تاريح • 03 تامىز, 2024

ساۋىنشىنى جىلاتقان سيىر

202 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

ىلگەرىدە وتكەن وقيعا بۇل. ادام­نىڭ كوڭىلى كەڭ ۋاقىتتا بول­عان جايت ەدى. مەيىرىم قۇنى جويىل­ماعان كەزدەگى حيكاياتتان ءدام تاتىڭىز ەندەشە.

ساۋىنشىنى جىلاتقان سيىر

ءبىزدىڭ اۋىل بۇرىن «كارل ماركس اتىن­داعى كەڭشار» دەپ اتالدى. كۇرىش تە ەگە­تىن, مال دا باعاتىن. قابا ساقال كوسەم اتىن يەمدەنگەنمەن ناعىز قازاقى اۋىل بولدى. ادامى بەينەتكەش, جەرى قۇنارلى ولكە. كەيىننەن ساقالدى كوسەمنىڭ كۇنى تايدى دا, بەكارىستان بي اۋلى اتاندىق. تاۋەلسىزدىكتىڭ ارقاسى ەدى بۇنىڭ ءبارى.

بۇرىنعىنىڭ سۇيەگىنىڭ ءبارى اسىل. بۇگىنگىمەن سالىستىرساق سولاي. قازىر­گىنىڭ ءبارى تاس ەمەندەي قاتتى. جۇرەگى جىلىمايدى. جانى اشىپ جۇرگەنى از. وسىلاي دا وسىلاي. ءيا, مۇنداي جورعا سوزبەن ءسىزدىڭ باسىڭىزدى اۋىرتىپ قاي­تەمىز, اڭگىمەنى باياندالىق.

كورول فەرماداعى ەڭ ءسۇتتى سيىر ەدى. سونىسىمەن عوي «كورول» اتانعانى. جەلىنى بۇلاق دەرسىڭ. مارجان اپا ساۋسا, ءتىپتى شەلەگى مەيمىلدەپ تولىپ كەلەدى. نەگە ەكەنى بەلگىسىز, مارجان اپا مەن كورول اراسىندا ءوزارا تۇسىنەتىندەي تىم جاقىندىق بار. اسا ىستىق. اپا قاسىنا بارا سالا ونى ەركەلەتەدى, ساۋىرىنان سيپايدى. اناۋ دا سوعان بەيىل. قۇلاعىن قاعىپ-قاعىپ, كوزى موليە موڭىرەيدى. ىقىلاسى بولەك ءبىر-بىرىنە. فەرماعا العاش كەلگەلى بۇل سيىر تەك مارجان اپانىڭ شەلەگىن لىق تولتىرۋشى ەدى.

مارجان اپانىڭ ەڭبەكقورلىعى تىم بولەك. اۋىلدىڭ ء«شايلا» دەگەن بولىمشەسىندەگى فەرمادا ساۋىنشى. وزاتتار قاتارىندا. سونىڭ ارقاسىندا شىعار, تالاي جينالىسقا دەلەگات اتانىپ, قۇر­مەتكە يە بولعانى. انا جىلدارى قازاقستاننىڭ ءبىرىنشى باسشىسى د.قوناەۆتىڭ وزىمەن دە ديدارلاسقانى بار. ديمەكەڭ دە ەڭبەك ادامىن قالاي قادىرلەۋدى بىلەدى عوي.

سودان بەرى بىرنەشە جىل وتكەن. اۋىل­عا كىرەبەرىس جەردىڭ وڭ قاپتا­لىن الا ­مالشىلار ءۇيى ءتۇستى. فەرما دا جاڭار­تىلدى. ساۋىنشى مەن مالشى اعايىن­نىڭ ايى وڭىنان تۋعانى بار. تاۋار­لى-ءسۇت فەرماسىن كىتابيا قۇر­مان­باەۆ باسقاراتىن. تاڭ ازانمەن مار­جان اپا باستاعان قىز-كەلىنشەكتەر وسىن­دا اعىلادى. دامەگۇل, زينا, ۇلمان, زەي­­­نەپ, ۇلبيكە, جاقسىبيكە, قانزيرا, تال­ما­گۇل, گۇلدەراي, رابيعا, ءالىپ, دامە­گۇل, قانسۇلۋ سياقتى ساۋىنشىلار­دىڭ شەلەكتەرى ەرتەمەن سالدىرلاي دىبىس شىعارادى. ساۋىنشىلاردان سوڭ سيىرشىلار ءمۇيىزدىنىڭ ءبارىن ورىسكە ايدايدى. داناعۇل, شاماران, ايجىگىت, ايدۋل­لا, قالماش, ورىنباسار, اقبەرگەن, بوكەن­باي سىندى اعالار وسى جۇمىستىڭ باسى-قاسىندا.

وسىنداي قىم-قۋىت, تىنبايتىن, تولاسسىز شارۋا بارىسىندا ادام جانىن تىتىركەنتكەن جايت بولعان. ءيا, كەيىنگى جىلى كورول قارتايىپ ەدى. ءسۇتى دە قاشىڭقىراعان. بىراق ءالى دە شەلەكتى تولتىرۋعا قاۋقارى بار. مارجان اپا عانا ساۋسا سولاي.

ادەتتە قارتايعان سيىردىڭ كوبى ەتكە وتكىزىلەدى. ۇكىمەت تاپسىرماسى بۇل. سوعان سايكەس كورولدىڭ دە بۇل كەزدە كۇتىمى كۇشەيگەن. جەم-ءشوبى مەن سۋى ۇزبەي بەرىلىپ, قوڭى دا قالپىنا كەلە باستادى.

«مىنا «كورولدى» ەتكە وتكىزەتىن ۋاقىت بولدى. بايقاڭدار, مارجان اپا كورمەسىن. سويعىزباسى انىق ايتپەسە». زاۆفەرما كىتابيانىڭ شەشىمى بۇل. ءبارى ءۇنسىز كەلىسكەن. ولاي قىلماسقا امال جوق, مارجان مەن سيىر كورولدىڭ ءبىر-بىرىنە ىقىلاسىن مۇنداعىلار ابدەن بىلەتىن.

بالكىم ءتۇن, بالكىم ءتۇس, ونىسىن كىم بىلگەن, بىراق ءسۇتتى سيىر كورول سويىسقا جىعىلدى. ەكى-ءۇش جىگىت نۇسقاۋ بويىنشا ءبىر ساعات ىشىندە بۇتارلاپ ۇلگەرگەن. تۇزدالعان تەرىنى جايىپ تاستادى.

ەرتەڭىنە بولدى قىزىقتىڭ ءبارى. قىز-كەلىنشەكتەر كورولدىڭ ورنىندا جوعىن بايقاعان. مارجان اپا كورسە نە بولماق؟ ءبارى ىشتەي بىلسە دە, وزات ساۋىنشىعا ايتۋعا باتىلى بارمادى. بۇل كەزدە جاۋلىعى اعاراڭداپ مارجان اپا دا كورىنە بەرگەن.

ەندى قىزىق ەمەس, شىجىق باستالدى. سيىردىڭ ورنىندا جوعىن بايقاعان مارجان اپا سوستيىپ ءسال تۇرعان. ءوڭى قۇپ-قۋ. زاۆفەرما كىتابيانىڭ بەتىنە جالتاقتاپ قاراي بەرەدى.

– كورول قايدا؟

– سويىستىققا كەتتى. ەتكە وتكىزە­تىنى­مىزدى بىلەسىز.

– قۇدوي-وۋ! قولىنداعى شەلەك داڭ­عىرلاي جەرگە ءتۇسىپ, اۋدەم جەردە اۋناپ جاتتى.

تالاي جىل ساۋعان ءسۇتتى سيىرىنا ادام­­شا باۋىر باسقان مارجان اپا دا­ۋىس سالا جىلادى. «اقۇدايىم-اۋ, اق كو­رو­لىم-اۋ, كەتكەنىڭ بە شىنىمەن...» كادىم­گى جوق­تاۋدىڭ ماقامىنا سالىپ سىڭسي­­دى مارجان اپا. قاسىنداعى قىز-كەلىن­­شەك­تەر ءۇنسىز ەگىلەدى. مال جايىن ۇعىپ ­وسكەن اۋىل ازاماتتارى بۇل كورىنىسكە شىدا­­ماي تەرىس اينالىپ تا جاتتى...

ەڭبەگىمەن ەلەنگەن مارجانداي انامىز ءوز كاسىبىنە وسىلاي شىن بەرىلگەن دەسەدى. سونىڭ وتەۋىندەي بولىپ ءبىز­دىڭ ەلدە مارجان ىزماعانبەتوۆا اتىندا كوشە دە بار.

 

سوڭعى جاڭالىقتار