋىت باسشىلارى قاتتى كوڭىل بولەدى. مۇندا شۆەدتەردىڭ پلازمالىق كەسكىشتەرى مەن دانەكەرلەۋ قۇرالدارى قولدانىلادى. وتاندىق شيكىزات جولاۋشى ۆاگوندارىنىڭ 10 پايىزىن عانا قۇرايدى, قالعانىنىڭ ءبارى شەتەلدىك بولشەكتەردىڭ ەنشىسىندە.
جىلدىق ەسەبىنە قاراساق كاسىپورىن بىلتىر مەملەكەتتىك بيۋدجەتكە 5,7 ملرد تەڭگە سالىق ءتۇسىمىن اۋدارعان. جالپى, 40 ملرد تەڭگە كولەمىندە تابىس تۇسىرگەن.
زاۋىت اتاۋى قانداي ماعىنا بەرەدى؟
«زيكستو» كوپشىلىككە ءمالىم زاۋىت بولعانىمەن, اتاۋىنىڭ نە ماعىنا بەرەتىنىنەن كوپ ادام بەيحابار. ءسوزدىڭ العاشقى «زيك» دەگەن بولىگى «زاۆود يمەني كۋيبىشەۆا» دەگەندى بىلدىرەدى. كەزىندە پەتروپاۆل قالاسىندا كسرو «اسكەري-ونەركاسىپتىك كەشەنىنىڭ» باقانداي بەس زاۋىتى ورنالاسقان ەدى. سونىڭ ىشىندە ەڭ ۇلكەنى «لەنين اتىنداعى اۋىر ماشينا جاساۋ زاۋىتى» بولىپ, وندا ورتا قاشىقتىققا يادورولىق وقتۇمسىقتاردى جەتكىزەتىن زىمىراندار شىعارىلدى. قۇرامىندا 10 مىڭنان ارتىق ادام جۇمىس ىستەگەن. ەكىنشى ۇلكەنى وسى كۋيبىشەۆ اتىنداعى زاۋىت ەدى, مۇندا 5 مىڭداي ادام جۇمىس ىستەپ, ناپاقاسىن ايىردى. زاۋىتتىڭ ءوزىنىڭ ستاديونى, بالاباقشاسى, مادەنيەت ءۇيى, تۇرعىن ۇيلەرى, جازدا دەم الاتىن لاگەرلەرى بولدى. اسكەري زاۋىت بولعاندىقتان مۇندا كىم كورىنگەندى كوشەدەن الماي, تەكسەرىپ قانا قابىلدايتىن. جۇمىسشىلاردىڭ الەۋمەتتىك جاعدايى سول كەزدىڭ جاعدايىمەن قاراعاندا وتە جاقسى بولدى دەپ ايتۋعا بولادى. بىلەتىندەردىڭ ايتۋىنشا, مۇندا تەڭىز تورپەدوسى, مينالار, سۋ استى بومبالارى شىعارىلعان.
ال زاۋىتتىڭ سۇيەگى 1895 جىلى ماسكەۋدە قالانعان. ا.باري دەگەن نەمىس كاسىپكەرى ونى قازاندىق مەن رەزەرۆۋار شىعارۋ ءۇشىن تۇرعىزعان ەكەن. كەڭەس وكىمەتى ورناعان سوڭ زاۋىتتى يەسىنەن تارتىپ الىپ, مەملەكەتتىڭ مەنشىگى ەتكەن. سوعىس باستالعان 1941 جىلى ول پەتروپاۆلعا №239 زاۋىت دەگەن قۇپيا اتپەن كوشىرىلىپ, 18 قىركۇيەكتەن باستاپ العاشقى ستانوگى جۇمىس ىستەي باستاپتى. شىعارعان ونىمدەرى نەگىزىنەن اسكەري-تەڭىز كۇشتەرىنە ارنالعان. سودان, 1994 جىلعا دەيىن كۋيبىشەۆ اتىنداعى زاۋىت بولىپ كەلدى. 1994 جىلى مەملەكەتتىك جەكەشەلەندىرۋ باعدارلاماسىنا سايكەس, اكتسيونەرلىك قوعام بولىپ قۇرىلىپ, جەكەمەنشىككە بەرىلدى. زاۋىتتىڭ اكتسيونەرلەرى نەگىزىنەن وزگە ۇلت وكىلدەرى بولىپ, قازاقشا اتاۋدى قالاماي «زاۆود يمەني كۋيبىشەۆانىڭ» جوعارىدا ايتقانىمىزداي «زيك»-ءىن قالدىرىپ, نەگىزگى سۇيەگىنە 100 جىل بولعاندىقتان «ستو»-نى جالعاي سالعان. ءسويتىپ, زاۋىتتىڭ قيىن ءتۇيىندى «زيكستو» دەيتىن جۇمباق اتاۋى پايدا بولعان.
الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىكتەن اينىمادى
وسى «زيكستو» كوكتەمگى سۋ تاسقىنى سالدارىن جويۋدا ايرىقشا ەرلىك كورسەتتى. سول كەزدەگى باس ديرەكتوردىڭ مىندەتىن اتقارۋشى ايدوس بەكماعامبەتوۆ پەتروپاۆل قالاسىنىڭ اكىمى سەرىك مۇحامەديەۆپەن مەموراندۋمعا قول قويىپ, تاسقىننان زارداپ شەككەن تۇرعىندارعا 700 ملن تەڭگە كولەمىندە كومەك بەرەتىنىن جاريا ەتتى. بۇل سوماعا جاڭا تۇرعىزىلعان ءۇي مەن ساتىپ الىنعان پاتەر يەلەرىنە تۇرمىستىق تەحنيكا, ءۇي جيھازدارى ساتىپ اپەرىلەتىن بولدى.
ء«بىزدىڭ كاسىپورنىمىزدىڭ اكتسيونەرلەرى زارداپ شەككەن تۇرعىنداردىڭ قاسىرەتىن جەڭىلدەتۋگە شەشىم قابىلدادى. مۇنداي احۋال اركىمنىڭ دە باسىندا بولۋى مۇمكىن. سوندىقتان ءبىز ءار وتباسىعا توڭازىتقىش, كىر جۋاتىن ماشينا, ەلەكترپليتا جانە توسەك اعاشتار ساتىپ الىپ بەرەمىز», دەگەن ەدى ول.
كاسىپورىن ۋادەسىندە تۇرىپ, ايتقان دۇنيەلەرىن جەتكىزىپ بەرىپ جاتىر. ولار بارلىعى 520 جاڭا ءۇي مەن 197 پاتەر يەلەرىن وسىلاي ريزا قىلماقشى.
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى
