اۋىزسۋ ماسەلەسى شەشىلەدى

اۋداندا اۋىزسۋ تاپ­شى­لى­عىن بولدىرماۋ, ورىن الىپ كەلگەن ماسەلەلەردى ەڭسەرۋ باعىتىندا كوڭىلگە قونىمدى جاڭا جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ جوسپارلانىپ, بىرقاتار سۋمەن جابدىقتاۋ جەلىلەرىنىڭ قۇرىلىسى باستالعان ەدى. جۋىردا ماڭعىستاۋ اۋدا­نىندا سۋمەن جابدىقتاۋ جەلى­لە­رىنىڭ جوسپارلانعان قۇرىلىس جۇمىستارى تانىستىرىلدى.

«كوڭدىقۇدىق-تۇششىقۇدىق» سۋ قۇبىرىنىڭ قۇرىلىسى – ما­ڭىزدى جوبالاردىڭ ءبىرى. اراقاشىقتىعى 14 شاقىرىمعا جەتەتىن كوڭدىقۇدىق جەراستى سۋى قۇدىعى مەن تۇششىقۇدىق اۋىلدارىن جالعايتىن سۋ قۇبى­رىنىڭ باستالعان قۇرىلىس جۇمىستارى ءوز دەڭگەيىندە ءجۇرىپ جاتىر. بۇعان دەيىن استرا­حان-ماڭعىشلاق, ياعني قيعاش سۋ قۇبىرىمەن كەلەتىن اۋىزسۋدى پايدالانىپ كەلگەن تۇششىقۇدىقتىق تۇرعىنداردىڭ ەرنىنە جوبا ىسكە قوسىلعاندا كوڭدىقۇدىقتىڭ سۋى تيەدى.

سونداي-اق سۋمەن قامتۋ جۇمىسىنىڭ ءبىرىنشى كەزەڭى اياسىندا شەتپە اۋىلىنداعى جاڭاورپا-2, اششىبۇلاق-1 جانە اششىبۇلاق-2 شاعىن اۋداندارىنا سۋ قۇبىرلارىن تارتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. ماڭعىستاۋ اۋدانىنىڭ اكىمى عالىمجان نيازوۆتىڭ ايتۋىنشا, 2012 جىلى جاڭا­ورپا-1 شاعىن اۋدانىندا 500 تۇرعىن ۇيگە سۋ قۇبىرى تارتىلعان بولسا, بىلتىر
1 040 ۇيگە شامامەن ۇزىندىعى 57 شاقىرىمدى قۇراي­تىن سۋ قۇبىرى جۇرگىزىل­گەن. اتالعان جۇمىستىڭ ەكىن­شى كەزە­ڭىندە «قاراقۇدىق» كەن­ ور­نىن­داعى 8 ۇڭعىمانى بۇرعىلاۋ جۇ­مىس­­تارىن باستاۋ, سۋ تازارتاتىن قۇ­رىلعى مەن كولەمى 400 تەكشە مەتر جانە 2 مىڭ تەكشە مەتر­دى قۇ­ر­ايتىن رەزەرۆۋار قۇ­رى­لىس­تا­رىن ورنالاستىرۋ جوس­پار­دا بار.

– سۋ – تىرشىلىك كوزى. سون­دىق­تان تۇرعىنداردى سۋمەن قام­تا­ماسىز ەتۋ – كەزەك كۇت­تىر­مەيتىن ماسەلە. جالپى اۋدان حالقىن, ياعني اتالعان شاعىن اۋدانداردى مولشەرلى دەڭگەيدە سۋمەن قامتۋ ماسەلەسى شامامەن جىل سوڭىنا قاراي شەشىلەدى, – دەدى ع.نيازوۆ.

سۋ ۇڭعىمالارىن قازۋ دا – قيىندىعى مول جاۋاپتى جۇمىس.

– بۇگىندە قازۋ جۇمىستارىن باستاپ كەتتىك. قازىرگى تاڭدا ون ادام جۇمىس ىستەپ جاتىر, قوسىمشا تاعى بىرنەشە جىگىت جۇمىسقا تارتىلدى. جەراستى سۋىن تارتۋ – كۇردەلى جۇمىس, سورعى قۇرىلعىلارى ارقىلى جۇمىس جۇرگىزىپ جاتىرمىز. تابيعي جەراستى اۋىزسۋىنا قول جەتكىزۋ ءبىراز ۋاقىتتى, ۇلكەن ەڭبەكتى تالاپ ەتەدى. باستاما ناتيجەلى بولسا, سۋعا قاتىستى ماسەلە ءوز شەشىمىن تابادى دەگەن سەنىمدەمىن, –دەيدى ۇڭعىما قازۋعا جاۋاپتى مەكەمە ديرەكتورى اسقاربەك سايىن ۇلى.

سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ جۇ­­­مىس­تارىندا گيدروگەولوگ اۆتان­ديل گاۆاشەليشۆيليدىڭ ەڭبەگى زور. ول جەراستى سۋ قو­رىنا قا­­تىس­تى اقپاراتپەن ءبولى­سىپ, ماسە­­لە­­نىڭ تۇيتكىلدى تۇس­تا­رىنا توقتالدى.

– مەنىڭ ويىمشا, شەتپە كەنتىندەگى سۋ قۇبىرلارىنىڭ ماسەلەسى شەشىلسە, جۇمىس جەڭىلدەۋى مۇمكىن. بۇل ماسەلە, وكىنىشتىسى, ءبىر كۇندە بىتپەيدى. الدىمەن ينفراقۇرىلىم رەت­تەلۋى قاجەت جانە مىقتى مەر­دى­گەر­لەرمەن جوسپارلى جۇمىس ىستەپ, ارتىلعان جاۋاپكەرشىلىكتى جوعارعى دەڭگەيدە الىپ شىعۋى­مىز كەرەك, – دەيدى گيدروگەولوگ.

ماڭعىستاۋ اۋدانىنداعى تۇرعىنداردى سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ باعىتىنداعى جۇمىستار مۇ­قيات زەردەلەنىپ, جان-جاقتى جوس­پارلانىپ, تياناقتى جۇر­گى­­زىلىپ جاتىر. وتكەن جىلى اۋ­دان­نىڭ 95 جىلدىق مەرەي­تو­يىندا كوڭىل كوتەرەتىن استا-توك ءىس-شارالارمەن ەمەس, حا­لىق تۇرمىسى ءۇشىن قاجەتتى الەۋ­مەتتىك, ينفراقۇرىلىم­دىق ماسە­لەلەردى, اباتتاندىرۋ سياق­تى ماڭىزدى ماسەلەلەردى شەشۋى­مەن ەرەكشەلەنگەن اۋدان­نىڭ سۋمەن قامتۋ باعى­تىنداعى باس­تامالارى دا تىڭ­عىلىقتى. اتالعان جوبالار ءوز مارەسىنە جەتكەن كەزدە اۋدان تۇرعىندارى سۋ ماسەلەسىنە مازاسىزدانبايدى.

ماڭعىستاۋ وبلىسى