ءىس-شارانى ۇيىمداستىرۋشى – دۇنيەجۇزىلىك ەتنوسپورت كونفەدەراتسياسى, قازاقستاننىڭ «ۇلتتىق سپورت قاۋىمداستىعى» زاڭدى تۇلعالار بىرلەستىگى, ەلىمىزدىڭ «كوكپار» فەدەراتسياسى» رەسپۋبليكالىق قوعامدىق بىرلەستىگى. حالىقارالىق سەمينارعا قازاقستان, قىرعىزستان, وزبەكستان, موڭعوليا, تاجىكستان, رەسەي, تۇركيا, ماجارستان, گرۋزيا, پاكىستان مەملەكەتتەرىنەن 35 تورەشى قاتىستى. اۋعانستان, ماجارستان, تۇركيا, گرۋزيا ەلدەرىنىڭ تورەشىلەرى سەمينارعا ونلاين قوسىلدى. ترەنينگتە
V دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارىن دايىنداۋ جانە وتكىزۋ ديرەكتسياسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى مۇراتبەك قىپشاقباەۆ, دۇنيەجۇزىلىك كوكپار قاۋىمداستىعىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى ەركىن ابزالوۆ, قازاقستان ۇلتتىق جانە ات سپورتى ورتالىعى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى قارلىعاش رامازانوۆا, لەكتور نامازباي ابدىقۇلوۆ بايانداما جاسادى. سەمينارعا V دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارىنىڭ كوكپاردان باس تورەشىسى عاني احمەتباەۆ مودەراتورلىق جاسادى.
باس تورەشى كوكپار ويىندارىنا ازىرلىك پەن ەرەكشەلىكتەرى تۋرالى ايتىپ بەردى. سولاردى رەت-رەتىمەن بايانداساق, ماسەلەن, كوكپار ويىنى – ۇيىمداستىرۋشىلىقتى تالاپ ەتەتىن سپورت. سوندىقتان بۇعان تىڭعىلىقتى دايىندالۋ كەرەك. وسى رەتتە اتتاردى شەكارادان وتكىزۋ اجەپتاۋىر ماسەلە بولىپ تۇر. ونىڭ شەشىمى – قىرعىزستان كومانداسى عانا اتتارىن وزدەرىمەن بىرگە الىپ كەلسە, باسقا كوماندالارعا كوكپار جىلقىلارىن وسىنداعى جىگىتتەر وزدەرى دايىنداپ بەرەدى. دۇنيەجۇزىلىك تالاپ بويىنشا كوكپارشىلار سەركەنىڭ ورنىنا مۋلياج, ياعني جاساندى سەركەنى تارتادى. كوكپار جارىسىنا قاتىسۋعا 11 مەملەكەتتەن ءوتىنىش كەلىپ تۇسكەن. جالپى,
V دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارىندا سپورتتىڭ 21 ءتۇرى بويىنشا سپورتشىلار جارىسادى. تاعى ءبىر ەرەكشەلىگى, بۇل سايىستا كامەرالارى بار دروندار قولدانىلادى. ولار شاباندوزداردىڭ قاسىندا ۇشىپ ءجۇرىپ, ءاربىر قيمىلدى بەينەگە ءتۇسىرىپ وتىرادى. كەيبىر تارتىستى, كۇمان تۋدىرعان جاعدايلار بولا قالسا, تورەشىلەر بەينەنى قايتالاپ كورەدى. سونداي-اق درون كومەگىمەن ويىندارداعى ەڭ اسەرلى, ادەمى ساتتەر باياۋ رەجىمدە كورەرمەندەرگە قايتالاپ كورسەتىلەدى. سپورتتاعى زاماناۋي تەحنولوگيا, ارنايى ەففەكتىلەر وسىلايشا تۇڭعىش رەت كوكپار ويىندارىندا دا قولدانىلادى.
باسىندا دۇنيەجۇزىلىك ويىنداردا 20 سپورت ءتۇرى ەدى. وعان قىرعىزداردىڭ وتىنىشىمەن كوكبورى ەتنوسپورتى 21-ءىنشى بولىپ ەنگىزىلدى. سوندا الداعى ويىنداردا بۇل ات سپورتىنىڭ ەكى تۇرىنەن جارىس وتەدى. ءبىرى – قازاقشا كوكپار, ەكىنشىسى – قىرعىزداردىڭ كوكبورىسى. ەكەۋىندە دە ءبىرشاما ەرەكشەلىك بار ەكەنىن ايتتى باس تورەشى. ماسەلەن, قازاقتىڭ كوكپارىندا سەركە شەڭبەرگە تاستالادى. قىرعىزداردا قازاندىققا سالىنادى. سونداي-اق جەتەككە الۋ, قامشى باسۋ سەكىلدى ەرەجەلەر قازاق كوكپارىندا جوق. دەگەنمەن ەرتەڭگى جارىستا كوكپار مەن كوكبورىنىڭ شاباندوزدارى ۇزىندىعى مەن ەنى جاعىنان اۋدانى بىردەي الاڭدا جارىسقا تۇسەدى. سەبەبى قازاق پەن قىرعىزدىڭ سەركە تارتۋ ويىنىندا الاڭداردىڭ دا ايىرماشىلىقتارى بار ەكەن. قازاقتىڭ كوكپارشىلارى بۇل ات سپورتىنىڭ ەكەۋىنە دە قاتىسادى. قازىر ەلىمىزدىڭ كوكپاردان قۇراما كومانداسى الماتى جەرىندە دايىندىق جاتتىعۋلارىن جاساپ ءجۇر. ولاردىڭ ىشىندە تۇركىستان وبلىسىنان نىشانباي ابىلاي, داۋلەت ايتانوۆ سەكىلدى مىقتى شاباندوزدار بار. وڭتۇستىكتىڭ ون شاقتى وعلانى قازىر ۇلتتىق قۇراما قۇرامىندا جاتتىعىپ جاتىر. كوكپار ويىندارىنداعى باستى فاۆوريتتەر – قازاقستان مەن قىرعىزستان كوماندالارى. قازاقستان قۇراماسىنىڭ باستى قارسىلاسى دا – قىرعىزدىڭ كوكپارشىلارى.
دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىنىنا قاتىسۋعا ءوتىنىمدى قابىلداۋ 11 شىلدەدە توقتاتىلدى. 90-نان اسا ەل سپورتشىلارىن جىبەرۋگە كەلىسىم بەرگەن. ەندى الداعى ويىندارعا 3 مىڭنان اسا سپورتشى قاتىسادى دەپ كۇتىلىپ وتىر. بۇل تۋرالى V دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارىن دايىنداۋ جانە وتكىزۋ ديرەكتسياسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى مۇراتبەك قىپشاقباەۆ بايانداپ بەردى. ونىڭ ايتۋىنشا, بۇگىنگى سەميناردا ۇيىمداستىرۋشىلار قازاقشا كوكپاردىڭ ەرەجەلەرىن 35 ەلدەن كەلگەن تورەشىلەرگە تۇسىندىرەدى. تۇسكە دەيىن تەوريالىق تۇردە ءدارىس وتسە, تۇستەن كەيىن تاجىريبە جۇزىندە كورسەتىلەدى. ءاربىر سپورت فەدەراتسياسى ەندى وسىعان ۇقساس سەمينار-ترەنينگتەر وتكىزەدى. ماسەلەن, بۇل سەميناردا كوكپاردىڭ نەگىزگى ەرەجەلەرى ايتىلدى. قازاقى كوكپاردا اتتى الىستان وراعىتا شاۋىپ كەپ, سوعىپ كەتۋگە بولمايدى. وسى سەكىلدى ءتۇرلى ەرەجە-تالاپ تورەشىلەرگە جان-جاقتى باياندالدى.
كوكپارعا باس-اياعى 12 كوماندا قاتىسادى دەگەن ءۇمىت بار. جوعارىدا ايتقانىمىزداي قازاقستان مەن قىرعىزستان كوماندالارىنان بولەك بارلىق ەلدىڭ كوكپارشىلارى اتپەن قامتاماسىز ەتىلەدى. ودان بولەك, اتتىڭ ەر-تۇرمانى, ابزەلدەرىنەن دە ەشقانداي ماسەلە تۋىندامايدى. كوكپارشىلار كيەتىن كيىمدەر دە دايىن. ەگەر كوماندالار ونعا جەتسە, وليمپيادالىق ادىسپەن, وعان جەتپەي 5-6 كوماندا بولىپ قالسا, اينالما تاسىلىمەن جارىسقا ءتۇسىپ, جەڭىمپازدار انىقتالادى.
وسى دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر جارىسىندا قازاقستان اتىنان 274 ادام دەلەگاتسيا رەتىندە قاتىسادى. وعان سپورتشىلار دا, تورەشىلەر دە, سپورتتىڭ باسى-قاسىنداعى ۇيىمداستىرۋشى ازاماتتار دا كىرەدى.
بۇل جارىستا قازاقستان كوماندالىق ەسەپتە ءبىرىنشى ورىن الاتىن شىعار دەگەن ءۇمىت باسىم دەيدى م.قىپشاقباەۆ. تۇركيادا وتكەن الدىنداعى سايىستا كوماندالىق ورىندار ەسەپتەلمەگەنىمەن, كوكپاردان, ساداق اتۋدان, قازاقشا كۇرەستەن قازاق سپورتشىلارى التىن جۇلدە جەڭىپ العان ەكەن. سول جەتىستىك وسى جولى تاعى دا قايتالانسا دەگەن تىلەك بارىمىزدە بار.
اقپارات ءۇشىن بىلە جۇرگەن ابزال, جالپى, دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارىن وتكىزۋ يدەياسى ەڭ ءبىرىنشى قىرعىز اعايىنداردان شىقتى. وسىعان بايلانىستى اراعا ەكى جىل سالىپ وتەتىن ويىنداردىڭ ۇشەۋى دە قىرعىزستاننىڭ شولپان-اتا جەرىندە ۇيىمداستىرىلدى. ەڭ العاشقى دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارىنىڭ جالاۋى 2014 جىلى جەلبىرەدى. سودان كەيىن ءتورتىنشى ويىن تۇركيا جەرىندە وتسە, ەندى, مىنە, بەسىنشى مارتە كوشپەلى حالىقتاردىڭ سپورتشىلارى قازاق ەلىندە جارىسقالى جاتىر.
كوشپەلىلەر ويىندارىنىڭ اۋقىمى جىلدان-جىلعا كەڭەيىپ كەلەدى. سەبەبى وعان تەك تۇركى, كوشپەلى بولعان ەلدەر عانا ەمەس, تاريحىندا وتىرىقشى سانالعان مەملەكەتتەر دە قاتىسۋعا نيەت تانىتىپ وتىر. بۇل بىرۇلتتىق, ياكي ەتنوسپورتتىڭ جازعى دۇنيەجۇزىلىك وليمپياداسى ىسپەتتى. نەگىزىندە و باستا كوزدەلگەن ماقساتتا دا سونداي بولعان ەكەن: كوشپەلىلەر ويىندارىن الەمدىك جازعى وليمپيادانىڭ ۇلتتىق سپورت بويىنشا بالاماسىنا اينالدىرۋ. ۇيىمداستىرۋشىلار كوشپەلىلەر ويىندارىن سول دارەجەگە جەتكىزۋ بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزىلىپ جاتقانىن ايتادى.
شىمكەنت
