فوتو: Shutterstock
دەنساۋلىق ساقتاۋ, تۋريزم جانە سپورت مينيسترلىكتەرى, ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ قولداۋىمەن ەلورداداعى جاقسىلىق ۇشكەمپىروۆ اتىنداعى جەكپە-جەك سارايىندا سالاماتتى بولاشاق جايىندا ۇلتتىق فورۋم ءوتتى.
قازاق تاعامتانۋ اكادەمياسىنىڭ جۇرگىزگەن زەرتتەۋى بويىنشا, ارتىق سالماق ارقالاپ جۇرگەندەردىڭ باسىم كوپشىلىگى – ەرەسەكتەر, ءتىپتى 50%-عا جۋىعىن وسى ماسەلە مازالايدى. ال بالالاردىڭ 15%-نىڭ سالماعى جاس ەرەكشەلىگىنە, دامۋ دەڭگەيىنە ساي ەمەس, ارتىق سالماقتى ارقالاپ كەلەدى. ماماندار مۇنىڭ باستى سەبەبى فيزيكالىق قوزعالىستىڭ كەمشىن سوعىپ, ارتىق قيمىلدىڭ ازدىعىنان دەگەندى العا تارتادى. دارىگەرلەردىڭ پايىمداۋىنشا, ادامنىڭ سەرگەك ءجۇرۋىنىڭ 52%-ى
بەلسەندى ءومىر سالتىنا, 42%-ى مەديتسينالىق كومەككە بايلاۋلى.
ۇلتتىق فورۋمنىڭ تاقىرىبىنا وسى ماسەلە ارقاۋ بولدى. ۇلت دەنساۋلىعىنا تونگەن قاۋىپتىڭ بۇلتىن سەيىلتىپ, ازاماتتاردىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن جاقسارتۋعا ۇندەيتىن باسقوسۋدا بىرقاتار وزەكتى ماسەلە قامتىلدى. دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى اقمارال ءالنازاروۆا ۇلت دەنساۋلىعى قاشاندا باستى نازاردا تۇراتىنىنا توقتالدى.
«كەز كەلگەن مەملەكەت ءۇشىن ەڭ ۇلكەن بايلىق – ۇلتىنىڭ ساۋلىعى. كەيىنگى 10 جىلدا ەلىمىزدە بالا تۋ كورسەتكىشى جاقسارىپ, جىل سايىن 400 مىڭعا جۋىق ءسابي ءومىر ەسىگىن اشادى. ناتيجەسىندە, حالىق سانىنىڭ ءوسۋى 34%-عا جەتتى. كەيىنگى بەس جىلدا 60 جاستان اسقان ازاماتتاردىڭ سانى 28%-عا ارتتى. دەسە دە الەم ەلدەرى زاردابىن تارتىپ وتىرعان جۇرەك-قانتامىر جانە ونكولوگيالىق اۋرۋلاردان تۋىندايتىن ءولىم-ءجىتىم كورسەتكىشى ءالى دە جوعارى», دەدى مينيستر.
سالا باسشىسى جاستاردىڭ رەپرودۋكتيۆتى جانە پسيحيكالىق دەنساۋلىعىن قورعاۋ ماڭىزدى ەكەنىن اتاپ ءوتىپ, ورتالىقتاردىڭ جۇمىسىن قايتا جانداندىرۋ كەرەكتىگىن جەتكىزدى. بيىل كۇزدە ادام پاپيللوماسى ۆيرۋسىنا قارسى ەكپە سالۋ جۇمىسى جۇزەگە اسادى. دۇرىس تاماقتانۋ جۇيەسى دە – ۇلت ساۋلىعىنىڭ كەپىلى. حالىقتىڭ تۇزدى تۇتىنۋ كورسەتكىشى نورمادان تىم كوپ. دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمى مەن قازاق تاعامتانۋ اكادەمياسىنىڭ تۇجىرىمى بويىنشا حالىقتىڭ تاۋلىگىنە تۇتىناتىن تۇزىنىڭ مولشەرى – 17,8 گرامم. تالاپ بويىنشا ءبىر تاۋلىكتە 5 گرامنان اسپاۋى كەرەك. تۇزدى شامادان تىس قولدانۋ دا سوزىلمالى اۋرۋلاردىڭ جابىسۋىنا تۇرتكى بولادى. بۇل رەتتە ا.ءالنازاروۆا دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى تۇزدى تۇتىنۋدى ازايتۋ باعىتىندا جول كارتاسىن ازىرلەپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى.
ۇلت ساۋلىعىن نىعايتۋ جولىنداعى كەلەلى ماسەلە پارلامەنت مىنبەرىندە دە سان مارتە تالقىلاندى. ناتيجەسى دە جوق ەمەس. جۇقپالى اۋرۋلار ساناتىنا جاتپايتىن سىرقاتتاردىڭ الدىن الۋ جايى زاڭنامالىق دەڭگەيدە قارالىپ, تەمەكى ونىمدەرىنە اكتسيز ستاۆكاسىن كوتەرۋ ارقىلى دا شىلىم شەگۋدى ازايتۋ باعىتىندا جۇمىستار جۇزەگە اسىرىلىپ كەلەدى. ماۋسىم ايىنان باستاپ ۆەيپكە, حوش يىستەندىرگىش پەن سۇيىقتىقتارىن قولدانۋعا تولىق تىيىم سالىندى. 21 جاسقا تولماعان ازاماتتارعا ەنەرگەتيكالىق سۋسىنداردى ۆەندينگ اپپارات ارقىلى دا ساتۋعا رۇقسات ەتپەيدى. مۇنىڭ بارلىعى – سالاماتتى ءومىر سالتىن ۇستانۋعا باعىتتايتىن باستاما.
بالا بولاشاعىمىز دەيمىز, بىراق 6-9 جاس ارالىعىنداعى بالالاردىڭ 21%-ى ارتىق سالماق ارقالاپ جۇرسە, 14 جاسقا دەيىنگى جەتكىنشەكتەردىڭ اراسىندا اس قورىتۋ جۇيەسىنىڭ اۋرۋى – ەكىنشى ورىندا. دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمى بالالاردى ارتىق سالماقتان ارىلتۋدا جەمىس-جيدەك پەن كوكونىس ونىمدەرىن تۇتىنۋ ءۇشىن جەتكىلىكتى مولشەردە قامتاماسىز ەتۋ ماڭىزدى ەكەنىن ەسكەرتەدى.
فورۋمدا تۋريزم جانە سپورت ۆيتسە-ءمينيسترى ەرجان ەركىنباەۆ ساۋىقتىرۋ ءتۋريزمى ەل ەكونوميكاسىنا تابىس اكەلىپ قانا قويماي, حالىقتىڭ دەنساۋلىعىن نىعايتۋعا وراسان سەپتىگىن تيگىزەتىنىن اتاپ ءوتتى. الەمدىك ساۋىقتىرۋ ينستيتۋتىنىڭ ساراپتاۋى بويىنشا ءتۋريزمنىڭ وسى سالاسى الەمدە, ونىڭ ىشىندە قازاقستاندا دا ەداۋىر قاناتىن جايىپ دامىپ كەلەدى. ۆيتسە-مينيستر 2020 جىلعى پاندەميا كەزىندەگى احۋالدان كەيىن ساۋىقتىرۋ تۋريزمىنە دەگەن سۇرانىس كۇرت ارتقانىن اتاپ ءوتتى. كوۆيد كەزىندەگى شەكتەۋلەرگە بايلانىستى 2020 جىلى ساۋىقتىرۋ تۋريزمىنەن تۇسكەن تابىس تومەندەسە, ودان كەيىنگى جىلدارى ەسەلەپ ارتقانىن جەتكىزدى.
«University Medical Center» كورپوراتيۆتىك قورىنىڭ باسقارما توراعاسى, كارديوحيرۋرگ يۋري پيا جۇرەك-قانتامىر اۋرۋلارى تۋرالى حالىقتى قۇلاقتاندىرىپ, اقپاراتپەن قامتاماسىز ەتۋدىڭ ماڭىزدىلىعىنا توقتالىپ, ءجىتى تەكسەرۋدەن وتۋگە ۇندەدى. بىلىكتى مامان اقش-تا جۇرەك سىرقاتىنا شالدىققانداردىڭ سانى ارتقانىن, حالىقتىڭ جۇرەك-قانتامىر اۋرۋلارىنىڭ الدىن الىپ ەمدەلۋگە كەلگەندە تىم سالعىرتتىعى وسىعان اكەلگەنىن جەتكىزدى. ۇلتتىق فورۋم اياسىندا سپورتتىق ينفراقۇرىلىمدى جانداندىرۋ, سالاماتتى ۇرپاق قالىپتاستىرۋدىڭ ستراتەگياسىن قۇرۋدىڭ وزەكتىلىگى تالقىلاندى. قاشاندا سالاماتتى ءومىر سالتى مەملەكەتتىڭ ەكونوميكاسىنا اسەرىن تيگىزەدى.
ەكى كۇنگە ۇلاسقان فورۋم بارىسىندا العاش رەت Capital Health ماراپاتى دا تاپسىرىلدى.
